Поиск

sft. 1. Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.

Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi. — Yoshlik

2. Tiniq, shaffof emas.

Xira suv.

Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan? — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

3. Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.

Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi. — Yoshlik

4. Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.

Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.

Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).

Xira ovoz.

— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. koʻchma Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.

— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab. — Yoshlik

Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak. — X. Sultonov, Onamning yurti

7. koʻchma Noaniq; chigil.

Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi. — Yoshlik

8. koʻchma Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.

Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor. — Gazetadan

ot s. t. Ayiq.

Oʻzi ham xirsdan battar kuchli ekan, to boshini qayirgunimcha, tagʻin ikki tupni ezib yubordi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza

Katta temir darvoza ostida choʻzilib yotgan xirsday it boshini koʻtarib irilladi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

узбекскийaql-zakovat, bilimрусскийразум, уманглийскийintellect, mind

Xiradqa atadï bu ol Ögdülmiš U aql-zakovatni Oʻgdulmish deb atadi

Разум назвал он Огдюльмишем he called knowledge as Ogdulmish

ot Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, jumladan, Oʻrta Osiyoda oʻrta asrlar va yangi davrda davlat tomonidan undirilgan yer soligʻi (7-asrda arablar tomonidan joriy qilingan).

[Navoiy:] Aziz fuqaro! Hirot beklari tarafidan nohaq solingan xiroj bekor qilindi. Uygʻun va I. — Sulton, Alisher Navoiy

Xiva xoni Muhammad Rahim I xirojni pul bilan undirishni joriy qilgan. — OʻzME

ot poet. Chiroyli yurish, noz-tamanno bilan qadam bosish.

Xirom aylamoq (etmoq, qilmoq).

Agar yoring xirom etsa, Sabolardan ayon boʻlgay. — A. Oripov

Har dam xirom aylab kirsang gulzora, Gullar koʻksin yirtib qilgay yuz pora. — Habibiy

ot 1. Bir tomoni toshga ishqab silliqlangan; siyqasi chiqqan, silliq (oshiq haqida).

[Sulton kissavur] Qoʻlida toʻrtta xirpa oshiqni oʻynab kelar edi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

2. koʻchma Koʻpni koʻrgan; quv, tullak.

Tulkilikda bu odam xirpa boʻlib ketgan. — Mirmuhsin, Qizil durralar

[U| Baʼzi eski xir-pa amaldorlarning kirdikorlarini oʻrgandi. — Oybek, Navoiy

1. quraq kiyim, dárwishler kiyimi

2. góne, eski, tozǵan kiyim

ot 1. Yigʻib-terib olingan ekinlar hosilini toʻplash uchun ajratilgan joy, maydoncha.

[Usta amaki] Joʻxori yeri yonidagi bugʻdoyi oʻrib olingan bir yerni koʻrsatib, u yerni xirmon joyi qilishga maslahat berdi. — S. Ayniy, Esdaliklar

Vali aka oʻgʻliga xirmon qilinadigan joyni koʻrsatib, oʻzi terimchilarni Madaminxoʻjaning paxtazoriga boshlab ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Shunday joyga yanchish, tozalash yoki quritish uchun keltirilgan mahsulot (galla, paxta va shu kabilar).

Oʻroqda yoʻq, mashoqda yoʻq, xirmonda hozir. — Maqol

Ishga qoʻnim — xirmonga unum. — Maqol

— Sizning oʻrogʻingizni oʻrgan, xirmoningizni yanchgan cheksiz xoʻrlangan bir insonni bilaman, — dedi Elmurod. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Koʻp miqdorda toʻplab qoʻyilgan, uyib tashlangan narsalar.

Shayx Ismoil ham kimgadir imo qildi. Bir lahzada har tomondan kitob xirmoniga oʻt urildi. — K. Yashin, Hamza

Jarroh, tibbiyot mutaxassisi.OPERATÖR, CERRAH

taql. s. Xirillagan ovoz, tovush haqida.

Bek soʻz davomida negadir xir-xir kuladi. — A. Qahhor, Asarlar

Ahror xir-xir yoʻtaldi. — Sh. Toshmatov, Tongdagi koʻlanka

ot 1. Biror narsa, buyumning tiniq, ravshan emasligi.

Shishaning xiraligi. Koʻzning xiraligi.

2. koʻchma Shilqimlik, gʻashga tegish.

Xiralik qilmoq

Xayriyat, Rahmatov ortiq xiralik qilmadi, tansihatlik tilab, sekin chiqib ketdi. — M. M. Doʻst, Lolazor

3. koʻchma Bezovtalik; noxushlik; gʻashlik.

Topivoldining koʻnglidagi xiralik bir oz tarqalgandek boʻldi. — T. Ashurov, Oq ot

ot Past ovoz bilan aytiladigan ashula.

Uzoqdan qizlarning xirgoyisi eshitildi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

ot poet. Chiroyli yuradigan, noz-tamanno bilan qadam bosadigan.

Xayr, goʻzal jononim, Sevimli xiromonim. — M. Shayxzoda

Otmagay tong bogʻ aro azming xiromon boʻlmasa, Bulbuli shaydolaring gul uzra nolon boʻlmasa. — S. Abdulla

Tovus kabi aylab xiromon, Raqsga tushdi bir goʻzal jonon. — E. Vohidov, Nido

ayıwday, ayıw sıyaqlı

sft. ayn. Xirilloq.

Anchadan keyin ichkaridan: — Savdo yoʻq, doʻkon ishlamaydi, — degan xirildoq ovoz eshitildi. — O. Yoqubov, Ulugʻbek xazinasi

sft. Xirillaydigan, xir-xir qiladigan (ovoz, tovush haqida).

Zindonning qopqogʻi ochilib, Chiq, seni qoʻrboshi janoblari yoʻqlayaptilar, degan xirilloq ovoz eshitildi. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar

Faqat qandaydir xirilloq un chiqadi. — S. Azimov, Oppoq tong qoʻshigʻi

Hiroshima.

ot Xirillagan, xir-xir qiladigan; xirildoq.

Ushalmagan orzu alamidan iztirob chekib, parishonhol turganida, kimdir xirqiroq tovushda dedi. — S. Anorboyev, Sayli

Muazzinlarning xirqiroq tovushi tingan, tong yorishib kelardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

sft.

Xirurgik operatsiya.

sft. esk. kt. Aqlli, donishmand.

Topib ilm-u xiradga payvand, Ham olim edi-yu, ham xiradmand. — Alisher Navoiy