Қидирув

фл. 1. Куч билан тортиб, юлқиб, бутундан ажратмоқ, бутунни қисмга бўлмоқ.

Ҳўкиз бир силтаб, арқонни узиб юборди.

Жўра пошша бўйнидан марварид маржонини чиқарди-да, ипини шарт-шарт узиб, марваридларни кигизга тўкди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Дуторчи дуторнинг қулоғини жаҳл билан қаттиқ бураб, торини узиб юборди. — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак

Зиёдахон, зувала узар экан, ҳазиломуз жавоб берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Палак, новда ёки тупидан ажратиб олмоқ, кесмоқ.

Қовун узмоқ. Помидор узмоқ. Узум узмоқ. Олма узмоқ.

Гулга термилиб ўтиришни эмас, ўша гулни узиб, искаб юришни ёқтиради. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

3. Кесиб, қирқиб, жойидан бўлак қилмоқ.

Қилич билан бошини узмоқ.

Глуховнинг иккала оёғини нақ сонидан снаряд узиб кетди. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

4. Турган, ёпишган жойидан ажратмоқ, холи қилмоқ.

Бу харсангни ердан узиб бўлмайди. Тандирдан нон узмоқ.

Жапақ қизчани бағридан зўрға узиб, отилиб ташқарига чиқди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Юнус тиззаларини оғриқ кемириб еб ташлаётган бўлса ҳам, бошини ёстиқдан узиб, қимирлатиб қўйди. — С. Анорбоев, Оқсой

5. Давом қилдирмаслик; тўхтатмоқ, кесмоқ.

Гапни узмоқ. Суҳбатни узмоқ.

[ Саодат:] Қўрқмасим ҳам борми, ўзингга эҳтиёт бўл, хатингни узма. — Н. Сафаров, Саодатнинг қиссаси

Бўй етган қиз, ҳозир сен билан алоқани узган, узмаса ҳам, бўшаштирган бўлар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

6. Қарзни тўламоқ, эвазини бермоқ (қайтармоқ).

[Ғофир:] Шунча қарзим бор эканми? Мен буни қандай узаман, бой ота? Ҳамза, — Бой ила хизматчи

Олган омонатини батамом уздими? — К. Яшин, Ҳамза

юртдан еган ошларини узиш ниятида тўй тараддудига тушди. — С. Аҳмад, Хазина

7. Қаттиқ тишламоқ ёки чақмоқ; тишлаб ёки чақиб яраламоқ.

Итнинг иши — узмоқ, Ёмоннинг иши — бузмоқ. — Мақол

Атроф-да ғув-ғув пашша: оёқларга ёпишади, бурун катакларига суқилади, қулоқни узади. — Ойбек, Танланган асарлар

8. кўчма Қаттиқ таъсир қилиб азоб бермоқ, оғритмоқ, ачиштирмоқ (иссиқ, совуқ, зарб, гап-сўз ва шу кабилар ҳақида).

Қизилқумда қиш изғирини баданни узиб ола бошлаган кезда, кечаги студент трассага келиб, колонна механиги бўлиб ишга тушган эди. — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда

Шудгор, қизиган мисдай, оёқни жизиллатиб узиб олади. — Ф. Ғулом, Тирилган мурда

Пишиқ ўрилган чарм қамчин билан Ёʻлчининг очиқ кўкрагини ва бўйнини узиб олди — Ойбек, Танланган асарлар

ўртоқ Дебилов шу гаплари билан Фармонқул акани бир узиб олди. — С. Маҳкамов, Шогирд

1. İyi, güzel.ЯХШИ, ГЎЗАЛ

2. İşe yatkın, becerikli.

фл. Узмоқ феълининг биргалик нисбати.

русчавыстрелинглизчаshot

узаймоқ, тўлдирмоқрусчатянутьсяинглизчаlengthen

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Кумуш ва қимматбаҳо жавоҳирлар билан хазина тўлдирса

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Да увеличиться в казне серебро и драгоценности — (ҚБҲ,74₁₂)

Qazinä uzasa kümüš ham ayï Yes, increase in the treasury of silver and jewelry — (ҚБҲ,74₁₂)

от 1. кам қўлл. Кечириш, афв этиш.

Ёшликда ҳаммадан ҳам хатолик ўтади. Кичикдан — хато, каттадан — узр. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Бирон иш, хатти-ҳаракатни оқловчи нарса; сабаб, важ.

Ишлашдан қўрқишим тўғрисидаги узримни айтиб йиғладим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

Уйланиш сизга ҳам фарз, ҳам қарз. Бунга қолганда, албатта, бир узр кўрсатолмайсиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Молимизни ортган туякашлар шу саройга тайинланган эдилар. — Ҳар ҳолда, бу узр эмас! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Афв этиш, кечириш ҳақидаги илтимос; кечирим.

Ўтиб кетган, ҳозир ҳаммамизни ҳам хижолатга қўйган иш тўғрисида Фармонқул, узр тариқасида бўлса ҳам, гап очармикин, деб хавотирда эдим. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. унд. с. Афв этинг, кечиринг маъноларида ишлатилади.

— Узр, сизни қўрқитиб юбордим, — деди Ғуломжон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

— Узр, айбга буюрмайсиз, — деди Нусратбек, олимни ишдан қолдираётганига ийманиб. — С. Нуров, Нарвон

1. múshe (denedegi)

2. bólek

Ўзбекистон ахборот агентлигиUzbekistan Information Agency.

1. Gidilmesi çok süren, çok ötelerde bulunan, ırak, yakın karşıtı.УЗОҚ

2. Arada çok zaman bulunan.

чўзилмоқ

Eräž ersä emgäk uzalmas uzun Роҳат ҳам, машаққат ҳам узоққа чўзилмайди

Eräž ersä emgäk uzalmas uzun Ни удовольствия, ни страдания не затянутся надолго — (ҚБН, 353₁; ҚБН, 4802; 177б1)

Eräž ersä emgäk uzalmas uzun Neither pleasure nor suffering will last long — (ҚБН, 353₁; ҚБН, 4802; 177б1)

узоқ, йироқрусчадолгийинглизчаfar

Azaq bolsa išči bolur iš uzaq Хизматчи дудмол бўлса, иш узоққа чўзилади

Azaq bolsa išči bolur iš uzaq Если работник – путаник, дело затянется — (ҚБН, 208₈; ҚБН, 2773; 105а8)

Azaq bolsa išči bolur iš uzaq If the employee-confused, the case will be delayed — (ҚБН, 208₈; ҚБН, 2773; 105а8)

судрамоқ, тортмоқрусчатянуть, медлитьинглизчаdrag

Uzatma išïŋ sen ишингни судрама

Uzatma išïŋ sen Не затягивай дело — (ҚБН, 178₃)

Uzatma išïŋ sen Do not delay the matter — (ҚБН, 178₃)

1. Bütün varlıkların içinde bulunduğu sonsuz boşluk, feza, mekan.КОИНОТ, ФАЗО

2. Bütün gök cisimlerinin içinde bulunduğu sınırsız boşluk.

от 1. Транспорт ёʻлларининг туташган, кесишиб ўтган жойи.

Энг йирик темир ёʻл узели — А. стансияси учун шиддатли жанг давом этмоқда эди. — Н. Сафаров, Оловли излар

2. Бир жойга ўрнаштирилган, вазифаси жиҳатидан бир-бирига боғланган иншоотлар, механизмлар, қурилмалар ва шу кабилар йиғиндиси.

Гидроиншоотлар узели.

Қотишма тайёрлаш узелида қишга яхши тайёргарлик кўрилмаган. — Газетадан

3. Машина ёки аппаратнинг ўзаро бириккан бир қанча содда деталлардан ташкил топган яхлит бир қисми.

Абдусаттор тракторнинг узелларини кўздан кечирди. — Ўзбекистон қўриқлари

Шубҳасиз, пахта териш машинасида ҳамма узел ва агрегатлар муҳим. — Газетадан

4. анат. Организмдаги маълум ҳужайраларнинг ғуж ўрнашган жойи; тугун.

Лимфатик узел. Нерв узели.

Yersiz ve gereksiz olarak çektirilen sıkıntı, eziyet, ceza, eza, cefa.ҲАҚСИЗЛИК, ЖАФО

Юпқа ёйилган хамирни қўлда узиб, қиймали шўрвага солиб пишириладиган таом.

сфт. 1. Оралиқ масофаси (нисбатан) катта, нисбатан нарида жойлашган; олис.

Узоқ қишлоқдан келди. Овози узоқ-узоқларга етмоқ. Туяга миниб, узоқни кўзла. — Мақол

Сидиқжоннинг кўзи дарёнинг у томонида, узоқ уфқда милтиллаб турган сон-саноқсиз чироқларга тушди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бир маҳалда узоқда қора нуқта кўринди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Вақт эътибори билан давомли, катта, кўп.

Узоқ тикилмоқ. Узоқ суҳбатлашмоқ. Узоқ кутмоқ. Узоқ муддатли кредит. Узоқ яшамоқ.

Бу жанг узоққа бормайди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Сидиқжон узоқ сукут қилиб қолгандан кейин бош чайқади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Дўстлик, қариндошлик, танишлик ва шу кабилар жиҳатдан боғланиш у қадар яқин бўлмаган, яқин эмас.

У ерда Элмуроднинг ҳам бир эмас, кўпгина узоқ қариндош-уруғлари бордир. — П. Турсун, Ўқитувчи

Меҳмон узоқ қариндош — отасининг аммаваччаси — Аширмат эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Нурининг никоҳ куни у бегона қиз — узоқ қиз бутунлай таниш ва яқин бўлиб қолди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. кўчма Бевосита алоқаси, муносабати ёʻқ; алоқасиз.

Бундоқ маслаҳатларда маҳкама соҳиби, аммо илм-у фандан узоқ Аҳмад Чалабий ҳам бир чеккада эснаб ўтирарди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Султонмурод шу вақтгача халқ тирикчилигидан узоқ яшар, унинг дардларига бегона эди. — Ойбек, Навоий

(бош келишик билан) кўм. поет. Макон муносабатини билдиради; сиртида, устида ёки тепасида.

Ўрмонлар шувуллаган Олис юртда ҳали ҳам, Номсиз тепалик узра Ухлаб ётибди отам. — Э. Воҳидов

Адирдаги лолалар кўм-кўк майса узра чирой касб этган. — Газетадан

Кетмонни расмана ушлаб, боши узра баланд кўтарди. — С. Кароматов, Олтин қум

от Безак учун бармоққа тақиладиган, турли металлардан ҳар хил шакл ва катталикда ясаладиган ҳалқасимон заргарлик буюми.

Тилла узук. Ёқут кўзли узук. Узукка кўз солмоқ.

Ҳожи хола узукни эт-дор синчалоғига ўтказа туриб, ҳиринглади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Эримбет муштумига бежирим иягини тираб ўтирар, бармоғидаги узуги лунжига ботиб кетган эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси