УЙ ъяшашга, ишлашга хизмат қиладиган қурилмаъ, ъбинў, ъхона'. Бу воқеа ўртоғимнинг у й и д а содир бўлган эди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от ўй тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, I, 513), ўша даврлардаёқ üй тарзида ҳам талаффуз қилинган (ДС, 513), ўзбек тилида ü унлисининг юмшоқлик белгиси ёʻқолган: ўй > üй >
1. Яшаш учун ёки турли ташкилот, муассаса ва шу кабилар жойлашиши учун мўлжалланган бино
Уч хонали
Беш қаватли
Баъзан кўринар кўзга Шоҳона уйлар кўркам — Ғайратий
Фақат канал эмас, балки тўғонлар, шлюзлар, темир-бетон уйлар ҳам бир ёʻла ва бирданига қурилаётганга ўхшайди — Иброҳим Раҳим, Чин муҳаббат
2. Яшаш учун мўлжалланган бино ичидаги ҳар бир хона
Бу бино уч уй ва бир айвондан иборат
Ёруғ
Кенг
Уйларда, айвонларда хотинлар кўп эди — Ойбек, Танланган асарлар
Очиқ эшикдан эсган шамол уй ичида Сабогулнинг сочларини тўзғитди — Саъдулла Кароматов, Олтин қум
3. Бирор ижтимоий талабни қондиришга қаратилган муассаса
Меҳрибонлик уйи
Дам олиш уйи
Маданият уйи
Қуёшнинг аксида кўринар яққол Маърифат уйига ташланган қадам — Ғайратий
4. Бирор оила ёки хонадон ўрнашган бино ва шу бинога тааллуқли ер; ҳовли
Қизлик уйга қирқ от бойланар — Мақол
Уйлар, кўчалар қулф уриб гуллаган дарахтлар орасига шўнғиган — Гулдаста
Боғкўча тамом бўлганидан кейин бригадирнинг уйидан ўтишга тўғри келади — Ў. Усмонов, Сирли соҳил
5. Оила; хонадон. Уй ичи - оила аъзолари. Уйи бузилмоқ - эр-хотиннинг ажралганлиги, оиласи барбод бўлганлигини билдиради. Уйи куймоқ - хонавайрон бўлмоқ
Қирқуй қуда бўлса, қирқ йил қирғин бўлмас — Мақол
Ёмон арава ёʻл бузар, Ёмон киши уй бузар — Мақол
Фарзанд - уй ободлиги, Келажак ниҳолидир! — Ё. Мирзо
Уйдагилар менинг ҳавойироқ бўлиб қолганимни билишади — Саъдулла Сиёев, Ёруғлик
[Холисхон:] Уй ичларимиз қалай, бариси тирикми? — Ҳамза, Паранжи сирлари
унда менинг уйим куяди-ку, ахир — Комил Яшин, Ҳамза