«тироқ» бўйича 954 та натижа
читается как „ци“ перед гласными, а после согласных „s“, „t“, „x“-как „ти“.ти-унлилар олдида „си“ деб ўқилади, „с“, „т“, „х“ ундошлардан кейин келганда эса „ти“ деб ўқилади-артикулатио остиум артикуляцио остиум
[а.]
табобатрусчалечениеинглизчаmedicine
Nužum bilsä tibb ham yöra bilsä tüš Юлдузлар илмини, тиб илмини билса, тушларни тўғри таъбир қилса – Посол должен знать астрологию, медицину и уметь толковать сны – Тҳе амбассадор муст кнов астрологй, медикине анд бе абле то интерпрет дреамс
time interval to contactрусчаинтервал времени между началом видимости дорожки и моментом приземления самолетаўзбекчаёʻлка кўрина бошлайдиган ва самолётнинг қўниши ўртасидаги вақт оралиғи
ўзбекчакечикмоқрусчазадерживатьинглизчаlate
Ača ber qapuy tïdma barsa kiši Kimdir ketmoqchi bo‘lsa eshikni och, kechikma – Открой ворота, если уходит человек, не задерживай [его] – Open the gate, if a person leaves, do not delay [him]
н deadlock
от тиб. Иситма ва онг парокандалиги, хиралашуви билан кечадиган оғир юқумли касалликларнинг умумий номи; терлама.
Орада беш ой ўтгандан кейин, унинг бўйга етган қизи тиф билан оғриб, ўн етти кун деганда вафот қилди. — А. Қаҳҳор, Сароб
от 1. Қилич, ханжар, пичоқ, найза каби совуқ қуролларнинг умумий номи.
Тиғ яраси тузалар, тил яраси тузалмас. — Мақол
Аммо тиғ тегиб, қўл ёки оёғи узилганлар оҳ-воҳ уриб, мадад кутиб ётарди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Эрназар жаллод, Шералини сиёсат билан йиқитди ва пўлат тиғини қинидан тортди. — Эрали ва Шерали
2. Кесувчи асбоб, қурол-яроғ ва шу кабиларнинг кескир қирраси, дами; турли машина, механизм ва шу кабиларнинг кескич қисми.
Болтанинг тиғи. Қиличнинг тиғи.
Кетмон тиғини қайирадиган тош-метин эски пахсаларни қизлар неча чақирим ердан ташиб келиб, далага тўкишди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
Қайнарнинг бўйдор ўтлари косилкаларнинг беомон тиғлари зарбидан юзтубан йиқиларди. — С. Анорбоев, Оқсой
3. Ништар, найза каби асбобларнинг ўткир учи, найзаси.
4. с. т. Ствол, мил.
Қўш тиғ милтиқ.
Вагондан энг кейин тушган ва милтиғини тиғидан ушлаб, кетмондай елкасига қўйиб келаётган Аҳмаджон — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
5. кўчма Умуман, тиғ, найза каби таъсир ўтказувчи нарса, куч.
Зулм тиғи. Жабр тиғи.
Илм-у фан тиғи бирлан жаҳл бағрини қон сил. — Ҳамза
Уччига чиққан маъмуриятчи деган сарлавҳа остидаги мақоланинг ўткир тиғи Ойқизга қаратилган бўлса ҳам — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
тижоратга оид атама
\голл. тижк, ингл. тикк
Каноп ёки пахта толасидан тўқилган қалин, пишиқ газмол, мато (кўпинча матрац, дастурхон ва ш.к. учун ишлатилади)
Ойниса ёʻл-ёʻл тик кўрпачада.. ўтираркан, ўғли Ёʻлдошбекдан келган хатни қайта ўқиб чиқди — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар
Тикдан бир хилда тикилган кийим кийган, мадори кетган ярадорлар ҳовлига чиқишди — Р. Файзий, Ҳазрати инсон
ТИЛ ' оғиз бўшлиғида пастки жағга ёпишган, таъм-маза билишга, нутқ товушларини ҳосил қилишга хизмат қиладиган аъзо'. Айцам, т и л и м куяди, айтмасам — дилим (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли ' гапир-' маъно — сини англатган ти- феълидан (ПДП, 429) -л қўшимчаси билан ясалган (ЭСТЯ, III, 229): ти- + л = тил
1. анат. Оғиз бўшлиғида жойлашган, таъм-маза билиш, оғизга овқат олиш, ялаш лар учун хизмат қиладиган мускулли аъзо
Иссиқдан итнинг тили осилган
Айцам, тилим куяди, айтмасам - дилим — Мақол
Ўлгудай тахир экан, тилимни ёргудай, оғзимни куйдиргудай бўлди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Ниҳоят, гапира-гапира қақраган лабларини тили билан ялаб, Лутфинисо жим бўлди — Ойбек, Танланган асарлар
бузоқчалар бўйинларини чўзиб, унга [раисга] тилларини кўрсатишди — "Муштум"
2. кўчма Асбоб, механизм ва шу кабиларнинг осилиб, қимирлаб турадиган қисми
Соатнинг тили. Компаснинг тили
Қўнғироқнинг тили
3. кўчмапоет. Тиғга ўхшаш, учли нарса
Шамол кучайиб, оловнинг тили яна ҳам узунлашди — Саид Аҳмад, Уфқ
Тепага кўтарилган қуёш ўтли тили билан ер бағридаги барча намни сўриб оларди — Шароф Рашидов, Бўрондан кучли
Қуёш ҳароратидан баҳраманд бўлган майса, Қиёқ тилларин чўзиб, нурга қасида куйлар — Ғафур Ғулом
от Усти ёпиқ бозор; савдо растасининг баланд томи; карвонсарой.
Ғарчча мой! Унинг жарангли овози растанинг тимини тешгундай янграрди. — Ойбек, Танланган асарлар
Абдуллахон солдирган қуббали тимнинг ичи ари инидек ғувуллар эди. — М. Осим, Элчилар
Матчон тура карвонсарой томонга, тимга бурилди. — Ж. Шарипов, Хоразм
ТИН 'нафас' (оз ишлатилади). Бўғизига тиқилиб т и н и Нури сари қилди ишора, Зайнаб учун бу бўлди чора (Ҳамид Олимжон). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли тïн тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 436; Девон, И, 326; ДС, 567); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: тïн > тин
Нафас олиш, нафас
Йиғиштириб бор бисотини, Бўғизига тиқилиб тини, Нури сари қилди ишора, Зайнаб учун бу бўлди чора — Ҳ. Олимжон
от 1. Муайян бир турдаги (гуруҳдаги) нарсаларнинг муҳим белгиларга эга бўлган намунаси, шакли, модели.
Бизнинг вазифамиз — чўлда шаҳар типидаги посёлкалар қуриш, обод қишлоқ барпо этиш. — Ўзбекистон қўриқлари
Тупроқлар шўрланиш типига кўра, асосан, хлор-сулфатли, баъзан сулфат-хлорли бўлади. — Фан ва турмуш
2. биол. Ҳайвонлар систематикасида: келиб чиқиши жиҳатидан ўзаро қариндош, ягона тузилиш шаклига эга бўлган ҳайвонлар синфларини бирлаштирадиган олий систематик категориялардан бири.
Бўғимоёқлилар типи.
3. Ижтимоий, касбий, ахлоқий ва бошқалар белгиларнинг умумийлигига кўра бирлашадиган кишиларнинг ёрқин вакили.
Камтар, ижтимоий тадбиркор — илғор кишилар, халқ вакили сифатида, ижтимоий тараққиётга улкан ҳисса қўшган янги типдаги одамлар-дир. — Н. Сафаров, Оловли излар
4. Адабиёт ва санъатда: бир турдаги кишиларнинг характерли, умумлашма белги-хусусиятларини акс эттирадиган, мужассамлаштирадиган образ.
Теманинг қаҳрамони қилиб олинган типнинг, меҳнатни санъат даражасига кўтара олган одамнинг харак-терини бўрттириб бера олиш керак. — Н. Сафаров, Оловли излар
Ўзбек прозасида прототипдан адабий тип яратишнинг ранг-баранг кўринишлари бор. — ЎТА
5. с. т. Ўзига хос (кўпинча салбий) хусусиятга эга бўлган одам.
Мана бу типга отни бер десам, бермади. Мени тутиб сўкди. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом
элик. tıq, tıqıldı
от эск. (и — чўзиқ) кт. Уқ, камон ўқи.
Тир отмоқ.
Ҳар балодан асрагувчи энг муҳим, қиммат яроғ — Тири ваҳшат, ханжари зиллатга қалқондир китоб. — Ҳамза
унд. с. Отни орқага тисаришда айтилади.
ўзбекчатитмоқ, зиён келтирмоқрусчараздирать, причинять страданияинглизчаcause damage (to)
Olarqa žafa qïldï dunya titib Dunyo ularga azob-uqubat, jafo keltirdi – Этот мир причинял им страдания –This world caused them suffering
transceiver/ interface unitрусчаблок приемо-передачи/интерфейсаўзбекчаинтерфейсини қабул қилиш/ узатиш блоки
Ташқи ишлар вазирлиги
ТИЗ 'оёқнинг болдир билан сон боғланадиган жойи'. Г и з букиб, таъзим этиб, иззат қилолмай доғман (Муқимий). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от ' кетма-кет боғла-' маъносини англатган тиз— феълидан маъно тараққиёти ёʻли билан ўсиб чиққан (ПДП, 431; Девон, ИИ, 16, ИИИ, 135; ДС, 564); тиз + тиз
кўчма Тиз чўкмоқ 1) тиззаларини букиб, оёқлари устига ўтирмоқ; чўк тушмоқ; чўккаламоқ. . Мирмуҳсин, Меъмор; 3) киши измига юрмоқ, иродасига бўйсунмоқ
Ёрмат кириб, эшикни ёпди. Қизининг олдига тиз чўкиб, юзига тикилди, пешонасидан аста силади — Ойбек, Танланган асарлар; 2) гавдани шундай тутган ҳолда илтижо-илтимос билан ёлвормоқ
Лекин ундаги шуҳратпарастлик, тама олдида подшоҳларга тиз чўкишдан ҳам, ўзгалар манфаатини босиб-янчиб ўтишдан ҳам қайтмаслигини кўпчилик биларди
Ана шу Сурхон жилови ҳам жасоратли халқимиз измида, у қанчалик пишқирмасин, ўкирмасин, бари бир, инсон олдида тиз чўкади — "Узбекистан қўриқлари"
