Қидирув

читается как „ци“ перед гласными, а после согласных „s“, „t“, „x“-как „ти“.ти-унлилар олдида „си“ деб ўқилади, „с“, „т“, „х“ ундошлардан кейин келганда эса „ти“ деб ўқилади-артикулатио остиум артикуляцио остиум

от эск. (и — чўзиқ) кт. Уқ, камон ўқи.

Тир отмоқ.

Ҳар балодан асрагувчи энг муҳим, қиммат яроғ — Тири ваҳшат, ханжари зиллатга қалқондир китоб. — Ҳамза

ўзбекчатирикрусчаживойинглизчаalive

Ata öldi ersä oyul bar tirig Ота ўлса, ўғли унинг ўрнига қолади – Если умер отец, то жив сын–Иф тҳе фатҳер диед, тҳе сон ис аливе инстеад оф ҳим.

сфт. 1. Ўлмаган, ҳали яшаб турган; ҳаёт, барҳаёт.

Иккита тирик катта балиқнинг бўғзидан каноп ўтказиб, ҳовузга ташлаб қўйилди. — Мирмуҳсин, Сўгал

Э, онажонгинам, қани энди, сен ҳам шу ерда тирик бўлсанг-у, ўз ўғлингнинг қандай одам бўлганини кўрсанг, деб хаёл қилди [Элмурод]. — П. Турсун, Ўқитувчи

Алҳамдулиллоҳ, кўрдим, тирик экансан, ноқобил болам. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ўсимлик ёки ҳайвонот дунёсига оид; жонли.

Тирик табиат. Тирик организм.

3. Ўзининг янги вақтдаги кўринишини, тароватини ёʻқотмаган, сўлмаган (ўсимлик, унинг гули, меваси ва шу кабилар ҳақида).

Сабзининг тирик-тиригини териб олмоқ. Бодринг сувда тирик туради.

4. Куч-қувватини ёʻқотмаган; бардам, тетик.

[Бувим] Тириккина кампир, ҳасса тутмайди. — Ойбек, Болалик

5. Тийрак; серғайрат, ҳаракатчан.

Ҳамида ўн олти ёшлардаги тирик, қувноқ қиз. — А. Қаҳҳор, Адабиёт муаллими

6. кўчма Яшаётган, сақланиб қолган, жонли, барҳаёт.

Азим тоға билан суҳбатлашган одам уни тирик тарих дейди. — Ўзбекистон қўриқлари

Бу тахт-у салтанатлар беном-у нишон ёʻқолур, фақат меъмор-у мусаввирлар яратган зўр санъат асарлари тирик қолур, деган ақидалар бизга маълум. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

7. кўчма Яхши пишиб етилмаган (асосан овқатга солинган дон ҳақида).

Маставанинг гуручи тирик, бир оз қайнасин. Мош ҳали тирик.

Хаёлим қочиб, кабобни қайиш қилиб қўйибман. Ош ҳам тирик бўлибди. — П. Қодиров, Қадрим

ўзбекчатирилмоқ, яшамоқрусчажить, оживатьинглизчаlive

Tirilsü köŋül bolsu näfsim ölüg Ko‘ngil tirilsin, nafsim o‘lsin – Пусть оживет мое сознание и буду мертв я сам –Let my consciousness revive and my passion will be dead

Atın kısa adımlarla hızlı yürüyüşü.ЁʻРҒАЛАШ

а ўзбекчачарчатадиган, толиқтирадиганрусчаутомительный

ўзбекчатириклик, ҳаётрусчажизньинглизчаlife

Tarïylay erür dunya elig qutï, tarïsa orar er tirilgü otï Ey hukmdor, bu dunyo ekin ekilgan maydondir, unda kishi o‘z tiriklik o‘tini o‘radi – О правитель, вселенная – пахотное поле, если муж посеет, то пожнет хлеб насущный (букв. траву, чтобы жить) – O ruler, the universe is arable field, if the man sows, then he reaps grass of his life

от с. т. Уст кийим учун ишлатиладиган ип ёки ярим жун газлама.

Махсум эса эгнидаги тиринка шимни ечиб булоқда ювинди. — С. Анорбоев, Оқсой

Тиззалари титилиб кетган эски тиринка шимнинг почаларидан сув сирқиб оқар эди. — Н. Фозилов, Дийдор

ўзбекчатириклик, ҳаётрусчажизньинглизчаlife

Esirkä tiriglik yawa qïlma yaš Тирикликни беҳуда ўтказма – Пожалей жизнь, не проводи годы впустую – Ҳаве питй он вастед тиме.

айн. Тириклайин.

от 1. Тирик ҳолда (ҳаёт) эканлик.

[Гулнор:] У тириклигимни, сиз билан бир ёққа қочганлигимни секингина ойимга сўзла-син. — Ойбек, Танланган асарлар

Тириклигида уни кўп уриб азоблаган ва унинг дунёга келгани учун худодан ҳам норози бўлган Бувинисо энди фарзандининг жасади устида кўзларидан сел-сел ёш тўкарди. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Ҳаёт, яшаш жараёни, ҳолати.

Севгисиз тириклик андуҳ, бефараҳ, Мангу шарофатли маърака бу кун. — Р. Парфи, Кўзлар

Уни тарк этган тириклик нишоналари қайтди, оғзидан чиққан биринчи сўз: Вой ўлай! нидоси бўлди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тириклик — мавж уриб, тўлқинланиб оқаётган зўр бир дарё. Бу дарёда сузмайдиган одам ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

3. Кун кечириш, яшаш, тирикчилик; ҳаёт.

Чўнтакларида ҳемири қолмаган ака-ука тириклик тўғрисида ўйлай бошладилар. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ

Ўрнимдан туриб, отам экиб кетган ярим танобча ердаги жўхорини қайириб олишга ва буни пишириб, тириклик ўтказишга эринар эдим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

фл. 1. Диний тасаввурга кўра, жони кириб, қайтадан яшай бошламоқ.

Мана шу саллалилардан бири бориб, бир марта суф деса, унинг онаси тирилиб кетади. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. кўчма Ўлим ёқасидан қайтмоқ, ўлимдан қолмоқ; қайта жонланмоқ.

Ҳа, мен уч марта ўлиб, уч марта тирилдим. — А. Убайдуллаев, Қонли издан

Оналар шундай ўлим билан олишувда енгиб чиқади-ю, шундан бошлаб ўзи оламдан кўз юмгунча, болам деб, неча бор ўлиб, неча бор тирилади. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Муртазиннинг гаплари тирик мурда бўлиб қолган одамларни қайта тирилтирди. — Н. Сафаров, Оловли излар

3. Қайтадан кўкариб ўса бошламоқ, жонланмоқ (сўлиган ўсимлик ҳақида).

Кун ис-сиғида шалпайган кўчатлар кечга бориб тирила бошлайди.

Тагидан сув ўрмалаган ҳар туп ғўза тирилмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

4. кўчма Қайтадан ишга тушмоқ; юришиб кетмоқ, жонланмоқ.

Савдо иши анча тирилиб қолди.

tırısıp, umtılıp, kúsh penen, shıntlap

ájim basqan, jıyırıq-jıyırıq

Иккита барқарор ҳолатли, учта ёки ундан кўп ўтишга эга бўлган, ёпиқ ҳолатдан очиқ ҳолатга ва аксинча, ўта оладиган яримўтказгичли асбоб.русчатиристор, Полупроводниковый прибор с двумя устойчивыми состояниями, имеющий три или более перехода, который может переключаться из закрытого состояния в открытое и наоборот.инглизчаthyristor

мед. bulshıq etlerdiń erksiz qısqarıwı.

фл. 1. Ажин, тириш билан қопланмоқ.

Назаримда, юраклари санчдими, бурушиб кетган озғин юзлари бадтар тиришди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

Марҳамат унинг шишиб ётган лунжини кўздан кечираркан, худди қўлига игна киргандай, чеккалари тиришиб кетди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Аҳмаднинг пешонаси тиришди, ҳозир ўйлайдиган пайт эмас эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Бадани ёки бирор аъзоси оғриқдан ёки шундай оғриқ туғдирадиган ҳис-туйғудан тортишиш, тиришиш ҳолатида бўлмоқ.

[Гулнор] Оёқларининг акашаклана борганини, бутун гавдасининг тириша бошлаганини сезди. — Ойбек, Танланган асарлар

Унинг бошига муз югуриб, асаблари тиришди. Ҳ. Ғулом, Машъал. Ҳамма ёғим оғриб, тиришиб кетяпман. — Мирмуҳсин, Меъмор

[Элмуроднинг] Яраси тиришиб, оғриб кетди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

ариқ бўйига жой қилиб, оч қоринга хўп қовун еди. Иситмаси кўтарилиб, тиришиб ётгани шуники. — И. Раҳим, Ихлос

3. Астойдил ҳаракат қилмоқ, уринмоқ.

Бировни ишонтиришга тиришмоқ. Болани юпатишга тиришмоқ. Ўзини оқлашга тиришмоқ. Тиришган тоғдан ошар. — Мақол

Дармони қуриган йигит ўзини дадил тутишга тиришар, лекин мункиб-мункиб кетар эди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Матқовул қудуқдан сув тортиб туриб, бу ёққа қараб-қараб қўяр, қулоғига етиб келган гапларни эшитмасликка тиришар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

сфт. Ҳар қандай ишга астойдил ҳаракат қиладиган, тиришиб ишлайдиган; ҳаракатчан.

Унинг зеҳни ўткир, ўзи тиришқоқ эди, мактабда энг кучли ўқувчилардан ҳисобланарди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Меҳнат фаолиятини шу ерда фаррошликдан бошлаган эди. Абжир, тиришқоқ қиз айни вақтда мураккаб ҳунар — тикувчиликни қунт билан ўрганди. — Газетадан