Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«сирлилик» бўйича 122 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

122 та · 1-саҳифа / 7
сир
Изоҳли луғат · яна 13 та луғатда

СИР 1 буюм бетини қоплаш учун суртиладиган ялтироқ бўёқ'. Унинг баланд ва с и р и кўчиб кетган эски устунли айвонида уч-тўртта намозхон буж— майиб ўтиришибди (Парда Турсун). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли сïр тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 313; КРС, 682), ўзбек тилида ï унлисининг қатгиқлик белгиси ёʻқолган: сïр > сир. \а. уш — махфий нарса, яширин иш ёки ран; қалб, кўнгил

1. Ўзгалардан махфий тутилган ёки ўзгаларга номаълум бўлган бирор иш, ран, нарса ва б

Ҳарбий сир. Юракдаги сир. Сир сақламоқ. Сир тутмоқ. Сирни ошкора қилмоқ. Душманнинг кулгани — сирингни билгани — Мақол

Ўз дўстим деб сир айтма, дўстингнинг ҳам дўсти бор — Мақол

Отабек нима деб айтишга сўз тополмай қолди. Чунки юрак сирини ифода қиларлик жумла топиш мумкин эмас эди. А — Қодирий, Ўтган кунлар

Аҳмад юрагида яшириб юрган сир туну кун, бир дақиқа ҳам унга тинчлик бермасди — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Ҳали очилмаган, аникданмаган, илм-фан ҳали ўрганиб етмаган, инсон учун ҳали номаълум нарса

Коинот сирлари

Ойга учирилган иккинчи ракета космос сирларини билишга дойр қимматли маълумотлар берди — "Фан ва турмуш"

Олимларнинг ушбу ҳолдан Чимирилди қошлари. Бу қанақа сир бўлди, деб Томом қотди бошлари — А. Орипов, Йиллар армони

Одамзод доимо дунё сирларини билишга ҳаракат қилиб келган — "Фан ва турмуш"

3. Бирор соҳа ёки фаолият турининг ўзигагина хос бўлган хусусият; малака

-Бўтам, сиз кошинпазлик ҳунаридаги ҳамма сирларни диққат билан ўрганганмидингиз?[деб сўради Меъмор] — Мирмуҳсин, Меъмор

Бадиий ижод сирларига, ижод психологиясига қизиқиш оммавий маънавий эҳтиёжга айланиб қолган экан, уни ўрганиш фойдали — У. Норматов, Талант тарбияси

Тўлиқ мақола →
сира
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Асло, асти, мутлақо, ҳеч.

Бунинг сира иложи ёʻқ.

Аҳмад бу гапни сира кутмаган эди, ток ургандек эти жимирлашиб кетди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Авжи қиш вақти бўлса ҳам, ерда сира қор ёʻқ. — С. Зуннунова, Янги директор

У ўтирганлардан сира ман тортмасдан шеърини баланд овоз билан ёддан ўқиди. — К. Яшин, Ҳамза

2. (Ҳеч қачон, ҳеч вақт.

Энди бу ерга сира келмайман.

Бари бир, мен Гулнор опани унутмайман сира, уни кўргани тез-тез келиб тураман. — Ойбек, Танланган асарлар

Канал очилган кун эсингизда борми? Каналдан оққан чироқлар кўз олдимдан сира кетмайди. Бу ўйин эмас, халқнинг орзуси эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Бирор марта, ҳеч.

— Шаҳодат муфтингизнинг афтига сира қарайсизми. Шоирингизнинг пичингларини пайқайсизми? — деди Анвар Султоналига. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Сиз отамисиз, нимасиз ахир, ўғлингизни тийиб олиш сира эсингизга келадими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

  • Сирасини айтганда Тўғрисини айтганда, гапнинг тўғриси. Сирасини айтганда, пойтахтлик конструкторлар бизга ёрдамга келишади, деб ўйламаган эдик. — Газетадан
Тўлиқ мақола →
сирк
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Санъатнинг акробатика, гимнастика, масхарабозлик, иллюзионизм, дорбозлик, жонглёрлик, ҳайвонлар ўргатиш, ўйнатиш ва шу кабилар жанрлар (томошаларни) ўз ичига олган тури.

[Искандар[ Олти-етти ёшларда отасидан етим қолиб, кўчманчи сирк артистлари билан кўп шаҳарларни кезган. — Ш. Ризо, Қор ёғди, излар босилди

2. Санъатнинг шу турини томошабинларга кўрсатиш билан шуғулланадиган муассаса ва унинг биноси.

Тошкент сирки.

Улар сирк олдидан ўтиб, аллақандай ариқчалардан ҳатлашди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Тўлиқ мақола →
СИРР

[а.]

сир, асроррусчасекретинглизчаsecret

Қалï тутмаса бу битигčи сўзüг, беги сирри аčлур бу ўртäр ўзüг Котиб тилини тиймаса, бегининг сирини очса, бу эса ёнини ўртайди

Қалï тутмаса бу битигčи сўзüг, беги сирри аčлур бу ўртäр ўзüг Если писарь не будет держать язык за зубами, секрет его бека раскоется, и это будет жечь его самого

Қалï тутмаса бу битигčи сўзüг, беги сирри аčлур бу ўртäр ўзüг If the clerk does not keep his mouth shut, the secret of his ruler is unraveled, and this will burn himself

Тўлиқ мақола →
сирт
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Нарсаларнинг ташқи томони, ташқи юзи.

Ер сирти. Ой сирти. Сирти кўк идиш. Мол оласи сиртида, одам оласи ичида. — Мақол

Бу чойнакнинг сирти ажойиб нақшлар билан безатилган экан. — Олтин олма

Кун тиғ тортиб, дарёнинг у томонидаги адирларнинг сирти тўқ яшил, жилғалари қора тусга кирди. А. — Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Нарса ёки кимсанинг ташқи қиёфаси, кўриниши; зоҳирий томони.

Сирти ялтироқ, ичи қалтироқ. — Мақол

Сирингни сиртингга чиқарма. — Мақол

Демак, у сиртдан ҳуснга қанчалик бой бўлса, маънавий жиҳатдан ҳам шунча бой экан-ку! — К. Яшин, Ҳамза

Булар сиртдан мағрурдек кўринадилар. Бироқ бу мағрурликка кирмайди, буни кибр дейилади. — Шукрулло, Сайланма

3. Ташқари, чет.

Душманнинг сиртида эмас, ичида бўл. — Мақол

Синалмаган отнинг сиртидан ўтма. — Мақол

Зумрад ҳануз сиртда ийманиб турарди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Мен қўл қўйиб, муҳр босар эдим-у, лекин сиртдан туриб сизларга ёрдам берганим мақбул. — Ж. Шарипов, Хоразм

Ёʻқ, шоир ҳиссини бўлмайди алдаб, Сиртдан баҳо бериб бўлмас кишига. — Шукрулло, Сайланма

4. Геометрик шаклнинг ташқи юзи, умумий қисми.

Шар сирти. Силиндрнинг ён сирти. Ботиқ сирт. Уюрма сирт.

Фанда сиртнинг хусусиятларини ўрганувчи бутун бошли ёʻналишлар мавжуд. — Фан ва турмуш

5. Тизма тоғ чўққилари.

Агар мана шу Музлоқ тоғнинг чўккалаган нор туянинг ўркачига ўхшаган сиртига чиқилса, кишининг кўзи олдида бир-бирига зид икки дунё очилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўлиқ мақола →
сирға
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Қулоққа тақиладиган безак буюм; исирға, зирак.

Кумуш сирға.

Ҳусниддин тўхтаб туриб, марварид сирғаларини серкиллатиб келаётган Қандолатхон билан омонлашди. — Мирмуҳсин, Феълан кучсизлик

Даволовчи врач келди. Унинг ҳам эгнида оқ халат, қалин лаблари бўялган, қулоғига шапалоқдек сирға тақиб олган, хушрўй жувон. — Н. Аминов, Қалтис хато

Тўлиқ мақола →
сириқ

от 1. Шипни тутиб, кўтариб туриш учун уй ўртасига ўрнатилган ёʻғон устун, тиргак.

Йигитчиликда ўйнаб-кулиб қолиш керак. Мана, ўзингиз ҳам қора соч-у қора кўз, сириқдек йигициз. — Н. Қобил, Унутилган соҳиллар

2. Темир ёки ёғоч косов.

Тўлиқ мақола →
сирка
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Сирка кислотанинг сувдаги эритмаси — меваларни консервалашда, овқатга қўшиладиган зиравор сифатида ишлатиладиган ўткир ҳидли, аччиқ-нордон мазали суюқлик (уй шароитида узум, олма ва шу кабилар ширин меваларнинг шарбатидан ҳам махсус усулда тайёрланади).

Узум сиркаси. Овқатга сирка солмоқ.

Овқатга мурч, пиёз, сирка кабиларни қўшиш, лимон суви ёки нордонроқ дорилар бериш иштаҳа пайдо қилиши мумкин. — Н. Исмоилов, Касалларни парвариш қилиш

Тўлаган энгашиб, дастурхоннинг бир четига соқолини артди, дон тиқилган товуқдай бўйнини чўзиб кекирди, сирка ичгандай афтини буруштириб: — Жуда тўйдим Азбаройи худо! — А. Қаҳҳор, Танланган асарлар

  • Сиркаси сув кўтармайдиган (одам) Гап кўтармайдиган, таъби нозик одам. Мажлис-да унга: — Сен бола, чучварани хом санаб юрибсан. Шошма ҳали, жўжани кузда санаймиз. Бу қанақаси, сирканг сув кўтармайдиган бўлиб қопти, — дейишди. С. Аҳмад, Сайланма. Ҳақиқатда, [Исмоил ота] сиркаси сув кўтармайдиган одам. — У. Назаров, Исмоил тажанг
Тўлиқ мақола →
сирли
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. 1 Бошқалардан сир тутилган, яширин, махфий, сири бор.

Чўли бобонинг жой солаётганлар ёнига кетганидан фойдаланиб, Ҳорунбек Меъморга оҳиста сирли бир гапни шивирлади. — Мирмуҳсин, Меъмор

Улар серсоя дарахтлар остидаги салқин ёʻлакдан кетиб боришаркан, суҳбатлари яна қуюқлашиб, сирли тус олди. — К. Яшин, Ҳамза

2. Замирида қандайдир бир сир яширинган; ажиб, ўзига жалб қилувчи.

Шеърият — ғоят бир сирли олам. — Газетадан

Унинг узун киприклари ойдинда қоп-қорайиб кўри-нар, аллақандай сирли гўзаллик берарди чеҳрасига. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Тўй сўзини эшитган Ойнисанинг вужудини сирли бир аланга қамради, юз-кўзи ўт бўлиб ёнди, тошкентликнинг отини ҳам ташлаб, уйи томон қочди. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Бу гапингам тўғри, севги инсоннинг жуда сирли туйғуси деб бекорга айтмаганлар. — С. Кароматов, Олтин қум

3. Ниманидир, қандайдир сирни яширган, аллақандай бир сири бўлган.

Саидғози тингловчиларни энтиктириш учун бир оз тўхтаб, залга сирли назар ташлади. — С. Анорбоев, Оқсой

У [Баҳром] менга қараб сирли кулди. — М. Қориев, Ойдин кечалар

— Аканг келяпти, — сирли товуш билан деди Эргаш, — тағин анов кунга ўхшаб бир дўппосласа нима қиласан — Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?

4. Қўрқинчли, ваҳимали; юракка қўрқув соладиган.

Шамол ўрмонни сирли, ваҳимали садолар билан тўлдирди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Бир маромда пишқираётган океан аёлнинг кўнглига ваҳм солар, қоп-қора тошлар қўрқинчли ва сирли кўринарди. — Ёшлик

5. Илмий жиҳатдан ўрганилмаган, очилмаган, аниқланмаган, маълум бўлмаган.

Ҳамза кўнглида Ҳиндистон сафари иштиёқи туғилган пайтдан бошлаб бу сирли мамлакат ҳақидаги ёзма ва оғзаки маълумотларни ўргана бошлаган эди. — К. Яшин, Ҳамза

Тузди-ю Мирзо Улуғбек Кўрагоний жадвалин, Сирли осмон тоқига илк Қўйди нарвон ўзбегим. — Э. Воҳидов, Муҳаббатнома

Тўлиқ мақола →
сирма
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Усти бирор мато билан қопланган, устига бирор мато сирилган.

Сирма пўстин.

  • Сирма тўн (ёки чопон) Пахтаси астар ва миён астар орасига олиб қавилган, устидан авра сирилган тўн. Унинг бошида қулоқчинли телпак, эгнида кўк сирма калта чопон, чап енгига қизил мата боғлаб олибди. — П. Турсун, Ўқитувчи
Тўлиқ мақола →