Поиск

Suv zarralarining sovuqdan birikishi natijasida yuzaga keladigan oq-par shaklidagi yogʻin.KAR

fl. 1. Suyuq yoki mayda zarrali sochiluvchan narsalarni bir-biriga aralashtirmoq, qorishtirmoq.

Tolqonni shakar bilan qormoq. Qatiqqa shakar qorib ichmoq.

Qoʻy suti, qoʻy moyiga Upadek unni qorib — Q. Muhammadiy

2. Obdan aralashtirib yetiltirmoq, iylamoq, pishitmoq (shu yoʻl bilan oʻzi bogʻlanib kelgan soʻz anglatgan narsani tayyorlashni bildiradi).

Loy qormoq. Beton qormoq.

Kun chiqmasdan un eladim, xamir qordim — Oybek, Tanlangan asarlar

Yormat xoʻjayinning sigir-buzoqlariga tert qorish bilan band boʻlgan xotinining oldida toʻxtadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Bulgʻamoq, belamoq, qorishtirmoq.

Loyga qormoq.

Sel gʻoʻzalarimizni mehnatimizni ham tuproqqa qorib oldi-ketdi-yu, ammo yurak qoʻrimizni, vijdonimizni oqizib ketgani yoʻq. — Y. Shamsharov, Koʻrk meʼmorlari

Oʻzingni balchiqqa qorib, yigʻlab-yolvorib, dehqonning ogʻzidagini, kosibning boʻgʻzidagini umid etishga or qilmaysanmi, Matpano? — S. Siyoyev, Avaz

4. koʻchma Botirmoq, koʻmmoq; giriftor qilmoq.

Choʻponni sevolmadim, Hech koʻngil qoʻyolmadim. Gʻurbatga qorganimning, Devga yuborganimning Sababi shunda edi. — H. Olimjon

sft. 1. zid. Rang-tusi mavjud ranglarning barchasidan toʻq; qozonkuya, koʻmir tusidagi; oq.

Qora qozon. Qora soch. Qora koʻz. Qora siyoh.

Moʻttixon bugʻdoyrang, qora qosh ayol edi. — S. Zunnunova, Olov

Chayla qamishlari allaqachon yonib bitib, yogʻochlarigina qora koʻmir boʻlib, chars-chars qilib tutab yotardi. — N. Fozilov, Diydor

2. Shu tusga moyil toʻq rangli; qoramtir.

Qora non. Qora gilos. Qora tuproq. Qora bulut.

Nimqorongʻida ruxsoridagi noʻxatdek qora xolini aniq koʻrdi. — S. Karomatov, Oltin qum

Qorani qora demanglar, Qoraning ori keladi. Qora mayiz yeganda, Qandday shirin keladi. — Qoʻshiqlar

Mulla Obid boʻlsa, aftiga qora balchiq sachratib, oʻzining mashhur ketmoni bilan ish koʻradi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

3. Is, qurum bosgan, qoraygan yoki oqlanmagan, pardozlanmagan.

Qora uy.

Dolonning oʻng tarafidagi kichik qora hujrada Polvonning ota-onasi va bobolari umr kechirgan. — J. Sharipov, Xorazm

4. zid. Qorongʻi; nursiz, ziyosiz; yorugʻ.

Bu kungi kech Otabek bilan Homidning hayot va mamot masalalarini oʻzining qora quchogʻiga olgan qorongʻi bir tun edi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Demak, yuzimning bir tomoni kundek yorugʻ-u, bir tomoni tundek qora ekan. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Uch qadrdon, uch opa-singil Zulmat quchgan qora oʻrmonda. — X. Davron, Qaqnus

5. Shaxmat, shashka kabi oʻyinlarda oqqa zid donalar va shu donalar bilan oʻynovchi tomon.

Qora bilan oʻynamoq. Qoralar yutdi.

6. ot Qora yoki qoraga moyil narsa (kiyim, mato va shu kabilar).

Bayroqlarga qora tutmoq (taqmoq), Qozonga yaqin yursang, qorasi yuqar — Maqol

Keng qishloqni partizanning Motami qoplab oldi: Qora taqdi har bilak. — A. Umariy

7. ot Biror narsaning uzoqdan yoki qorongʻidan koʻzga tashlanuvchi aksi, ifodasi; sharpa.

Oppoq qorda odamlarning qorasi yelib-yugurardi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mashina yorugʻidan ham talvasaga tushib, oldinda chopib borayotgan jayron qorasiga koʻzi tushib, yuragi hapriqib ketdi. — M. Mansurov, Yombi

Koʻp oʻtmay havo burchida azamat havo laynerining qorasi koʻrindi. — S. Ahmad, Jimjitlik

8. ot Moʻljalga olingan yoki olinadigan narsa, nishon; moʻljal.

Qoraga olmoq.

Birinchi otgan yoy qoradan bir quloch yuqori ketdi. — Latifalar

Mergan boʻlsang, oʻshal ogʻochni qoraga olib otgʻil. — M. Osim, Oʻtror

9. koʻchma Umuman, salbiy belgini, sal-biy belgiga egalikni bildiradi; yomon.

Qora niyat. Qora kuchlar.

Kechirasiz, men shiringina bazmingizni qora xabar bilan muzlatib qoʻydim. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Paranji qursin, meni shunday qora kunlarga soldi. — Hamza, Paranji sirlari

Kalladan qora xayollarni quvish kerak, tushkunlik — eng yomon dushman. — F. Musajonov, Himmat

Shu gap bilan boshqalar Qoldi yer chizib. Qora, shum tilaklari Har yonni kezib. — Gʻayratiy

10. ot koʻchma Notoʻgʻri, yomon, yaramas narsa, ish.

Aroqning oʻzi oq, qilmishi — qora. — Qanotli soʻzlar

Gulnor endi man tortmadi. Sof nomusiga otilgan qorani butunlay yuvib tashlashga jazm qildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Akangizga qora yuqtirmaslik uchun Oʻktamni ham oqlayapsizmi endi? — S. Zunnunova, Koʻzlar

11. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ular anglatgan narsaga xos belgi-holatning kuchli darajasini bildiradi.

Qora sovuq. Qora qon yigʻlatmoq.

Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov — A. Oripov, Yillar armoni

Nima qiladi oʻzini qora qiynoqqa solib?! — A. Muxtor, Tugʻilish

Shundan keyin terlab-pishib, qora terga tushib ketdi. — M. Mansurov, Yombi

12. koʻchma esk. Maʼlum miqdordagi yaxlit summa.

Bir qora choʻzsak, kifoya deb oʻylayman, ozmi, ming soʻlkavoy. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

13. Qora (erkaklar ismi).

ot 1. Qurʼonning barcha suralarini yod olgan va ularni qiroat bilan oʻquvchi shaxs.

Qurʼonni boshdan-oyoq yod olgan qorilar roʻza oyida pul ishlab qoladilar. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Qozi yonidagi Asad qoriga yuzlandi: — Imom domla, oʻqing-chi, nima bitibdi buyonga. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Fotiha tortilgandan soʻng, qutidor va Oftob oyim qoriga pul berdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Koʻzi ojiz, koʻr kishi (hurmat yuzasidan ularni shunday ataydilar).

Tayoq yoʻl koʻrsatar aʼmo qoriga, Ul ham koʻngan qismatida boriga. — Erali va Sherali

sft. Kishiga qattiq tegadigan; qoʻpol, dagʻal, toʻng.

Qoʻrs odam. Qoʻrs soʻz. Qoʻrs muomala.

Unga yuzma-yuz kelib, bunday qoʻrs, bunday ters gaplarni hech vaqt aytgan emas edim. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Qoʻrs javob oraga yana jimlik tushirdi. — S. Zunnunova, Goʻdak hidi

Avaz oʻz feʼlini biladi: u injiq, yuragi tor, qoʻrs. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ot shv. Ayn. boʻyinbogʻ.

ot 1. Tananing qorin devori bilan qorin boʻshligʻidan iborat pastki, ovqat hazm qilish aʼzolari, yana baʼzi boshqa aʼzolar joylashgan qismi.

Normat ancha yergacha qorni bilan sudralib bordi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Qorni solingan biyalar yelinlarini tirsillatadi. A. Qodiriy, Kichik asarlar. U oʻtirgan yerida qornini ushlab, qotib-qotib kuladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. s.t. ayn. Qorin boʻshligʻi.

3. s.t. ayn. Meʼda, oshqozon.

Och qoringa tushgan oʻtkir may viz ettirib qaynatdi-da, tomoq ostini lovullatmoqqa oldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Hozir qoʻy-qoʻzilar kuni bilan qorinlariga yiqqan ovqatlarini, bamaylixotir yotib, kavsh qaytarayotgandir. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Hayvonlarning masalliq sifatida yoki idish sifatida ishlatiladigan shu aʼzosi.

Ichak, qorin goʻsht boʻlmas, Dushman aslo doʻst boʻlmas. — Maqol

Bir qorin moyni bir qumaloq chiritar. — Maqol

Toshxol bugʻlanib turgan oʻpka, jigar, buyrak, qorinlarni pichoq bilan non ustiga olib qoʻygach, barmoqlariga pufpuflab toʻgʻray boshladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Xurjunning ikki koʻzini toʻlgʻazib, qorinda moy keltiradigan qishloqi murid Tillaboy kelib ketdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. koʻchma Tirikchilik, yeyish-ichish; qursoq, jigʻildon, nafs.

U faqat qornini oʻylaydi.

Matqovul aka, men non toparmikanman, deb qorin gʻamida maktab ochganim yoʻq. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Hadeb qorinni oʻylash kerak emas. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. koʻchma Qumgʻon, choydish, optova, xum, koʻza kabi idishlarning narsa solinadigan, tashqariga qappayib chiqqan keng, yoʻgʻon qismi.

Butilkaning qorni. Koʻzaning qorni. Samovarning qorni. Choynakning qorni.

Hamisha Qodirovning stolida qorni katta grafin suv bilan toʻla turardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

7. Baʼzi cholgʻu asboblarining oʻyib yoki boshqa yoʻl bilan ishlanadigan ichi boʻsh qismi (asbobning dastaga ulanadigan, ovoz beradigan qismi).

U ayanchli bir vaziyatda qorakuya boʻlib kuyib, qornining yuz taxtasi oʻyilib tushgan dutorni qoʻliga oldi va boshini asta koʻtardi. — N. Fozilov, Diydor

Odam qancha och boʻlsa, shuncha yaxshi ishlaydi, dutorning ham qornini teshilmasa, jaranglamasdi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

8. s. t. Ich, bachadon.

Menam qoʻzilarni onasining qornidan tushishi bilan ajratganim yoʻq. — S. Anorboyev, Oqsoy

Uyimizning toʻri seniki. Tor qornimga siqqan, keng uyimga sigʻmaysanmi? — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot Tabibchilikda qon olish uchun ishlatiladigan, sigirning shoxidan maxsus yasalgan asbob; qortiq.

Qoriq solmoq.

Oʻtar bobo uning bilagini ushlab, tomir urishini tekshirdi soʻng yotqizib, yagʻiriga qoriq qoʻydi. — S. Siyoyev, Avaz

sft. 1. Qori bor, qor bilan qoplangan.

Qorli togʻlar choʻqqisidan boqadi quyosh. — Gʻayratiy

2. Qor yogʻib turgan; qor yogʻayotgan.

Qorli tun.

ot s. t. Ayn. qarol.

ot ayn. Semizoʻt.

ot 1. Oʻrta asrlarda Turkiston va ayrim Sharq davlatlarida: turkiy qabilalarning eʼtiborli va ishonchli kishilaridan saroyda tuzilgan maxsus harbiy qism jangchisi (hukmdorni va nufuzli aʼyonlarni qoʻriqlagan).

2. Temuriylar davrida: ekinzorlarni qoʻriqlovchi harbiy qism jangchisi.

ot 1. Oʻrta asrlarda qalin va baland mudofaa devori bilan oʻrab qurilgan, asosan, bir darvozali shahar-qalʼa.

Yov qoʻrgʻonini qamal qilib, uning qulochkash baland devorlari yoniga chodir tashlagan qoʻshin kabi odamlar togʻ etagiga toʻlib ketdilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Gʻijduvon qoʻrgʻonining sharqi-shimol va gʻarb tomonlaridan chiqayotgan gʻulgʻulali tovush havoni titratmoqda edi. — S. Ayniy, Qullar

2. Qalʼa, shahar, qoʻrgʻon va shu kabilarni mudofaa qilish uchun qurilgan mustahkam devor.

U baland qoʻrgʻon bilan oʻralgan boʻlib, ichkariga toʻrtta temir darvozadan kirilar edi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Azizbek tashakkurni bitirgach, hudaychi qoʻrgʻon ustidagi mudofelarga bor tovushini qoʻyib qichqirdi: — Bek janoblari bu kungi rustamona gʻayratlaringizga duo qiladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Oʻchoq boshida qumgʻon, Atrofim baland qoʻrgʻon. Koʻngil bergan yorimni Koʻrolmasdan bagʻrim qon. — S. Abdulla

3. Dala joyda va umuman shahardan tashqarida atrofi devor bilan oʻralgan hovli-joy va uning ichidagi binolar (atrofi, odatda, bogʻ, ekinzorlardan iborat boʻlgan).

Arslonbekning qoʻrgʻonini bu yoʻlga tushib olgan koʻr ham topadi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Sherbek qishloqning eng chetidagi qoʻrgʻonni ham bosib oʻtdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

qarlı jer, qar qa- plaǵan, qar basqan

qar qız

sft. Har narsadan qoʻrqaveradigan, yuragi yoʻq, yuraksiz.

Zilzila uni yanada qoʻrqoq, boʻlar-boʻlmasga choʻchiydigan qilib qoʻygan edi. — N. Aminov, Qahqaha

Qoʻrqoq oʻlmasdan burun oʻladi, oʻlikdan nima kutib boʻladi. — Uygʻun, Hayot qoʻshigʻi

Qoʻrqoqqa koʻlanka azroil, deydilar. — A. Qahhor, Toʻyda aza

n horror, terror

schneelos, schneefrei

ot ayn. Qoriq.

ot etn. Birinchi qor yoqqan kuni ziyofat berishni taklif qilib, tanish kishilarga olib borib beriladigan maktub (qorxat olgan kishi xat olib kelgan kishini ushlab olsa, ziyofat qorxat yozgan kishi tomonidan beriladi).

Tansiq qorni gʻanimat bilib, kattalar oʻz doʻstlariga qorxat yozib, oʻziga xos nashʼa-zavq bagʻishlovchi qishki ziyofatlarga yura boshlaganlar. — Oybek, Navoiy

Birinchi qorning oʻziga yarasha gashti boʻladi. Dalamizdagi qoʻshnilar bilan qorxat yozishganlarimiz yodimga tushdi. — M. Qoriyev, Oydin kechalar