Qidiruv

ot 1. Uylari, hovli-joylari yonma-yon yoki yaqin boʻlgan kishilar, oilalar, xonadonlar (bir-biriga nisbatan).

Yaqin qoʻshni. Yon qoʻshni. Hovli olma, qoʻshni ol. — Maqol

Gilam sotsang, qoʻshningga sot, bir chekkasida oʻzing oʻtirasan! — Maqol

[Qosimjonning] Oyisi qoʻshni bilan gaplashib turardi. — Oʻ. Umarbekov, Ona

Bir qarichlikdan dutorni sevaman, bir qoʻshni kelinchakdan oʻrgangan edim. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Otabek] Guzarga chiqqanda, Hasanalining qoʻshnisi boʻlgan Ali erinibgina doʻkon taxtasini tushirmoqda edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Ish joyi, joylashish oʻrni yonma-yon yoki yaqin boʻlgan kishilar (bir-biriga nisbatan).

Qiz soʻragan kursant, haqiqatda, El-murodga qoʻshni, ikkinchi vzvodda oʻqir edi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Hayron boʻlib, suvdonga tikildi. U kovak edi — oʻq teshib oʻtibdi, uni uloqtirdi-da, qoʻshnisidan, sersoqol rusdan suv tiladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

3. sft. Yonma-yon turgan, joylashgan, bir-biriga yaqin, chegaradosh.

Qoʻshni brigada. Qoʻshni mahalla. Qoʻshni qishloq. Qoʻshni mamlakatlar.

Yigit yalt etib qoʻshni dalaga qaradi. U yerda xotin-xalajlar, bola-chaqalar chuvullashib, paxta terishayotgan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. Qovoq tepasidagi yoysimon tukli qatlam.

Quyuq qosh. Payvasta qosh. Qosh(ni) boʻyamoq. Qosh(ni) termoq. Qosh(ni) chimirmoq. Qosh(ni) qoqmoq.

Samandarov bir qoshi past va bir qoshi baland boʻlib, oʻchib qolgan maxorkasini chiroqdan tutatib oldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Hoy-hoy, — kotib tutash qoshlarini uchirib qoʻyib, Akbarga koʻz qisdi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

2. Baʼzi narsalarning old qismi, turtib chiqqan joyi.

Ayvonning qoshi.

Xizmatkorlar qoʻltigʻimdan koʻtarib, otga mingashtirmoqchi boʻlganlarida, oyogʻim uzangidan toyib, burnim egarning qoshiga tegib ketdi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

3. Uzuk, isirgʻa kabi buyumlarga oʻyib solingan yoysimon gul — bezak.

Kanizlarning qoʻllarida qoshlari brilliant oltin bilaguzuklar, boʻyinlarida zebigardonlar. — J. Sharipov, Xorazm

4. koʻm. vzf. (3-shaxs egalik va makon kelishiklari shaklida — qoshiga, qoshida, qoshidan) Makon munosabatlarini bildiradi.

Hech kim rahm aylamas qolish yoshimga, Shakar aka, kelgin mening qoshimga. — Shirin bilan Shakar

Qoshimdan noz-istigʻno bilan ketding, yomon boʻldi, Qoshimga noz-istigʻno bilan kelsang, yomon boʻlmas. — J. Kamol

Uch qizim bor, bir oʻgʻlim bor qoshimda, Baxt-u davlat keldi yetmish yoshimda. — Habibiy

ot Qoʻni-qoʻshnilar oʻrtasidagi bordi-keldi munosabatlari, qoʻni-qoʻshnichilik.

Qoʻshnichilik qilmoq.

посл. (букв. если сосед твой слеп, то и ты прищуривай глаз), ≈ с волками жить — по-волчьи выть, — на чьем возу сижу, того и песенки пою.

посл. ≈ яблоко раздора.

Кто надеется на соседа, тот останется без свечки.

Скажешь соседу — от себя прибавит, скажешь аулу — разнесут молву.

ot Yaqin atrofda yashovchi kishilar, qoʻshnilar (bir-biriga nisbatan).

Xushroʻyga bolalik chogʻidayoq uy ichi va qoʻni-qoʻshni shaddod deb ism berganlar, chunki u, kimdan boʻlsa boʻlsin, aytganini qildirmay qoʻymas edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Qoʻni-qoʻshni, katta-kichik ogʻamlarga salom ay-ting. — Hamza

Olaparning haybatidan Mirjalol quruqning qoʻrgʻoniga, hatto qoʻni-qoʻshnilarnikiga ham gadoy kelmas edi. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

ot Qoʻni-qoʻshnilarning oʻzaro bordi-keldi munosabatlari; qoʻshnichilik.

Ammo hozir qishloq joylarda ham qoʻni-qoʻshnichilik, hamsoyachilik hamin qadar. — Gazetadan

посл. приобретай (выбирай) не двор, а соседа.

Близкий сосед — души сосед.

погов. (или девор-дармиён қўшним) близкий сосед — сосед души (ближайшего соседа следует ценить).

О том, что делается в твоем доме, спроси у соседа., Спроси в людях, что дома делается.

good-neighbour policy

посл.сов. соблюдай осторожность, а соседа вором не считай.

Ближний сосед лучше дальней родни.*

посл. чем просить (что-л.) у хороших соседей, лучше поищи в своем плохом доме (наверняка найдешь).