Qidiruv

fl. 1. Orasiga olmoq, orasiga olgan holda tutmoq, siqib ushlamoq; siqmoq.

Valiyevning bir oʻzi stolga tirsagini tayab, ikki kafti bilan chekkasini qisib oʻtiribdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Teshaboy oldidagi qovun kosadan shoshilmasdan bir tilim oldi-yu, ogʻziga keltirmay, ikki barmogʻi orasida qisib turib: — Taqsir, — dedi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Men bilan jilmayib koʻrishdi-da, qoʻlidagi gazetasini buklab, qoʻltigʻiga qisdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

Temir qip-qizil boʻlgach, omburda qisib oladi-da, kundaga qoʻyadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. koʻchma Siquv, iskanjaga olmoq; ezmoq, siqmoq.

Begona oʻshlar gʻoʻzani qisib qoʻyibdi.

ikkinchi marta ekilgan chigitni shoʻr qisib, yer betiga chiqarmay qoʻydi. — Mushtum

Kampir, rezinkasi oyogʻini qisib yuborgan shekilli, kapron paypogʻini himarib, toʻpigʻiga tushirib olibdi. — S. Ahmad, Saylanma

3. koʻchma Boʻgʻmoq, nafasini qaytarmoq.

Uning halqumini dard qisib keldi.

4. koʻchma (ch.k. bilan) Biror narsadan tang holatga solmoq; siqmoq, toliqtirmoq, zoriqtirmoq.

Puldan qismoq.

Mana boʻlmasam, deb uni ham ovqatdan qisib qoʻydim. — S. Ahmad, Avtobiografiya

Xudoyim xotinlarni uy uchun yaratgan. Erkaklarni olib kelishdan qismasin. — H. Rahimov, Chin hayot

husn degan narsadan xudo meni qisgan. — Mirmuhsin, Meʼmor

5. Birlashtirmoq, yummoq.

Lablarini qismoq.

Valixon mushtini qisib taʼkidladi: — Sipoh kerak. — Sh. Toshmatov, Erk kushi

Rangi qum oʻchgan, iztirobdan qaltiragan odamlar, oʻz xarobalari oldida tishlarini qisib, jim oʻylanardilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

qishruschaзимаinglizchawinter

Erinčig qïšïy sürdi yazqï esin Bahoriy shamol zerikarli qishni haydadi – Весенний ветер прогнал неприятную зиму – The spring wind blew away the unpleasant winter

fl. Qistirmoq feʼlining majhul nisbati.

ot Yil fasllaridan biri (Oʻrta Osiyoda dekabr, yanvar va fevral oylarini oʻz ichiga oladi).

Sovuq qish. Qahraton qish. Qishga chidamli navlar (bot.).

Oʻzimizning uyimiz. Hatto qishda ham tuvaklarda anqib turadigan rayhonlar esimga tushadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Erta qishning sovuq nafasi uning dimogʻiga gup etib urdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

ot 1. Butunning tarkibi, uzviy boʻlagi yoki hissasi, ulushi.

Daromadning uchdan bir qismi. Mehmonlarning bir qismi.

Xullas, Tuyamoʻyinga kelib, izlab yurgan narsalarimning bir qismini topganday edim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Yoʻlning qolgan qismiga eshak ish berdi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Anvar oʻzini supaning qorongʻi qismiga oldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Bir ish, majlis, asar va shu kabilarning maʼlum darajada mustaqillikka ega boʻlgan alohida boʻlagi; boʻlim.

Uch qismdan iborat roman,

Institutdagi kechada hisobot dokladi tugadi. Soʻngra badiiy qism boshlandi. — Gʻayratiy, Uzoqdagi yor

Mohidil yetib kelganda, tantanali qism boshlanib qolgandi — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Mehmonlar bilan vakillarning qizgʻin tabriklari, xayrli tilaklaridan keyin kechaning rasmiy qismi tugadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Mashina, mexanizm, inshoot va shu kabilarni tashkil qilgan boʻlaklardan har biri; detal.

Traktorning ehtiyot qismlari.

Emin uni [pulemyotni] shoshilib qoʻliga oldi-da, bir zumda qismlarini ajratib, gazetaga terib qoʻydi. — I. Rahim, Chin muhabbat

4. harb. Qurolli kuchlar tarkibidagi alohida boʻlim, boʻlinma yoki birikma.

Minomyotchilar qismi. Polkning sanitariya qismi. Qism komandiri.

Shu choq artilleriya qismlari ogʻir toʻplari bilan oʻta boshladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Jarohatlarim bitib ketishi bilan yana qismimga qaytib bordim. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

qisqartma

qisqartirmoqruschaуменьшатьсяinglizchashorten

Tiriglik qïsaldï uzadï saqïnč Tiriklik qisqardi, g‘am-qayg‘u uzaydi – Жизнь сократилась, заботы увеличились – Life declined, worries increased

queued indexed sequential access methodruschaиндексно-последовательный метод доступа с очередямиoʻzbekchanavbatlardan foydalanishning indeks ketma-ketlik metodi

ot ayn. Siqim.

Qisimiga siqqancha.

Bir qisim un.

[Avazxon] Tursun degan meshkobning qoʻliga bir qisim tilla uzatdi. — Zulfizar bilan Avazxon

Ha, qurumsoq, toʻrtta kulcha bilan bir qisim jiyda kimni oʻldiribdi. — T. Alimov, Sovgʻa

sft. 1. Qisilgan, siqilgan.

Qisiq musht.

2. Kichik, tor yoki yumilinqiragan, yumilgan; yumuq.

Uning [Xoshurodning] qisiq koʻzlari kulgidan battar qisilib ketganday edi. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. koʻchma Siqiq, tang.

Qisiq ahvol.

4. shv. Tangi, tor dara.

Norin daryosi togʻ qisiqlaridan vodiy kengliklariga otilib chiqadi. — M. Egamberdiyev, Sariq ajdar hamlasi

sft. 1. Boʻgʻoz boʻlmay qolgan, qochmagan yoki qochib boʻgʻoz boʻlmagan.

Qisir sigir. Qisir qoʻy. Qisir sigir koʻp maʼraydi. — Maqol

Astagʻfirullo deng, toʻram! Kuni kecha oʻzlari qisir gʻunajinni boʻgʻoz deb sotdilar. — X. Toʻxtaboyev, Felyetondan soʻng

2. bot. Changlanmagan, urugʻlanmagan; hosil bermaydigan.

Qisir gul.

3. taql. s. Yogʻoch va boshqalar baʼzi narsalarning sinishidan, qismlarining qimirlab, bir-biriga ishqalanishidan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.

U oʻtirgan stul qisir etdi.

qısıp turatuģın, qısıp qoyılatuģın

ruschaприговораinglizchathe judgement

sft. 1. Boʻylama oʻlchami, uzunligi uncha katta boʻlmagan; kalta.

Qisqa yogʻoch. Qisqa yubka. Qisqa yoʻl. Qisqa sochli ayol. Boʻyi qisqa odam. Boʻyni qisqa ot. Qisqa metrajli film. Yogʻochni uzun, temirni qisqa kes. — Maqol

Ikki yoʻlovchining qisqa soyalari katta-kichik tosh, turli dasht oʻsimliklari ustidan egilib borar edi. — A. Qahhor, Maston

Salimboyvachcha esa, katta yoʻlga qaraganda ancha qisqa, yolgʻizoyoq yoʻldan oʻz bogʻiga ketdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

xushbichim burun tagida burovga kelmagan qunduz miyiq, iyakni juda ham chiroyli oʻrab olgan qora qisqa soqol. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Davomliligi kichik, uzun emas; ixcham.

Qisqa jumla. Qisqa axborot.

Umar Hayyomning qisqa, lekin sermazmun baytlariga singdirilgan hayot falsafasi buyuk, hayot va dunyodayin bepoyon. — Gazetadan

Oʻqituvchi qisqa ifodada koʻp fikr ayta bilish mahoratiga ega boʻlmogʻi lozim. — R. Usmonov, Odobnoma

Yonimda xayol surib oʻtirgan bek: — Borganda bilasiz, domla, — deb qisqagina javob qilib qoʻya qoldi. — H. Tulom, Mashʼal

3. Davomiyligi uzun boʻlmagan (vaqt haqida); zid. uzun.

Qisqa muddat.

Yoz kechasi qisqa. Yoʻlchi bir chimdim uxlab koʻzini ocharkan, tong otgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Endigi muhim vazifa — oʻrim-yigʻimni gʻoyat qisqa fursatda uyushqoqlik bilan oʻtkazishdan iborat. — Gazetadan

qishkiruschaзимнийinglizchawinter

Üči küzki yulduz üči qïšqï Ularning uchtasi kuzgi yulduz, uchtasi qishki – Три из них – осенние звезды (созвездия), три – зимние – Three of them are autumn stars (constellations), three-winter

ot 1. ad. Asar asosida yotgan qamrovning romanga nisbatan torligi, hikoyaga nisbatan kengligi, shunga muvofiq holda, syujet va kompozitsiyaning ham romanga nisbatan soddaligi, hikoyaga nisbatan murakkabligi bilan xarakterlanuvchi badiiy asar.

Avtobiografik qissa. Tarixiy qissa. Fantastik qissa.

Yoshlar yaratayotgan roman, qissalar, ocherk, hikoyalar aksariyatida etik isteʼdodning yorqin ifodasi bor. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

2. ad. Oʻzbek mumtoz adabiyotida voqeiy hodisa yoki afsonalar bayon qilingan epik asar; hikoya, rivoyat.

Qissai Sayfulmuluk. Durbekning Yusuf va Zulayho qissasi.

3. s. t. Biror narsa, kimsa, voqea-hodisa va shu kabilar haqida ogʻizdan ogʻizga koʻchib yuradigan hikoya, naql.

Rahimaxonning qissasi juda uzoq. Uning murakkab va mashaqqatli yoʻli haqida katta kitob yozsa arziydi — N. Safarov, Raisa

Qudrat maroqli boʻlgan sharq ertaklari, qissalar va latifalar aytib, soldatlarni toza kuldirdi. — Z. Fatxullin, Soʻnmas yulduz

qisqa qilmoqruschaсократить, укоротитьinglizchasay in short, say briefly

Sözünni qïsuryïl uzatïldï yaš So‘zingni qisqa qil – yoshing uzayadi – Придерживай (букв. сократи) свои слова, и тогда считай, что удлинилась [твоя] жизнь – Keep your words down (literally, cut it), and then consider that life [lengthened]

qisqaruschaкороткийinglizchashort

Qamuy yayib özlär körüšsä özün, saqïnč boldï qïsya sewinči uzun Bir-birini yo‘qotgan insonlar qayta ko‘rishganida, qayg‘usi qisqa bo‘ladi, sevinchi uzun – Когда встречаются все те, кто потерял друг друга, грусть у них кратковременна, а радость бывает долгой – When all those who have lost each other meet, their sadness is short-lived, and the joy happens for a long time

adv in the winter

sft. 1. Qishga oid; qishga xos boʻlgan.

Qishki kunlar. Qishki sovuqlar.

Daraxtlardagi sariq barglar toʻkilib tugagan, yer yuzi oʻzining qishki sariq kiyimini kiygan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Qishda boʻladigan, boʻlgan.

Qishki musobaqa. Qishki imtihon.

Qishloq xalqi suvning qishki toshqinidan juda-juda toʻygan edi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Chimyon turistik kompleksi ham qishki dam olish mavsumini qizgʻin boshladi. — Gazetadan