Қидирув

фл. 1. Орасига олмоқ, орасига олган ҳолда тутмоқ, сиқиб ушламоқ; сиқмоқ.

Валиевнинг бир ўзи столга тирсагини таяб, икки кафти билан чеккасини қисиб ўтирибди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Тешабой олдидаги қовун косадан шошилмасдан бир тилим олди-ю, оғзига келтирмай, икки бармоғи орасида қисиб туриб: — Тақсир, — деди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Мен билан жилмайиб кўришди-да, қўлидаги газетасини буклаб, қўлтиғига қисди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

Темир қип-қизил бўлгач, омбурда қисиб олади-да, кундага қўяди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. кўчма Сиқув, исканжага олмоқ; эзмоқ, сиқмоқ.

Бегона ўшлар ғўзани қисиб қўйибди.

иккинчи марта экилган чигитни шўр қисиб, ер бетига чиқармай қўйди. — Муштум

Кампир, резинкаси оёғини қисиб юборган шекилли, капрон пайпоғини ҳимариб, тўпиғига тушириб олибди. — С. Аҳмад, Сайланма

3. кўчма Бўғмоқ, нафасини қайтармоқ.

Унинг ҳалқумини дард қисиб келди.

4. кўчма (ч.к. билан) Бирор нарсадан танг ҳолатга солмоқ; сиқмоқ, толиқтирмоқ, зориқтирмоқ.

Пулдан қисмоқ.

Мана бўлмасам, деб уни ҳам овқатдан қисиб қўйдим. — С. Аҳмад, Автобиография

Худойим хотинларни уй учун яратган. Эркакларни олиб келишдан қисмасин. — Ҳ. Раҳимов, Чин ҳаёт

ҳусн деган нарсадан худо мени қисган. — Мирмуҳсин, Меъмор

5. Бирлаштирмоқ, юммоқ.

Лабларини қисмоқ.

Валихон муштини қисиб таъкидлади: — Сипоҳ керак. — Ш. Тошматов, Эрк куши

Ранги қум ўчган, изтиробдан қалтираган одамлар, ўз харобалари олдида тишларини қисиб, жим ўйланардилар. — Ойбек, Қуёш қораймас

қишрусчазимаинглизчаwinter

Erinčig qïšïy sürdi yazqï esin Bahoriy shamol zerikarli qishni haydadi – Весенний ветер прогнал неприятную зиму – The spring wind blew away the unpleasant winter

фл. 1. Қисмоқ феълининг орттирма нисбати.

Қўлтиғига китоб қистирмоқ. Лабига папирос қистирмоқ. Этагини липпасига қистирмоқ. Чаккасига гул қистирмоқ.

Тешабой ота белбоғига қистирган каттагина дастрўмолни олиб, терлаган юз-бетларини артди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

Ўғлим, ана у беҳининг каллагига газета қистириб қўйган эдим, шуни олиб кел. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

2. с. т. Қўлига тутқазмоқ, ушлатиб қўймоқ, бермоқ.

Домла орқага ўтиб Саидийнинг қўлига қоғоз қистирди. — А. Қаҳҳор, Сароб

— Ёʻқ, тоғажон, оласиз, — деди Баширжон пулни унинг кафтига қистиришга уриниб. — Н. Аминов, Суварак

3. этн. Тўй-ҳашамларда ўйинчи, ҳофиз ва шу кабиларни рағбатлантириш учун чаккасига ёки қўлига пул суқиб қўймоқ.

Ўйинчига кўплар пул қистирди.

— Шунча пул қистиришса ҳам хафасан-а? — Пул алмаштирилгандан кейин, тангани қандай қистиришаркин, деб ўйлаб қолдим. — Муштум

4. кўчма Бирор нарсанинг баёни, ҳикояси давомида ниманидир қўшиб кетмоқ, тилга олмоқ.

Экиш мавсуми давомида еттита ҳайдов тракторининг бирор кун ҳам иисламаганини докладингнинг ўртароғига қистириб ўтарсан. — Муштум

Тўланбой мўйлов икки гапнинг бирига ё байт, ё бўлмаса ибратли бир ҳикоят қистириб ўтмаса, кўнгли жойига тушмайди. — С. Аҳмад, Уфқ

[Зокир ота:] Камчиликларни танқид қилганимда, мактаб масаласини ҳам қистириб ўцам бўлар эди, лекин бу масала алоҳида қўйилганлиги учун қистирмадим. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. с.т. дағл. Иш, ўқиш ва шу кабиларга киргизиб қўймоқ, жойламоқ.

[Заргаров:] Ие, тағин нима қилдим дейди-я! Хотининг ўқийман деса, битта-яримта мактабга қистириб қўймайсанми-ю, яна битта туққанидан кейин ўзи ташлаб кетмайдими? — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

от 1. Нарсаларнинг ўртасига, орасига қистириб, тиқиб, суқиб қўйилган нарса.

Содиқжон бойвачча ҳамёнига қистирма пуллар дарёдай оқиб кела бошлагандай ҳис қилиб ўтирарди. — К. Яшин, Ҳамза

Бу каби қистирма ҳикоялар бадиий фош этиш имкониятларини кенгайтиради, чуқурлаштиради. — ЎТА

2. тех. Машина, механизм, иншоот қисмларининг бирикиш юзасини зичлаш учун орасига қўйиладиган юпқа эластик детал.

Резина қистирма. Мис қистирма.

от айн. Қисқич 2.

фл. Қистирмоқ феълининг мажҳул нисбати.

от Қистирилган, қистириб, тиқиб, суқиб қўйилган.

Замоннинг эгнида барлари белбоғига қистириқлик қора чопон. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

[Кампир] Негадир шошиб, кўйлаги енгига қистириқлик рўмолчани олиб, қўлларини артарди. — Ў. Умарбеков, Она

фл. Қистирмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Қистирмоқ феълининг орттирма нисбати.

от с. т. Кўпчилик то-монидан кетма-кет, давомли тарзда пул қистириш.

Ашулачилардан ўн тўда. Уларга қистир-қистиридан ташқари икки юз сўм пулни тугиб, хотинига бериб қўйди. — Муштум

Қистир-қистир бўлган жойда Шарм-ҳаё деган қайда? — Т. Ёʻлдош, Отарчилар

от Йил фаслларидан бири (Ўрта Осиёда декабрь, январь ва февраль ойларини ўз ичига олади).

Совуқ қиш. Қаҳратон қиш. Қишга чидамли навлар (бот.).

Ўзимизнинг уйимиз. Ҳатто қишда ҳам тувакларда анқиб турадиган райҳонлар эсимга тушади. — С. Сиёев, Ёруғлик

Эрта қишнинг совуқ нафаси унинг димоғига гуп этиб урди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

от 1. Бутуннинг таркиби, узвий бўлаги ёки ҳиссаси, улуши.

Даромаднинг учдан бир қисми. Меҳмонларнинг бир қисми.

Хуллас, Туямўйинга келиб, излаб юрган нарсаларимнинг бир қисмини топгандай эдим. — С. Сиёев, Ёруғлик

Ёʻлнинг қолган қисмига эшак иш берди. — Ж. Абдуллахонов, Орият

Анвар ўзини супанинг қоронғи қисмига олди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Бир иш, мажлис, асар ва шу кабиларнинг маълум даражада мустақилликка эга бўлган алоҳида бўлаги; бўлим.

Уч қисмдан иборат роман,

Институтдаги кечада ҳисобот доклади тугади. Сўнгра бадиий қисм бошланди. — Ғайратий, Узоқдаги ёр

Моҳидил етиб келганда, тантанали қисм бошланиб қолганди — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Меҳмонлар билан вакилларнинг қизғин табриклари, хайрли тилакларидан кейин кечанинг расмий қисми тугади. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Машина, механизм, иншоот ва шу кабиларни ташкил қилган бўлаклардан ҳар бири; детал.

Тракторнинг эҳтиёт қисмлари.

Эмин уни [пулемётни] шошилиб қўлига олди-да, бир зумда қисмларини ажратиб, газетага териб қўйди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

4. ҳарб. Қуролли кучлар таркибидаги алоҳида бўлим, бўлинма ёки бирикма.

Миномётчилар қисми. Полкнинг санитария қисми. Қисм командири.

Шу чоқ артиллерия қисмлари оғир тўплари билан ўта бошлади. — Ойбек, Қуёш қораймас

Жароҳатларим битиб кетиши билан яна қисмимга қайтиб бордим. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

қисқартма

қисқартирмоқрусчауменьшатьсяинглизчаshorten

Tiriglik qïsaldï uzadï saqïnč Tiriklik qisqardi, g‘am-qayg‘u uzaydi – Жизнь сократилась, заботы увеличились – Life declined, worries increased

queued indexed sequential access methodрусчаиндексно-последовательный метод доступа с очередямиўзбекчанавбатлардан фойдаланишнинг индекс кетма-кетлик методи

от айн. Сиқим.

Қисимига сиққанча.

Бир қисим ун.

[Авазхон] Турсун деган мешкобнинг қўлига бир қисим тилла узатди. — Зулфизар билан Авазхон

Ҳа, қурумсоқ, тўртта кулча билан бир қисим жийда кимни ўлдирибди. — Т. Алимов, Совға

сфт. 1. Қисилган, сиқилган.

Қисиқ мушт.

2. Кичик, тор ёки юмилинқираган, юмилган; юмуқ.

Унинг [Хошуроднинг] қисиқ кўзлари кулгидан баттар қисилиб кетгандай эди. — С. Анорбоев, Оқсой

3. кўчма Сиқиқ, танг.

Қисиқ аҳвол.

4. шв. Танги, тор дара.

Норин дарёси тоғ қисиқларидан водий кенгликларига отилиб чиқади. — М. Эгамбердиев, Сариқ аждар ҳамласи

сфт. 1. Бўғоз бўлмай қолган, қочмаган ёки қочиб бўғоз бўлмаган.

Қисир сигир. Қисир қўй. Қисир сигир кўп маърайди. — Мақол

Астағфирулло денг, тўрам! Куни кеча ўзлари қисир ғунажинни бўғоз деб сотдилар. — Х. Тўхтабоев, Фелетондан сўнг

2. бот. Чангланмаган, уруғланмаган; ҳосил бермайдиган.

Қисир гул.

3. тақл. с. Ёғоч ва бошқалар баъзи нарсаларнинг синишидан, қисмларининг қимирлаб, бир-бирига ишқаланишидан ҳосил бўладиган товушни билдиради.

У ўтирган стул қисир этди.

qısıp turatuģın, qısıp qoyılatuģın

русчаприговораинглизчаthe judgement