Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «qirov» — результатов: 117

Фильтр

← Все результаты

Словарные статьи

117 · страница 1 из 6
qirov

ot Ayozli, havo ochiq, sokin (shamolsiz) tunlarda tuproq, oʻt va yerdagi narsalar ustida hosil boʻladigan muz kristallari.

Bugun kechasi qirov tushibdi.

Toʻla oyning yorugʻida oʻsimliklar bargida paydo boʻlgan qirov yangi yoqqan qor kabi yarqirab koʻrinardi. — S. Ayniy, Esdaliklar

Oʻsha kuni sovuq qattiq edi Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov. — Oybek, Tanlangan asarlar

kuz keldi. Quyosh tafti pasayib, ertalabki shudring oʻrnini qirov egallay boshladi. — Yoshlik

  • Oq qirov Kuzgi qirov tushadigan payt; qalin qirovli kunlar. Polizlardagi oq qirovga asralgan qirqma qovunlar ham uzildi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar
  • Sochiga (yoki soqoliga) qirov tushibdi (yoki kiribdi) Sochi, soqoli oqara boshlabdi; sochiga, soqoliga oq tushibdi. Oʻspirinning yonida chekka sochiga qirov tushgan oʻttiz besh yoshlardagi qoracha yigit bloknotiga nimanidir yozayotgan edi. — H. Nazir, Odamning qadri
Полная статья →
qir

QIR I 'yassi togʻ', 'baland tekislik'. Togʻlarda konlar, hirlarda galla behad (Habibiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 314; DS, 445); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïr > qir. QIR II 'chet\ 'zih'. U ehtiyotkorlik bilan koʻz h i r i n i tashlab hoʻydi-yu, .. (Sharof Rashidov). Bu 41-35 soʻz hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmay, odatda iboralar tarkibida qatnashadi. Qadimgi turkiy til aks ettirilgan manbalarda ham bu soʻz keltirilmagan. ССТТНda (II, 42), КРСda (493) bu soʻz nohaq ravishda qïr ( 1 baland tekislik') soʻzining maʼnolaridan biri si — fatida keltirilgan. Aslida qadimgi turkiy tilda 'chet', 'zih' maʼnosini anglatuvchi alohida soʻz boʻlgan, OʻTILda bu soʻz qir II tarzida keltirilgan

P. Tursun, Oʻqituvchi

Togʻlarda turli konlar, qirlarda gʻalla behad — Habibiy

Полная статья →
qirq

QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli qïrïq tarzida talaffuz qilingan (ДС, 446), keyinroq qïrq shakli yuzaga kelgan (Devon, I, 333); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïrïq > qïrq > qirq. Bu soʻz oxiridagi — (ï)q qismi feʼldan ot yasovchi qoʻshimcha boʻlsa kerak, lekin manbalarda bu yerdagi maʼnoni anglatuvchi qïr— feʼli oʻz aksini topmagan

1. 40 raqami va shu rakam bilan ifodalanadigan son, miqdor. Qirq kokil - mayda oʻrilgan soch

Qirq kishi

Qirq metr gazmol

Qirq soʻm pul

Qirq tonna yuk

Qirqdan uchni ayirmoq

Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom (ber) — Maqol

Qirqqa chidagan, qirq birga ham chida — Maqol

Oʻttizida er atangan qirqida sher atanar — Maqol

Bir oz sabr qilsang, qirq kokil qilib qoʻyardimki, orqangda tolbargakday hilpirardi — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

2. Kishi vafotidan soʻng oʻttiz yettinchi yoki oʻttiz toʻkqizinchi kuni oʻtkaziladigan marosim

Yoʻldosh motamsaro. Onasining janozasi, yigirmasi, qirqi, xatmi qurʼon deb ancha chiqimdor boʻlganga oʻxshaydi — Sunnatilla Anorboyev, Mehr, 1964

Полная статья →
qirs

taql. s. Baʼzi narsalarning sinishi, ochilib-yopilishi va shu kabilardan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.

[Oʻlmas opa] Yonboshidagi jiyda butoqchasini qirs etib sindirib oldi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar

Xon soat qopqogʻini qirs etib yopib, zanjirlarini chuvalashtirib, qoʻyniga soldi. — Mirmuhsin, Choʻri

sumkachasini qirs etib ochdi-da, oʻn soʻmlik chiqarib berdi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid

U kimsa uchun bu vazifa choʻntagidagi bodomni qirs etib chaqib yeganday joʻn gap. — Mirmuhsin, Meʼmor

Полная статья →
qiron

ot 1. Koʻplab oʻldirish, qirgʻin.

Yovga qiron keldi.

Yovga solib dahshat, qiron, Qoya kabi turdilar. — O. Hakimov.

Xoʻsh, kolxoz molini qiron qilgan Suvonning ishini muhokama qilishimiz mayda gap ekanmi? — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Koʻplab oʻlish, oʻlim, yoʻq boʻlish.

Qor qalin yogʻib, sovuq Haddidan oshib ketdi. Don topib yeyolmasdan, Qushlarga qiron yetdi. — Uygʻun.

  • Qiron kelmoq Qirilmoq, yoʻq boʻlmoq. Urushga qiron kelsin. Koʻplab norasidalarni ota-onalaridan bevaqt judo qildi. — R. Fayziy, El mehriShu yil oʻlat kasali yoyilib, qoʻylarga qiron keldi. — Chalpak yoqqan kun
Полная статья →
qirra

ot 1. Narsalarning ensiz yoki oʻtkir qirgʻogʻi; chet, zih, qir.

Kitobning qirrasi. Taxtaning qirrasi. Kaftning qirrasi.

Bolalar hali togʻning ajoyibotlarini koʻrib toʻymagan, charchoq unutilgan. Baʼzilarining qirra toshlar tilgan oyoqlaridagi ogʻriq bilinmay qolgan edi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Narsalarning mohiyatini belgilovchi xususiyat, tomon.

Sen muhabbat bogʻlagan erkak senga oʻzining yaltiroq qirralarini koʻrsatadi. — A. Qahhor, Sarob

Xuddi shu oʻrinda masalaning yana bir muhim qirrasini izohlash kerakka oʻxshaydi. — Gazetadan

Kechagina oddiy koʻringan narsalar bugun negadir boshqa fazilati, boshqacha bir qirrasi bilan namoyon boʻlar edi. — N. Fozilov, Diydor

3. Geometrik jismni oʻrovchi ikki tekislikning kesishuv chizigʻi; qovurgʻa.

Piramidaning qirrasi.

Agar prizmaning yon qirralari uning asoslaridan biriga perpendikulyar boʻlsa, bunday prizma toʻgʻri prizma deb ataladi. — Chizmachilik

  • Qirra burun 1. Oʻtkir qirrali burun. Ular qatorida norgʻil, qirra burun, qoramagʻiz yigit — Hafiz ham bor. — Mirmuhsin, Poʻlat quyuvchilar
Полная статья →
QÏRYU

qizgʻish, qizilрусскийрозовыйанглийскийreddish

Nečä qïryu eŋlig yüzi suwluy er, tišilärtin ötrü özi boldï yer Qanchadan qancha baquvvat, qizil yuzli yigitlar, ayollar tufayli qaro yer boʻldilar – Сколько розовощеких мужей, с лицами, пышащими здоровьем, превратилось в прах из-за женщин – How many rosy-cheeked husbands, with the faces, puffing up health, has turned to dust because of women

Полная статья →
qirgʻin

ot 1. Kishilar koʻplab, yoppasiga qiriladigan, koʻp qon toʻkiladigan urush, jang, bosqin; xunrezlik.

Qirgʻin urush. Qirq yil qirgʻin boʻlsa, ajali yetgan oʻladi. — Maqol

Yigitlarimizga okop qazdiradimi yo miltiq ushlatib, qirgʻinga haydaydimi — bu narsa oqpodshoning ixtiyorida. — Oybek, Tanlangan asarlar

Endi avvalgidan battar qirgʻin boʻlishini sezgan bek va navkarlar Andijon qoʻrgʻoniga kirib bekina boshladilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Koʻplab oʻlish, qirilish; oʻlat.

Mollarga qirgʻin keldi.

3. Qattiq janjal; urush.

  • Qirgʻin solmoq (yoki qilmoq) 1. Koʻplab oʻldirmoq, qirmoq. Hamma qizgʻin qutlaydi Kulib turgan jangchini; Dushmanlarning boshiga Qirgʻin solgan tankchini. — Z. Diyor
Полная статья →