rötlich
- qirmiz olma rötlicher Apfel
Qidiruv
«qirmiz» boʻyicha 116 ta natija
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
116 ta · 1-sahifa / 6
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
QIR I 'yassi togʻ', 'baland tekislik'. Togʻlarda konlar, hirlarda galla behad (Habibiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 314; DS, 445); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïr > qir. QIR II 'chet\ 'zih'. U ehtiyotkorlik bilan koʻz h i r i n i tashlab hoʻydi-yu, .. (Sharof Rashidov). Bu 41-35 soʻz hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmay, odatda iboralar tarkibida qatnashadi. Qadimgi turkiy til aks ettirilgan manbalarda ham bu soʻz keltirilmagan. ССТТНda (II, 42), КРСda (493) bu soʻz nohaq ravishda qïr ( 1 baland tekislik') soʻzining maʼnolaridan biri si — fatida keltirilgan. Aslida qadimgi turkiy tilda 'chet', 'zih' maʼnosini anglatuvchi alohida soʻz boʻlgan, OʻTILda bu soʻz qir II tarzida keltirilgan
P. Tursun, Oʻqituvchi
Togʻlarda turli konlar, qirlarda gʻalla behad — Habibiy
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
Qizil rangli; qizil, ol.
Qirmiz lablar. Qirmizi olma.
Oq yuziga qirmiz qonlar quyildi, Har tarafga qora sochi yoyildi. — Rustamxon
Surma tortib koʻziga, qirmizi koʻylakni kiyib, Oʻynatib xanjarini, qilgani qurbon keladir. — Hamza
a red, rosy
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot Qimizak, nordon.
Qirmizak olma.
Mana shu Namanganning olmasini, qirmizakni, balxi tutni boringki, barcha-barchasini ham menga oʻxshagan bogʻbonlar payvandlab yaratgan. — Gazetadan
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli qïrïq tarzida talaffuz qilingan (ДС, 446), keyinroq qïrq shakli yuzaga kelgan (Devon, I, 333); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïrïq > qïrq > qirq. Bu soʻz oxiridagi — (ï)q qismi feʼldan ot yasovchi qoʻshimcha boʻlsa kerak, lekin manbalarda bu yerdagi maʼnoni anglatuvchi qïr— feʼli oʻz aksini topmagan
1. snq son 40 raqami va shu rakam bilan ifodalanadigan son, miqdor. Qirq kokil - mayda oʻrilgan soch
Qirq kishi
Qirq metr gazmol
Qirq soʻm pul
Qirq tonna yuk
Qirqdan uchni ayirmoq
Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom (ber) — Maqol
Qirqqa chidagan, qirq birga ham chida — Maqol
Oʻttizida er atangan qirqida sher atanar — Maqol
Bir oz sabr qilsang, qirq kokil qilib qoʻyardimki, orqangda tolbargakday hilpirardi — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
2. etn. Kishi vafotidan soʻng oʻttiz yettinchi yoki oʻttiz toʻkqizinchi kuni oʻtkaziladigan marosim
Yoʻldosh motamsaro. Onasining janozasi, yigirmasi, qirqi, xatmi qurʼon deb ancha chiqimdor boʻlganga oʻxshaydi — Sunnatilla Anorboyev, Mehr, 1964
taql. s. Baʼzi narsalarning sinishi, ochilib-yopilishi va shu kabilardan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.
[Oʻlmas opa] Yonboshidagi jiyda butoqchasini qirs etib sindirib oldi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar
Xon soat qopqogʻini qirs etib yopib, zanjirlarini chuvalashtirib, qoʻyniga soldi. — Mirmuhsin, Choʻri
sumkachasini qirs etib ochdi-da, oʻn soʻmlik chiqarib berdi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid
U kimsa uchun bu vazifa choʻntagidagi bodomni qirs etib chaqib yeganday joʻn gap. — Mirmuhsin, Meʼmor
taql. s. Narsalarning bir-biriga ishqalanishi, qirilishi, uzilishi va shu kabilardan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.
Ip qirt etib uzildi.
Tursunoy tugmagulni ikki barmoq orasiga olib, qirt etib uzdi. — A. Muxtor, Opa-singillar
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot shv. Randa.
Ustalar ishlatar tesha, qirgʻini. — Ravshan
a slanted, slanting, squinting, crooked
Izohli lugʻat
· yana 7 ta lugʻatda
ot Monarxiya davlati, qirollik boshligʻi.
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ot 1. Koʻplab oʻldirish, qirgʻin.
Yovga qiron keldi.
Yovga solib dahshat, qiron, Qoya kabi turdilar. — O. Hakimov.
Xoʻsh, kolxoz molini qiron qilgan Suvonning ishini muhokama qilishimiz mayda gap ekanmi? — S. Anorboyev, Oqsoy
2. Koʻplab oʻlish, oʻlim, yoʻq boʻlish.
Qor qalin yogʻib, sovuq Haddidan oshib ketdi. Don topib yeyolmasdan, Qushlarga qiron yetdi. — Uygʻun.
- Qiron kelmoq Qirilmoq, yoʻq boʻlmoq. Urushga qiron kelsin. Koʻplab norasidalarni ota-onalaridan bevaqt judo qildi. — R. Fayziy, El mehriShu yil oʻlat kasali yoyilib, qoʻylarga qiron keldi. — Chalpak yoqqan kun
n iqt. carat (a measure of the weight of precious stones, esp. diamonds)
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
ot Ayozli, havo ochiq, sokin (shamolsiz) tunlarda tuproq, oʻt va yerdagi narsalar ustida hosil boʻladigan muz kristallari.
Bugun kechasi qirov tushibdi.
Toʻla oyning yorugʻida oʻsimliklar bargida paydo boʻlgan qirov yangi yoqqan qor kabi yarqirab koʻrinardi. — S. Ayniy, Esdaliklar
Oʻsha kuni sovuq qattiq edi Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov. — Oybek, Tanlangan asarlar
kuz keldi. Quyosh tafti pasayib, ertalabki shudring oʻrnini qirov egallay boshladi. — Yoshlik
- Oq qirov Kuzgi qirov tushadigan payt; qalin qirovli kunlar. Polizlardagi oq qirovga asralgan qirqma qovunlar ham uzildi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar
- Sochiga (yoki soqoliga) qirov tushibdi (yoki kiribdi) Sochi, soqoli oqara boshlabdi; sochiga, soqoliga oq tushibdi. Oʻspirinning yonida chekka sochiga qirov tushgan oʻttiz besh yoshlardagi qoracha yigit bloknotiga nimanidir yozayotgan edi. — H. Nazir, Odamning qadri
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
ot 1. Narsalarning ensiz yoki oʻtkir qirgʻogʻi; chet, zih, qir.
Kitobning qirrasi. Taxtaning qirrasi. Kaftning qirrasi.
Bolalar hali togʻning ajoyibotlarini koʻrib toʻymagan, charchoq unutilgan. Baʼzilarining qirra toshlar tilgan oyoqlaridagi ogʻriq bilinmay qolgan edi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
2. koʻchma Narsalarning mohiyatini belgilovchi xususiyat, tomon.
Sen muhabbat bogʻlagan erkak senga oʻzining yaltiroq qirralarini koʻrsatadi. — A. Qahhor, Sarob
Xuddi shu oʻrinda masalaning yana bir muhim qirrasini izohlash kerakka oʻxshaydi. — Gazetadan
Kechagina oddiy koʻringan narsalar bugun negadir boshqa fazilati, boshqacha bir qirrasi bilan namoyon boʻlar edi. — N. Fozilov, Diydor
3. mat. Geometrik jismni oʻrovchi ikki tekislikning kesishuv chizigʻi; qovurgʻa.
Piramidaning qirrasi.
Agar prizmaning yon qirralari uning asoslaridan biriga perpendikulyar boʻlsa, bunday prizma toʻgʻri prizma deb ataladi. — Chizmachilik
- Qirra burun 1. Oʻtkir qirrali burun. Ular qatorida norgʻil, qirra burun, qoramagʻiz yigit — Hafiz ham bor. — Mirmuhsin, Poʻlat quyuvchilar
qirgʻinchi, qiruvchiruschaпогромщикinglizchaslaughter
Qayusï basïmčï ölütči qïruq Qay birlari – bosqinchi, o‘ldiruvchi, qiruvchi – Другие среди людей – угнетатели, убийцы, разорители – Others among oppressed people, murderers, devastators
qizgʻish, qizilruschaрозовыйinglizchareddish
Nečä qïryu eŋlig yüzi suwluy er, tišilärtin ötrü özi boldï yer Qanchadan qancha baquvvat, qizil yuzli yigitlar, ayollar tufayli qaro yer boʻldilar – Сколько розовощеких мужей, с лицами, пышащими здоровьем, превратилось в прах из-за женщин – How many rosy-cheeked husbands, with the faces, puffing up health, has turned to dust because of women
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
ot 1. Kishilar koʻplab, yoppasiga qiriladigan, koʻp qon toʻkiladigan urush, jang, bosqin; xunrezlik.
Qirgʻin urush. Qirq yil qirgʻin boʻlsa, ajali yetgan oʻladi. — Maqol
Yigitlarimizga okop qazdiradimi yo miltiq ushlatib, qirgʻinga haydaydimi — bu narsa oqpodshoning ixtiyorida. — Oybek, Tanlangan asarlar
Endi avvalgidan battar qirgʻin boʻlishini sezgan bek va navkarlar Andijon qoʻrgʻoniga kirib bekina boshladilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
2. Koʻplab oʻlish, qirilish; oʻlat.
Mollarga qirgʻin keldi.
3. koʻchma s.t. Qattiq janjal; urush.
- Qirgʻin solmoq (yoki qilmoq) 1. Koʻplab oʻldirmoq, qirmoq. Hamma qizgʻin qutlaydi Kulib turgan jangchini; Dushmanlarning boshiga Qirgʻin solgan tankchini. — Z. Diyor
Izohli lugʻat
· yana 3 ta lugʻatda
sft. ayn. Qiygʻir.
Donish endigina pati chiqa boshlagan palaponni olib tushganda, tepada ona qirgʻiy chuvvos soldi. — A. Dilmurodov, Osmonning bir parchasi
Bir toʻp chumchuqni bir qirgʻiy quvib yurganday, toʻp-toʻpini quvalab yuribdi. — Xoldorxon
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot 1. Qirgʻizistonning tub aholisini tashkil etuvchi, turkiy tillardan birida soʻzlashuvchi xalqning nomi.
Qirgʻiz xalqi. Qirgʻiz millati.
2. Shu xalq, millatga mansub, tegishli, oid.
Qirgʻiz tili.