Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«қайлигим» бўйича 231 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

231 та · 1-саҳифа / 12
қай
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

ҚАЙ ' қайси'. Ўт ўрдим, машоҳ тердим. Қ а й иш дуч келса, ҳилдим (Қуддус Муҳаммадий). Қадимги туркий тилда ҳам пгундай маънони билдирган бу олмош асли қаю тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 237; ДС, 408); эски ўзбек тилида бу сўз охиридаги у унлиси талаффуз қилинмай қўйган (КРС, 318), ҳозирги ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган: қаю > қай > қäй

сўр. олм. Қайси?; қандай? н -туман, залолат. Э. Шукур, Ҳамал айвони

Ҳай вақтда ўқийсиз? Қай маҳалда келдингиз? Қай даражада? Қай аҳволда?

Бир ошно из-лайдир девона дилим, Қай тараф қарасам

Бувим сўзлар хўрсиниб, Утмишидан ўксиниб: -Ўт ўрдим, машоқ тердим, Қай иш дуч кел-сақилдим — Қ. Муҳаммадий

Тонгла маҳшарда қай юз билан сенга боқаман? — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қайд
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Таъкидлаш; таъкид.

Иккинчи дафтарни қўлга оламан. Бу эса театр тарихининг қимматли хазинаси — унутилмас саналар, ноёб фикрлар, қайдлар, таклифлар жамламаси. — А. Юнусов, Чинор ва ниҳол

2. Ёзиш, ёзиб қўйиш, рўйхатдан ўтказиш; рўйхат.

Қайд дафтари.

  • Қайд қилмоқ (ёки этмоқ) Таъкид билан айтмоқ, тилга олмоқ. Сиз мени жаҳонгашта, деб тўғри қайд қилдингиз. — А. Ҳакимов, Илон изидантарбиявий ишлар дуруст ёʻлга қўйилмаганлигидан аянчли аҳволлар содир бўлаётганлиги қайд қилиб ўтилди. — Н. Сафаров, Оловли изларАкадемик Отабоев бу ёш олим ҳам тиришиб ишлаётганини қайд этган эди. — Мирмуҳсин, Умид
  • Қайд қилмоқ (ёки этмоқ) Ёзиб қўймоқ, акс эттирмоқ (маълумот сифатида). Заррабинда ҳар хил ҳашарот, қурт-қумурсқа, илдизларни синчиклаб кўради, янги тутилган кундалигига қайд қилади. — С. Нуров, Нарвон— Кимнинг нима дарди борлиги дафтаримда қайд этилган, — деди врач. — Ё. Хайитов, М. Раҳмон, Ҳаёт-мамот
Тўлиқ мақола →
қаер
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

олм. Қайси ер?, қайси жой?; қайси томон?, қаёқ?

Қаер сизга ёқади? Бу қаернинг анори? Қаеринг оғрияпти?

Ҳали ҳеч қаерни кўрганимча ёʻқ. — А. Қаҳҳор, Янги ер

Аҳмаджон ўзига келгач, разм солиб қараса, ҳеч қаери майиб бўлмабди, фақат билагидан қон оқар эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Тўлиқ мақола →
қайғу
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. Бошга тушган руҳий азоб; ғам, мусибат.

Оғир қайғу. Чуқур қайғу. Қайғу тортмоқ.

Жўрахоннинг нобуд бўлиши юрт қайғусига айланди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

Тўғри, [Шоҳиста] баъзи вақтларда нималарнидир ўйлаб, бир оз маъюсланар аммо бунчалик қайғуга ботмасди. — М. Алиев, Қалб сўзлари ёзилган мактуб

Ҳасратли ҳужрамда қайғудан бўлак Ҳамма кетиб бўлди бирма-бир — Э. Шукур, Ҳамал айвони

2. Кўзланган мақсад ёʻлидаги безовталик хатти-ҳаракати, ўй-фикр; ташвиш, ғам.

Эчкига — жон қайғуси, қассобга — мой қайғуси. — Мақол

Йигитлар ўз истиқболлари қайғусида янги бино, янги рўзғор тузайдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Тўлиқ мақола →
қайин
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от “Ота”, “она”, эгачи, сингил сўзлари олдидан келиб, шу сўзлар билан ифодаланган қариндошларнинг эр ёки хотинга қариндошлик муносабатини билдиради.

Куёвнинг қайин отаси. Келиннинг қайин онаси. Қайин оғам.

Улар менинг қайин иниларим, камбағал, уятчан кишилар, ўзлари келишдан уялиб, аризаларини мендан юбордилар. — С. Айний, Қуллар

  • Қайин анор Доналари тўқ қизил, ўртача нордон анор (асосан Фарғона водийсида бўлади). Серсув қайин анорнинг шарбатлари энгагимдан тирқираб оқиб кетмоқда. — Ғ. Ғулом, Шум бола
Тўлиқ мақола →
қайиқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от Дарё, кўл ва бошқалар сув ҳавзалари учун мўлжалланган сузиш воситаси.

Эшкакли қайиқ. Моторли қайиқ. Қайиқ ҳайдамоқ.

Мени дарёдан Умурзоқ ота деган чол қайиқда ўтказиб қўйди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Қайиқлар кўприкка етар-етмас тўхтади. — Ж. Шарипов, Хоразм

Тўлиқ мақола →
қайир
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

ҚАЙИР 'дарё тошганида сув босадиган ер'. Зарафшон дарёси қайирида, яъни дарё суви босадиган ерларда ҳам ботқоқликлар бор (П. Ғуломов). Қадимги туркий тилда асли ' юмшоқ ер' маъносини англатган бу от қайïр тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 180); кейинчалик ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қайïр > қäйир. а. ж.и х а — чуқур, теран

Водий тубининг, дарё тармоқлари ва сунъий каналлар этаклари (қирғоқлари)нинг дарё тошганда сув босадиган жойлари; ерости суви юқори (юза) бўлган ерлар. . . Бу —

Зарафшон дарёси қайирида, яъни дарё суви босадиган ўтлоқ ерларда ҳам ботқоқликлар бор — П. Ғуломов, Зарафшон этакларида

Ибтидоий суғориш деҳқончилиги билан бир қаторда қадимги хоразмликлар қайирларда.. деҳқончилик қилганлар — И. Жабборов, Кўҳна харобалар сири

дарё ўртасидаги оролчами? Биз бу ерларни ўрта қайир деймиз — Газетадан

Тўлиқ мақола →
қайла
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Майда тўғралган гўшт ва сабзавотдан қовуриб тайёрланадиган, сўнгра тайёр овқат устига солинадиган қўшимча масаллиқ.

пиёзлари қип-қизил қовурилган қайлали мошкичиридан кўзга илинар-илинмас ҳовур кўтарилади. — Ж. Абдуллахонов, Хонадон

2. Овқатга солиб пиширилган шапалоқ-шапалоқ ҳолдаги хамир, шундай хамирли таом.

Аммам боёқиш ёғли қайла қилди. Иштаҳа билан едим. — Ойбек, Болалик

3. Майда чарм резгилари билан сирачдан тайёрланган қуюқ, бўтқасимон қоришма (поябзалдўзликда ишлатилади).

Тўлиқ мақола →
қайни
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Қайин ини (эрнинг укаси унинг хотинига нисбатан ва хотиннинг укаси унинг эрига нисбатан).

Эрталабки чойдан сўнг уста Олим ўзининг қайниси билан ипакка оҳор бериш ила овора эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
қаён
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

олм. Қаерга.

Бахт этагин тутқизмас, Ғам кутар, борса қаён. — Миртемир.

Адашган кимсадек Фурқат қаён боргум билолмасман. — Фурқат.

Тўлиқ мақола →
ҚАЙРА

ўзбекчаяна, қайтарусчаснова, опятьинглизчаagain

Қалï келсä эмгäк-ме қадю сақïнč, серинсä келир ўтрü қайра севинč Agar qaygʻu va musibat kelsa, uning ortidan, albatta, sevinch qaytib keladi – Если придут страдания и горести, и [человек их] перенесет, то потом снова вернутся [к нему] радости – If sufferings and sorrows come, and the person carries them, then again the joys will return

Тўлиқ мақола →