Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ози» бўйича 818 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

818 та · 1-саҳифа / 41
оз
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

ОЗ ъкам\ О з сўзла, кўп ўйла (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз асли а:з тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, I, 93), ўша даврлардаёқ а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (Девон, И, 105; ДС, 71); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: а:з > аз > âз

сон 1. ёки миқдор жиҳатдан унча кўп бўлмаган; кам

Оз вақт

Ҳовузда сув

Гап кўп, кўмир — Мақол

Оз емак - соз емак — Мақол

Яқинда табибларга кўрсатган эдим, қонингиз оз, қимиз ичинг, деди — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

2. Етарли эмас, кифоя қилмайдиган, қаноатланарли бўлмаган; кам

Бир йигитга етмиш ҳунар — Мақол

Мақтанма, ғоз, ҳунаринг — Мақол

Кўп бўлса - кетар, оз бўлса - етар — Мақол

Икковимиз ўтказадиган олтин умрнинг олтин минутларини ҳар қанча олтин соат санаса оз! — Абдулла Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Электр қуввати шу қадар оз эдики, насос моторларни айлантиришга ҳам ожизлик қилиб қолди — Саид Аҳмад, Уфқ

3. Баъзи-баъзида; гоҳо-гоҳо, камдан-кам. Бир оз - озгина, андак. Кўпи кетиб, ози қолди - ярмидан кўпи кетиб, ундан озроқ миқдори қолди (қийинчилик кунлар, оғир иш ва шу кабилар ҳақида). Оз бўлмаса - нақ бўлмаса; сал бўлмаса; нақ, худди. Оз қолди - сал қолди. Энг ози - кам деганда, энг ками, ақалли

Анвар ўз тенги болалар билан оз алоқа қилар, уларга кам аралашар ва ортиқча ўйнабкулмас.. эди — Абдулла Қодирий, Меҳробдан чаён

Қизлик вақтида Нури уларнинг кулбасига жуда оз чиқар эди — Ойбек, Танланган асарлар

Бир оз тузи кам бўлибди

Робия хола бир оз букчайганича, майда қадамлар билан шипиллаб, супага ёʻл бошлади — Саида Зуннунова, Олов

-Кўпи кетиб, ози қолди, - овутди уни Усмонжон, - ҳеч нарса эмас, бу қийинчиликлар ўтиб кетади — Саида Зуннунова, Олов

-Оз бўлмаса, ҳаром ўлар экан, жонивор, - дейди у [ёʻловчи], бир тутам яшил беда билан пичоғини артаётиб — Парда Турсун, Ўқитувчи

Ҳар сафар момақалдироқ гулдураганда, "ойи", деб додлаб юборишига оз қоларди — Суннатилла Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

Боя синфда болалардан бири ҳимоя тилаб: "Ҳурматли ўқитувчим!" деб юборишга оз қолди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Уятни билсангиз, энг ози шунинг андишаси керак эмасми? — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
озиқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Овқат бўладиган маҳсулот, ов-қатли дон-дун; емиш.

Озиқ маҳсулоти. Бир кунлик ёʻлга чиқсанг, бир ҳафталик озиқ ол! — Мақол

Ёзнинг ёзиғи — қишнинг озиғи. — Мақол

Йигитлардан бири дастурхон ёзиб, ёʻлга олган озиқларини ўртага қўйди. — А. Қаҳҳор, Мастон

Нима, озиқ биттами, қозон осмадингиз! — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ҳайвонлар овқати, ем-хашак.

Ҳайвонлар учун қишга озиқ тайёрламоқ. Қуртларга озиқ бермоқ.

3. Ўсимликлар ўсиш жараёнида ердан оладиган моддалар.

Ўсимликларга қўшимча озиқ бериш. Илдиз озиқ берса, новда кўкарар. — Мақол

  • Жон озиғи ёки жонга озиқ Роҳат. Яхши сўз — жон озиғи, ёмон сўз — бош қозиғи. — МақолМайин эсган насими, об-у ҳавоси, Бўлур жонга озиқ завқ-у сафоси. — Ҳабибий
  • Маънавий (ёки руҳий) Озиқ Кишига маънавий завқ бағишлайдиган, унинг маънавий жиҳатдан ўсишига, такомиллашувига хизмат қиладиган восита. Гўзал адабиёт — руҳий озиқ. — А. Қаҳҳор, Сароб
  • Озиқ тиш Киши ва ҳайвонларнинг овқат чайнаш, эзиш учун хизмат қиладиган тиши; жағ тишлари.
Тўлиқ мақола →
ўзича
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

1. Мавжуд ҳолатини сақлаб, қандай бўлса шундайлигича, ўзгармасдан ёки ўзгартирмасдан; аслича.

Лойиҳа ўзича қолди. Матнни ўзича қолдирмоқ.

2. Ўз ақли доирасида, ўз тушунчасига мувофиқ.

Ҳовлида кезиб юрган маст Салимбойвачча ўзича фурсатни ва тасодифни жуда қулай топди. — Ойбек, Танланган асарлар

Қумринисо бу қарашга ўзича маъно бериб, қизаргандай бўлди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Ҳар ким ўзича ҳикоянинг мағзини чаққандай жимиб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Биров билан келишмасдан, ўз хоҳиши билан; мустақил равишда.

Бундан йигирма кунлар бурун уста Олимнинг устакор билан нима учундир уришганлиги ва шундан сўнг ўз уйига дўкон қуриб, ўзича ишлай бош-лаганлиги англашилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Петка, душман бостириб келаётганда, ўт очгани команда бермаган командирни хоин гумон қилиб, ўзича ўт очган. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

4. Ўзидан-ўзи; ўз ҳолича.

У шунда алланечук шавқланиб, ўзича кулумсирар эди. — Н. Мақсудий, Юксалиш

[Йигит] Қамчини кўтарди-ю, яна секин ёнига туширди. Чол буни сездими, ё ўзичами: — Чопкингиз келдими, ўғлим? — деб сўради. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Шунчаки ўзи.

Ҳа, баракалла! Ундан кейин, хотининг ўзича келганмикин? Ёʻқ! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

6. Ўзига хос, алоҳида.

Яхши қиз билан суҳбат қилишнинг ҳам ўзича бир гашти бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
озиқли
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

сфт. 1. Озиғи, озиқ-овқати бор, озиқ-овқат билан таъмин этилган.

Озиқли от ҳоримас, қариндошлик қаримас. — Мақол

2. Таркибида озиқ моддалари бор, озиқ бўладиган.

Озиқли моддалар.

Тўлиқ мақола →
ўзиюрар
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

сфт. Ўзига ўрнатилган мотор кучи билан юрадиган.

Бобоевнинг батареяси душманнинг иккита ўзиюрар тўпи ва бир баталон газандани ёʻқ қилиб ташлади. А. — Раҳмат, Эллик бир баҳодир

Тўлиқ мақола →
озиб-ёзиб
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

рвш. С. т. Зўрға имкон ёки вақт топиб, замоннинг зайли билан.

Озиб-ёзиб бир кеннойисини кўриб келмоқчи эди, бу ниятидан ҳам қайтди. — Ў. Усмонов, Қисмат

[Саломат:] Озиб-ёзиб бир томошага борадиган бўлганингизда, иш-пиши чиқиб қолибдими-а?! — И. Аҳмедов, О. Толипов, Ким айбдор?

Тўлиқ мақола →
ўзидан-ўзи
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

рвш. Бировнинг таъсирисиз, кўриниб турган бирор сабаб бўлмаган ҳолда; беихтиёр.

Бургут уйга қайтиб кирар экан, ўзидан-ўзи кулар эди. — С. Аҳмад, Лочин

Турсуной бўлса, у судраган сари, оғирлигини солиб, осмонга, узоқ-узоқларга қараганча, ўзидан-ўзи гапирарди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Тўлиқ мақола →
озиқ-овқат
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Турли озиқ ва овқатлар, емишлар.

Озиқ-овқат ҳозирлаш. Озиқ-овқат магазини. Озиқ-овқат маҳсулотлари. Озиқ-овқат саноати корхоналари.

Пичан ўришга ажратилган одамларни тўплаб, керак-яроғини, бир ҳафталик озиқ-овқатни олди. — С. Анорбоев, Оқсой

Озиқ-овқат магазинларига бориб келган Холиса белига пеш-гир тутиб, эри ёқтирадиган таом тайёрлашга киришди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Тўлиқ мақола →
озиқланмоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. 1. Озиқ, овқат еб олмоқ, овқатланмоқ.

Отлар озиқланди.

Юлғич ва ўғриларнинг кун кўриш усули битта: ўзгалар ҳақидан озиқланади. — Ёшлик

2. Ўсиш жараёнида озиқ олмоқ (ўсимликлар ҳақида).

3. Илҳом олмоқ, руҳланмоқ.

Ҳозирги медицина халқ табобати илдизларидан озиқланиши керак. — Ёшлик

Шоирнинг юраги туйғулардан озиқланади. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
озиб-тўзмоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. Озиб, касалманд ҳолга келмоқ, илгариги ҳолатини ёʻқотмоқ.

Бул-тур қишнинг бошлари бўлса керак, куч-қувватини аллақандай кўринмас жонзот сўриб олгандек, бирдан озиб-тўзиб, тирсиллаган юзи, оёқ-қўлининг териси сўлишиб, ранги олинди, бурунги ғайратидан асар ҳам қолмади. — Ёшлик

Дўсталининг кўзига от бир зумда озиб-тўзиб кетгандек кўринди. — Т. Ашуров, Оқ от

Тўлиқ мақола →
ўзишмачоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Бирор нарса, масала юзасидан баҳслашув, ким ўзар, мусобақа.

Агар қовун ейиладиган бўлса, Сайфулла билан Мастура ўзишмачоқ ўйнардилар. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →