Қидирув

сфт. 1. Номи ёʻқ, беном.

У пайтлар кўчалар номсиз бўлса ҳам, маҳалла тилга олинса бўлди, ҳар қандай хат эгасига аниқ, етиб борарди. — Газетадан

2. кам қўлл. Номи, донги чиқмаган, донгдор эмас, шуҳрациз.

Бир вақтлар номсизроқ, ўртамиёна колхоз эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар.

от 1. Шахс ёки нарса-предметларга қўйилган от; исм.

Шаҳар номлари. Ном қўймоқ. Ном бермоқ.

Кексайиб қолган эшоннинг хотираси анча пасайганидан кўп вақт ўз ўғилларининг номларини ҳам хотинидан сўраб олар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Бирор соҳага, гуруҳга оидликни билдирувчи атама.

Мансур, Муслим! Сенга бир гап бўлдими? Муаллим деган номимиз бор, шундай вақтда иш кўрсатмасак, қачон кўрсатамиз?! 3. Саид, Н. — Сафаров, Тарих тилга кирди

3. Фаолиятнинг бирор соҳасида эришган ютуқ, малака даражасини кўрсатиш учун расмий ёʻл билан бериладиган унвон.

Фахрий ном. Хизмат кўрсатган артист деган ном. Классик кураш бўйича мамлакат чемпиони деган ном.

4. Кўпчилик орасида маълум-машҳурлик; донг, довруқ, шуҳрат.

Номи чиққан курашчи. Ном чиқарган жамоа хўжалиги.

Очил Эшназар Сиёб волостининг Қўштамғали қишлоғида ном чиқарган шахс эди. — М. Ўринхўжаев, Унутилмас кунлар

от Номсиз бўлиш.

от 1. Расмий ёзишма, мактуб, хат.

[Маждиддин:] Мўминмирзони ўртага солиб, шаҳзода Бадиуззамонга нома юборинг. — Уйғун ва И. Султон, Алишер Навоий.

2. Адабий жанр: Шарқ мумтоз адабиётида реал ёки хаёлий-тўқима шахсга қарата шеърий мактуб тарзида ёзилган бадиий асар тури.

Ўзбек мумтоз адабиётида нома жанрининг пайдо бўлиши Хоразмий номи билан боғлиқ бўлиб, унинг Муҳаббатнома асари ана шу жанрда яратилган. — Газетадан

3. Шу маънода қўшма отлар таркибига киради, масалан Бобурнома. Акбарнома, Жангнома.

н 1. ўзбекчакўчманчирусчакоче́вник

2. ўзбекчадайди, дарбадар, мискинрусчабродя́га, стра́нник

1. Ноллар билан тугайдиган пул миқдори..

2. Осон ишлаб топилган ёки кутилмаган миқдордаги бойлик, пул, даромад

Ақчага нўмай

от 1. Бир турдаги предметларнинг ичида ҳар бирининг тартиб рақами.

Уй номери. Телефон номери.

Шукур, эл қатори эшигимда номер қоқилган. Ҳар қаерда бир юз-у олтмиш учинчи, деб хат ташласанг келади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Ҳужжат, рўйхатга олиш ва шу кабилар белгиси сифатидаги маълум рақамлар ёзилган ёрлиқ, тахтача.

Машина номери. Велосипед номери. Паспорт номери.

3. Кийим-кечак, поябзал ва шу кабиларнинг катта-кичиклигини, ўлчамини билдирувчи рақам.

Мен ундан икки номер катта этик кияман.

4. Меҳмонхона, ҳаммом ва шу кабиларда алоҳида бўлма, хона.

— Меҳмонни меҳмонхонага олиб бордим. Унга икки хонали жуда яхши номер олиб қўйилган экан, — деди Мелибой ака. — А. Қаҳҳор, Думли одамлар

Қўқонда номерда бир Ўрис инженер билан танишдим. — Ойбек, Танланган асарлар

5. Театр, сирк, консерт ва шу кабиларнинг ҳар бир алоҳида ижро этиладиган қисми.

Программа номерини эълон қилмоқ.

Конферансе — ёшгина бир марий йигити чиқиб: — Консертимизнинг биринчи номерида ўзим машқ қилиб бераман, — деди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Авдеев навбатдаги масъулиятли номерни бажаришга тайёргарлик кўриш учун қўшни хонага кириб кетди. — Фан ва турмуш

6. ҳарб. Тўпчилар, пулемётчилар гуруҳида маълум хизматни бажарувчи жангчи.

сфт. Номи билан аталувчи,.номидаги, деб аталган,.деган.

Навоий номли мактаб.

Бу маҳаллада унга масъул бўлган икки киши бор эди. Бири — гузарда тақачилик-темирчилик қиладиган Қоратой, иккинчиси — Шокир ота номли маҳсидўз чол. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. Кишининг ўз обрўйини улуғлаш ва ардоқлаш ҳис-туйғуси; орият, диёнат, виждон.

Номусини ерга букмоқ. Номус ва ғайрати бор одам меҳнатдан қўрқмайди. Нодон билан юрма, Номусингни букма. — Мақол

2. Хижолат тортиш ҳис-туйғуси; уят-андиша, шарм, ҳаё, ор.

Номусга қўймоқ.

[Жамила:] Ҳаё беномусда бўлмайди! Ҳаёсизда номус бўлмайди. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

Номус! Номус эр кишини ўлдиради-я! — Шуҳрат, Шинелли йиллар

[Ҳайитжон:] Отаси бечора бўлса, қанча вақт эл-халқдан номус қилганидан, аллақандай шаҳарларга бадарға бўлиб, яқинда келди. — Ҳамза, Паранжи сирлари

3. Қиз поклиги, бокиралик, иффат, қизлик.

Бахциз оналарнинг кўз ёшлари, болаларнинг, қизларнинг таҳқирланган номуси учун сўнгги нафасгача курашинг. Ўлим, тиз чўкиш ёʻқ! — Ойбек, Қуёш қораймас

Агар ит тегмаган бўлса, покман, номусим жойида десанг, кел, бери кел. — М. Мансуров, Ёмби

сфт. 1. Эркак эмас, мард бўлмаган.

Кўзларимга ишонмайман! Бегим, бу не ҳол? Нечун мардона кийим кийибсиз? — Номардлар кўпайиб кетгани учун мардона кийиндим. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Яхшиликни, адолат-инсофни билмайдиган, қўлидан тантилик келмайдиган; ноинсоф, виждонфуруш.

Номард одам, шу шу, жувон ишим битди, эшагим лойдан ўтди, деб унутиб кетадиган номардлардан эмасмиз, деб Хўжабековнинг олдига келиб турадиган бўлди. — С. Анорбоев, Оқсой

3. сўк. Ярамас, аблаҳ, нокас.

4. Юраги ёʻқ, қўрқоқ.

Мард йигит қўли-да аждар ўлади, Номард одам ипни аждар билади. — Фозил шоир

м число, количествосон, миқдор

сфт. Ном, шуҳрат чиқарган; донгдор, шуҳратли.

Бу кампирнинг етти ўғли бор эди, еттови ҳам номдор алп эди. — Алпомиш

Ҳозир Сафаров республикамизнинг номдор, тажрибали пахтакорларидан бири. — Газетадан

НомемаўзбекчаНомематуркманчаNomemaрусчаНомема

вт называтьатамоқ

номография

от 1. Давлат ёки жамоатчилик органига сайлаш, бирон-бир лавозимга тайинлаш, бирон-бир ташкилотга қабул қилиш учун белгиланган, кўрсатилган шахс; кандидат.

Номзод кўрсатмоқ. Номзодларни тасдиқламоқ. Номзодлар рўйхати.

Ишнинг енгили бўлмайди, қизим. Мактаб мудирлигига сиздан бошқа муносиб номзод ёʻқ экан, рад этманг. — Ж. Шарипов, Хоразм

2. Фандаги илмий даражанинг маълум босқичи.

Фан номзоди.

а 1. ўзбекчакўчиб юрадиган, кўчманчирусчакочево́й, кочу́ющий

2. ўзбекчасаёқ, дайди, беқароррусчабродя́чий

сфт. 1. Кимлиги, нималиги аниқ маълум бўлмаган, аниқланмаган.

Номаълум миқдор. Тўйнинг қачон бўлиши ҳали номаълум.

Номаълум кимса ёʻлакнинг қоронғи қисмига ўзини олиб, кўзини Сайфидан узмай тура бошлади — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ҳали ҳеч ким билмайдиган; жумбоқ, сирли.

Номаълум орол.

Қизлар нимани ўйлайдилар ва нима тўғрисида маъюсланадилар, бу эса қизларнинг бизга номаълум бўлган ички сирларидир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Хоразмийнинг бошланғич таълими ва қандай шароитда Хоразмни ташлаб кетганлиги ҳозирча фан учун номаълум. — Фан ва турмуш

3. мат. Математик ёʻл билан топилиши зарур бўлган миқдор, катталик.

Маълумларни номаълумлардан ажратмоқ.

сфт. 1. Маъқул эмас, маъқул келмайдиган; нодуруст.

Ҳожи бир неча вақт сўзлагувчини ўз оғзига тикилтириб ўтиргандан сўнг, агар маъқул тушса, хўп дейди номаъқул бўлса, дуруст эмас дейди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Кейин у одам номаъқул чиқса, дарҳол амалдан олиб ташлайди. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

2. Ақл-идрок билан қилинмаган; ножўя, бемаъни, аҳмоқона.

Шунда мен кеча беихтиёр қилган номаъқул ишимнинг қанчалик фожиали эканини биратўла англадим. — А. Мухтор, Туғилиш

сфт. Номери бор, номер қўйилган, тақилган.

5 номерли уй.