Qidiruv

ot Murakkab qurilmaga ega boʻlgan elektron hisoblash mashinasi.

Tigʻiz va gʻoyat masʼuliyatli uchastkalarda kompyuter va avtomatlar keng joriy etilyapti. — Gazetadan

ингл:рус: computer scienceкомпьютерная наука

Kompyuterlar va kompyuter texnikasi bilan bogʻliq, odatda tillarga tegishli tushuncha. Bu tushuncha koʻproq dasturlash tili tushunchasiga mos keladi, lekin bunday moslik bir maʼnoli emas. Masalan, markerlash tillari (HTML kabi) dasturlash tillariga kirmaydi, ammo aniq kompyuter tillariga tegishli.inglizchacomputer languageruschaкомпьютерный язык

ингл:рус: Raqamli poligrafiyada ishlatiladigan atama. U kompyuter bilan poligrafiya orasida oraliq amallar yoʻqligini bildiruvchi tushuncha.inglizchacomputer-to-pressruschaкомпьютер-печать

ингл:рус: Holatlarni kompyuter yordamida modellash. U samarador yechimlarni ishlab chiqish maqsadida, ziddiyat usulidan foydalanadi. Oʻyinlar nazariyasi asosida yaratilayotgan kompyuter oʻyinlarida, bir ishtirokchi sifatida – kompyuter, boshqalari sifatida – odamlar qatnashadi. Har bir kompyuter oʻyini, uning oʻtib borish jarayonini tavsiflaydigan algoritm tomonidan belgilanadi. Bu algoritm qator talablarga javob berishi zarur: - jarayon shunday boʻlishi kerakki, oʻyinchi koʻnikmalar olsin va takroriy oʻyinda yigʻilgan tajribani ishlata olsin; - oʻyin oʻyinchini eng yaxshi natijaga erishishga qiziqtira olishi bilan maftunkor boʻlishi kerak; - oʻyinda maʼlumotlarni ifodalashning turli shakllari ishlatilishi zarur. Oʻyin tushunchasi insonning ishi va dam olishi bilan bogʻliq turli sohalarni qamrab oladi. Bunga ishchanlik oʻyinlari (iqtisod va ishlab chiqarishni boshqarish), oʻqish, sport, dam olish, koʻngil ochish kiradi. Oʻyinlarni oʻtkazish uchun kompyuterlarga maxsus kiritish-chiqarish qurilmalari – richagli mexanizm, radiokarnay, mikrofon va boshqalar bilan jihozlanadi.inglizchacomputer gameruschaкомпьютерная игра

ингл:рус: Qonunchilikning yangi sohasi. U kompyuter, kompyuter tizimlari va tarmoqlarini ishlatish jarayonida yuzaga keladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladigan huquqiy hujjatlar majmuidir. Huquqshunoslikka oid adabiyotlarda “kompyuter huquqi” atamasi bilan birga: “informatika huquqi”, “axborot huquqi”, “kompyuter-axborot huquqi” kabi atamalar ham uchraydi. Axborot huquqi tushunchasi kompyuter huquqi tushunchasiga nisbatan kengroq maʼnoga ega, chunki u, axborotga qanday texnik vositalar bilan ishlov berilishidan va uni tashuvchilar qandayligidan qatʼiy nazar, axborot faoliyati sohasidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi.inglizchacomputer lawruschaкомпьютерное право

Markaziy kompyuter va unga aloqador chekka qurilmalar, konsol kompyuterlar, disk massivlari, lentali tashuvchilar, maʼlumotlarni robotlashgan saqlash tizimi va shunga oʻxshashlar.inglizchacomputer systemruschaкомпьютерная система

Dastur yoki boshqa dasturlarga ulanadigan buyruqlar yigʻmasi. U iloji boricha, oʻzi oʻzgartirgan nusxalarini ham va zaharlangan dasturni chaqirilganda bajariladigan dasturlarni ham oʻz ichiga oladi. Quyidagi xossalarga ega: oʻzining boshqa fayllarga, disklarga, kompyuterlarga nusxasini koʻchirish, topib olishga urinishlardan niqoblanish, axborotdan ruxsat berilmagan foydalanishni amalga oshirish. U oʻzining nusxalarini kompyuterlarda yoki kompyuter tarmoqlarida qayta koʻpaytirib va tarqatib, hamda qonuniy foydalanuvchilar uchun nomaqbul harakatlarni bajaradi. Virus, aksariyat hollarda nosozlikka sabab boʻladi yoki gʻijinish uygʻotadi va biror hodisa yuz berishi bilan, masalan, aniq kunning kelishi bilan ishga tushirilishi mumkin. Kompyuter virusi tezkor xotiradagi va diskdagi dasturlarni “zaharlaydi”. Tarqatilish usullari, “tajovuzkorlik”, virusga qarshi dasturlarning muhofazasini yengib oʻtadigan va tavsifnomalari bilan ajralib turadigan kompyuter viruslari xillari toʻplami mavjud. Zaharlash usuliga qarab kompyuter viruslari dasturiy yoki yuklovchi boʻlishi mumkin. Dasturiy virus dasturning tanasiga yozilib oladi va uni xotiraga yuklaganda, rezident ravishda yuklanadi, natijada tezkoringlizchacomputer virusruschaкомпьютерный вирус

Insonning kompyuter tizimlarini muntazam ishlatishdagi patologik ehtiyoji. Bu inson ruhiyatiga kompyuter oʻyinlari va virtual borliq texnologiyalari taʼsiriga koʻnikib qolishi bilan yuzaga kelgan.inglizchacomputer maniaruschaкомпьютеромания

Aloqa kanallari boʻylab kompyuterdan kompyuterga axborot uzatish. Aloqa elektron vositalar yoki jamoa telekommunikatsiya kanallari (telefon, radio- va yoʻldoshli aloqa), yoki maxsus kabellar va simlar orqali amalga oshiriladi.inglizchacomputer communicationruschaкомпьютерная связь

1. Masalani yechish algoritmining tavsifi. Dasturlash tilida beriladigan, dasturchi tomonidan tuziladigan va kompyuter bajaradigan koʻrsatmalar yigʻmasi.inglizchacomputer programruschaкомпьютерная программа

2. Muayyan funksiyalarni, masalalarni va muammolarni yechish uchun zarur boʻlgan, ixtisoslashgan dasturlash tilining qoidalariga boʻysunadigan va operatorlar yoki buyruqlar tavsifidan iborat sintaksis birlik.

3. Hisoblash mashinasiga algoritmni belgilab beradigan, koʻrsatmalar (buyruqlar yoki tavsiflar va operatorlar) ketma-ketligi. Kompyuter dasturi kompyuter qanday tartibda, qaysi maʼlumotlar ustidan va qanday amallarni bajarishi kerakligini, hamda qanday shaklda natija berishi kerakligini koʻrsatib beradi. Kompyuterni boshqarish qurilmasi kompyuter dasturi mashina buyruqlari ketma-ketligi shaklida qabul qiladi. Kompyuter dasturini mashina tilida tuzish – noqulay va sermehnat jarayon. Shu sababli, odatda kompyuter dasturini inson tomonidan biror-bir dasturlash tilida tuziladi, soʻngra kompyuterning oʻzi bu dasturni mashina tiliga oʻtkazadi (translyatsiya qiladi).

kompyuterning tashqi qutisi

Hisoblash tizimi. U bir necha kompyuter, terminal va boshqa apparat vositalarini oʻz ichiga olib, maʼlumotlar uzatishni taʼminlaydigan aloqa liniyalari bilan oʻzaro bogʻlangan. Kompyuterlar bir biri bilan oʻzaro bevosita yoki oraliq kompyuterlar orqali ulanadilar. Tarmoqning tuzilishi va tarmoq dasturiy taʼminoti imkoniyatlariga qarab, biror kompyuter yoki terminal foydalanuvchisi quyidagi imkoniyatlarga ega boʻlishi mumkin: boshqa kompyuter xotirasida saqlanayotgan maʼlumotlardan foydalanish; oʻzining amaliy dasturini bajarish uchun quvvatliroq kompyuterning markaziy protsessori va uning xotirasidan foydalanish; tarmoqqa qoʻshilgan barcha kompyuterlarning birlashgan resurslaridan foydalanish. Tarmoqlarga misol sifatida avialiniyalar chiptalariga buyurtma berish yagona tizimi yoki bankni va uning turli shaharlarda va hatto, mamlakatlarda joylashgan boʻlimlarini bogʻlovchi tarmoqni koʻrsatish mumkin. Butun dunyoda keng tarqalgan global kompyuter tarmogʻi Internet esa yaqqol misoldir.inglizchacomputer networkruschaкомпьютерная сеть

Mashinaning markaziy protsessorlari tomonidan bir sekundda bajarilayotgan elementar amallar soni. Zamonaviy kompyuterlar tezligi sekundiga bir necha milliard amallarga yetadi.inglizchacomputer speedruschaбыстродействие компьютера

ингл:рус: Kompyuter texnikasi va tegishli dasturiy taʼminotni ishlatib yaratiladigan musiqa.inglizchacomputer musicruschaкомпьютерная музыка

Qasddan kompyuter axborotini yoki dasturini yoʻq qilish, blokirovkalash, yaroqsiz holga keltirish, kompyuter uskunalarini safdan chiqarish, kompyuter tizimini, tarmogʻini yoki axborotning mashinali tashuvchisini barbod qilish.inglizchacomputer sabotageruschaкомпьютерный саботаж

ингл:рус: Avtomatlashtirilgan kartografik tizim yoki geografik axborot tizimi vositalari yordamida olingan xarita. U grafik chiqarish qurilmalari – grafkurgich, printer va boshqalar yordamida qogʻoz, fototasma va boshqa materiallarda tayyorlanadi.inglizchacomputer mapruschaкомпьютерная карта

1. Kompyuterlar yordamida tasvirlarni yaratish va ishlov berish texnologiyasi.inglizchacomputer graphicsruschaкомпьютерная графика

2. Hisoblash texnikasidan grafik tasvirlarni yaratish, ularni turli vositalar orqali aks ettirish (masalan, monitor ekranida, qattiq nusxalar shaklida va h.k.) va joyini, shaklini oʻzgartirish maqsadida foydalanish sohasi.

3. Kompyuterlar, tasvirlarning sintezi hamda real dunyodan olingan vizual axborotga ishlov berish uchun ishlatiladigan faoliyat turi. Ushbu faoliyatning mahsuloti ham kompyuter grafikasi deb ataladi. Avvaliga, oq-qora chizmalarni va sxemalarni tayyorlash jarayoni kompyuter grafikasi deb atalgan. Ammo, tez orada turli-tuman ranglarni ishlatadigan rasmlar paydo boʻldi. Harakatlanmaydigan rangli tasvirlardan keyin videofilmlar paydo boʻldi. Endi esa, uch oʻlchamli tasvirlar tobora keng tarqalmoqda. Hozirgi kunda kompyuter grafikasi, uni yangicha tushunishda, hattoki virtual haqiqiylikni yarata oladi. Vizualizatsiya tobora koʻproq ahamiyat kasb etmoqda. Kompyuter grafikasi yordamida vektorli tasvirlar va rastrli tasvirlar yaratilmoqda.

Axborot tarmogʻi tomonidan texnologiyalar, tovarlar va taklif qilinayotgan xizmat turlari toʻgʻrisida taqdim qilinayotgan axborot. Kompyuter reklamasi audiovideotizimlar, multimuhit va virtual borliqdan foydalanishga tayanadi. Reklamada taklif qilinayotgan obyektlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar joylashgan MB katta ahamiyatga ega. Barcha hollarda maʼlumotlarninginglizchacomputer advertisementruschaкомпьютерная реклама

ингл:рус: Asosan ishlab chiqarish jarayonida qoʻllaniluvchi texnologiyaga asoslangan kompyuterlarning tarixiy tasnifidagi toifa. Masalan, birinchi avlod kompyuterlari rele yoki elektron lampalarga, ikkinchisi – tranzistorlarga, uchinchisi – integral mikrosxemalarga, toʻrtinchisi – katta va oʻta katta integral sxemalarga asoslangan.inglizchacomputers’ generationruschaпоколение компьютеров