Қидирув

(хат ёзишма, хужжат ва электрон почта хакида)

фл. 1. Юриш, учиш ҳаракати ёки транспорт воситалари билан сўзловчига қарама-қарши томон (жой)дан сўзловчи турган томонга, жойга ёʻл олмоқ, ёʻналмоқ; шу томондаги бирор жойга етмоқ; зид. кетмоқ, бормоқ.

Поезд келяпти

поезд келди.

Тошкентга меҳмонлар келяпти (меҳмонлар келди).

Кеча бир кампир телевизорни қолдираётиб: Тезроқ тузатиб беринглар, бугун-эрта неварам аскарликдан келади — деб илтимос қилган. — Т. Ашуров, Оқ от

кулранг шляпа кийган, қора кўзойнак таққан, гавдали бир киши ариқ ичидан Талъат билан ёнма-ён келарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Ёлғиз ўзим бир четда турган эдим, секин олдимга келди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Сўзловчи бўлган, турган жойга ёки сўзловчи томондаги жойга етмоқ, шу жойда ҳозир бўлмоқ; зид. кетмоқ, жўнамоқ.

Ёз фасллари деҳқончилик қилади, саҳар кетиб, кеч келади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Нимага келипти? қани бери келчи. Ярашгани келиптими? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Вақт маъноли сўз ёки сўз бирикмаси билан қўлланганда, шунингдек, вақт билан мантиқан боғлиқ нарсани билдирувчи сўз билан қўлланганда, шу сўз ёки сўз бирикмаси ифодалаган пайт, фурсат, замон ва шу кабиларнинг етганлигини, бошланишини билдиради, “бошланмоқ”, этиб келмоқ, этишмоқ маъносини билдиради.

Яхши замонлар келди. Сиз орзу қилган кунлар ҳам келади. Баҳор келди. Экин мавсуми келди.

Ўзи ҳам, пайти келиб, мана шу қизлардай дугоналари билан яйраб-яшнаб, қийқириб ўйнай олармикин? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Экин даврига ҳали бор экан, деб яна бир оз мизғиб уйғонсам, куз келибди. — Муштум

Ўзини кўрсатиб қўядиган фурсат келганини сезиб, дона-дона қилиб тушунтиришга киришди. — К. Яшин, Ҳамза

Бир қаришликдан дуторни севаман. Кўп чалаверма, бузилиб кетасан, — дер эди онам боёқиш, айтгани келди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Жўналиш келишигидаги айрим сўзлар билан қўлланганда, шахснинг шу келишикдаги сўз билдирган иш, нарса ҳодисада тўхташини, шундай нарса-ҳодиса юз беришини билдиради.

Бир тўхтамга келмоқ. Шундай хулосага келмоқ.

У ўяб-ўйлаб, бир фикрга келди шекилли, анча енгил тортиб: Хаҳ, шунчалик осон гап экан-а деб илжайиб қўйди. — К. Яшин, Ҳамза

Муқаддам анжомларини йиғиштириб бўлгунча, бир қарорга келди-ю, чақирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

5. Жўналиш келишигидаги баъзи сўзлар билан қўлланганда, шу сўз билдирган иш, нарса-ҳодисага ўтиш, навбат шунга келганлик маъносини билдиради.

Энди Бўтанинг устидаги

анови гапга келсак, бу туҳмат гап. — С. Аҳмад, Ҳукм

Энди бояги ҳўкизга келайлик. — Чалпак ёққан кун

.пахтани нима учун кузда сотмай, ёзда сотаётганига келсак, бунинг тагида гап кўп. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

6. Чиқиш келишигидаги айрим сўзлар билан қўлланганда, иш, нарса-ҳодисанинг шу келишик шаклидаги сўз билдирган шахс ёки нарса томонидан бўлишини (амалга ошишини) билдиради.

Сидиқжоннинг ранги бўзариб кетди — Бунака қўшмачилик сизлардан келади — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Менимча, Қоратой ака, Шокир ота, бутун кулфатлар турмушнинг ёмон тузилганидан келади. — Ойбек, Танланган асарлар

7. Ўзи бирикиб келган сўз ифодалаган нарсанинг юзага келиши, юз бериши, қўзғалиши маъносини билдиради.

Раҳми келмоқ.

Ҳаваси келмоқ.

Завқи келмоқ.

Ғазаби келмоқ.

Ғайирлиги келмоқ.

Маҳмуданинг хўрлиги келиб, кўзида ёш ҳалқаланди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Унинг [Кумушнинг] юзини ўпиб тушган сув томчилари билан ариқ ҳаракатга келиб чайқалди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Кичик поччамнинг жуда иззатли бўлиб кетганига катта поччамнинг ғаши келади, лекин билдирмайди. — С. Сиёев, Ёруғлик

8. Ўзи бирикиб келган сўз билдирган ҳолатнинг бўлиши маъносини билдиради.

Ғолиб келмоқ.

Маъқул келмоқ.

Малол келмоқ.

[Отабек] Чиқиши билан нари эшикдан Содиқ ҳам кўриниб қолди-да, Отабек билан тўқнаш келди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

9. Нумератив сўзли бирикмалар таркибида эвази нумеративли сўзга эваз бўладиган миқдорни, шунга бериладиган (келадиган, олинадиган) нарсани билдиради.

Бу пулга уч метр атлас келади.

Косибнинг бир ҳафталик ишига бир халта дон келади. — Ойбек, Танланган асарлар

10. Қиёс мазмунли бирикмалар таркибида тенглик, шунча келиш маъносини билдиради.

Бир қоп картошка 100 кило келади.

Оёғини ёруққа тутган эди, худди бош бармоғининг тагида гугурт чўпидай келадиган тикан ёнламасига санчилиб турганини кўрди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Кўзимни очсам, ўзимга иккита келадиган галварсдай йигит ерда думалаб ётибди. — С. Сиёев, Ёруғлик

11. -ган қўшимчаси шаклида (келган) чиқиш келишигидаги сўз билан қўлланиб, шу сўз билдирган белги, ҳолатга мойиллик, ўхшашлик маъносини билдиради.

Қорачадан келган.

Олдинги қаторда ўрта яшар аёл билан сийрак сочлари оқарган, тўладан келган киши ўтирарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Чекка сочларига оқ оралаган, бўйи ўртадан келган буғдойранг хотин аввал эрига салом берди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Содиқ аканинг ёши қирқлардан ошган, ўзи қотмадан келган бўлиб, атрофдагилар билан тез тил топишиб кетар экан. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

12. 2-шахс буйруқ майли шаклида (кел, келинг) даъват, ундашни билдиради.

Кел, қўй, тангрининг молини шайтон қизғанади. Қани, олишиб ўтиринглар. — К. Яшин, Ҳамза

Кел, шуям бир қувонсин. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол.

13. Ёрдамчи феъл вазифасида

14. шв. 1) боғлама вазифасида бўлмоқ маъносида қўлланади.

Эшакнинг юки енгил келса, ётағон бўлар. — Мақол

Суциз сигир сузағон келар. — Мақол

От жонивор жуда эсли келади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча. ;

15. 2) -ги қўшимчали феълнинг шахс-сон шакли (-гим, -гинг, -гиси) билан қўлланиб, истак-хоҳиш ифодалайди.

Кетгим келяпти.

Айтгиси келяпти.

Ёдгор ундан кўз узмай ўтираркан, негадир гаплашгиси келди шу топда. — О. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Аҳмадларни тезроқ учратиб, шодлигимни баҳам кўргим келади. — С. Сиёев, Ёруғлик

16. 3) равишдошнинг -а(й), -(и)б қўшимчали шакллари билан қўлланиб, ҳаракатнинг ёʻлакай, давомли бажарилиши каби маъноларни билдиради.

Келишингда хабар ола кел. Хотираларни ёзиб келяпман.

Юнусали ота шу кунгача уларнинг борди-келди гапларига аралашмай чидаб келди. — С. Аҳмад, Уфқ

mutually acceptable agreement

Убытки от валютных курсовых разниц

дид; доне [дʌн] 1. қилмоқ, бажармоқ, амалга оширмоқ

• do harm зарар етказмоқ
• do one's duty ўз бурчини бажармоқ

2. ярамоқ, тўғри келмоқ; етарли бўлмоқ

that will do! бас, етар!

do you think this colour will do? сиз бу ранг тўғри келади деб ўйлайсизми?

3. ёрдамчи феъл сифатида қўлланилади а) до жустике эҳтиромни бажо келтирмоқ; до смб. кредит бирор кимсага илтифот кўрсатмоқ; до смб. гоод бирор кимсага фойда келтирмоқ; б) бошқа феълларнинг ўрнини босувчи бўлади: ше гоес вҳере И до у мен қаерга борсам ўша ерга боради; До ёу кнов тҳем? - Ес, И до. Сиз уларни биласизми? - Ҳа (биламан); ше спеакс Френч велл. Со доес ҳер систер. У французча яхши гаплашади. Синглиси ҳам (французчада яхши гаплашади)

4. кўмакчи феъл сифатида қўлланилади а) Пресент ва Паст Индефините нинг сўроқ ва бўлишсиз шаклини ясашда ишлатилади: И до нот смоке мен чекмайман; доес ҳе спеак Энглиш? у инглизча гаплашадими?; ше дид нот сее тҳем у уларни кўрмади; б) буйруқ майлининг бўлишсиз шаклини ясаш учун: донът бе ноисй! шовқин солма(нг)!; в) Паст ва Пресент Индефините ҳамда буйруқ майлидаги феълни кучайтириш учун: ве дид сее ёу! биз сизни кўрдик-ку!; до коме тонигҳт! хўп, кечқурун келаверинглар!; до авай (витҳ) тугатмоқ, ёʻқ қилмоқ, барҳам бермоқ; ёʻқотмоқ, қириб ташламоқ; до фор сўзл.: бе доне фор а) ҳалок бўлмоқ (одамлар ҳақида); б) бутунлай яроқсиз бўлмоқ (нарсалар ҳақида); до уп а) тартибга келтирмоқ; б) ўрамоқ; ўраб қўймоқ; ўраб олмоқ (бермоқ) (пакетга); в): бе доне уп толиқтирмоқ, чарчатмоқ; до витҳ а) чидамоқ, сабр қилмоқ; б) кифояланмоқ, қаноатланмоқ; до витҳоут (бирор нарсасиз) амалламоқ

сфт. шв. Ўғир.

Хотин жўхорини туйиб бўлди, уни келидан тоғорачага солаётиб дўнғиллади: — Ҳавасга анор ейди дейсиз, шекилли. — А. Қаҳҳор, Анор

Адолат ўғирдастани келидан олди-да, Қамчига дарвоза олдидаги аравани кўрсатди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Холдон момо ана шу майсаларни келига солди. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом

1. Söz.КАЛОМ, СЎЗ

2. Allah'ın varlığını ve İslam dininin doğruluğunu konu edinen bilim.ИЛМИ КАЛОМ

Olgunlaşmamış ham kavunХОМ ҚОВУН, ТАРРАК

Lahana.КАРАМ

от кам қўлл. Келиб турадиган даромад, фойда.

Башарти бирор кун келим канда бўлиб қолса, Исломга ҳаммаёқ қоронғу бўлиб кетади. — Муштум

Гар бўлса нодон элим, Авж олиб тургай келим. — Ҳамза, Танланган асарлар

от 1. Янги турмушга чиққан ёки чиқаётган қиз.

Янги келинларнинг уйи одатда безатилган бўлади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Заргаров: Менга қаранг, ука Куёв билан келин менинг олдимда, ҳозир боради. Регистрация қилинг, бўлак гап ёʻқ — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

2. Ўғилнинг хотини (қайнота ёки қайнонага нисбатан).

[Фотима:] Мана шу Марасулни туққанимда, Шу ўғлим катта бўлса, хотин олса, келинимнинг ҳеч ишига аралашмайман, деб ният қилганман. Худо ниятимга етказди. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Қайнона-келин бир дақиқа чамаси кўришиб қолдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Уканинг хотини (ака ёки опага нисбатан).

Зиёдилланинг ўз оиласида шу вақтгача содир бўлган кўнгилсиз ҳодисаларни ҳам, ўз келинининг бебош бўлиб кетганини ҳам ҳазм қила олмаслиги турган гап эди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

4. Ўзидан ёш бўлган қариндош ёки яқин кишининг хотини ва шу хотинга мурожаат.

[Ганга] Ҳайдар ота аралашди: — Келин рост айтадилар. Менга қаранг, келин, ўртоғингиз менга сизни олиб келишни жуда тайинлаган. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

ўзбекчабориш-келишрусчапосещенияинглизчаpresence

Ya yat baz yalawač keliš ham bariš, bušuy bergü ačïy ularqa tegiš Yo yot, musofir elchi(lar bo‘lsin), bordi-keldi (qil), ularga tortiq va in’omlar berish lozimdir – [что касается] посещений чужих послов и преподнесения им даров, то это имеет отношение к ним [к казначею и писарю] – As for visiting foreign ambassadors and presenting them with gifts, it has to do with them

1. Baş, kafaБОШ, КАЛЛА

2. ( Bazı peynir cinsleri ve şeker gibi şeyler için ) Tane.

сфт. Ҳозиргидан кейинги, бундан кейин келадиган (асосан, вақт ҳақида).

Келаси ҳафта. Келаси ой.

Одатда, у бир ғазал айтар, келаси анжуманда шоири замонлар мазкур ғазалга назира боғлар эдилар. — С. Сиёев, Ёруғлик

от шв. Қомат, бичим, қиёфа.

— Тўламат ака, бутун бошлиқ тўнғизни битта ўзингиз еб қўймагандирсиз, ярим-ёртиси тургандир? — деди келбати Тўламатга ўхшаброқ кетадиган бир йигит. — С. Анорбоев, Оқсой

Бола бобосининг улкан келбатини бошдан-оёқ кузатаркан, бобом ҳаммадан зўр, деган қарорга келди. — Н. Норқобилов, Бекатдаги оқ уйча

Оёқ олишлари ва келбати қуйиб қўйгандек отасининг ўзи эди. — Н. Қобил, Унутилган соҳиллар

У ўқланган милтиқдек тикка турибди. Келбатида на ҳайиқиш, на истиҳола. — С. Сиёев, Аваз

ўзбекчакелтирмоқ, олиб келмоқрусчаприводитьинглизчаbring

Elig barmasun men anï keldiräyin Hukmdor bormasin, men uni keltirayin – Пусть не отправляется правитель, я приведу его –Let the governor not go, I will bring him

Anlamı olan ses veya ses birliği, söz, sözcük.КАЛИМА