Қидирув

фл. Эзиб ёки муштлаб юмшатмоқ, шу ёʻл билан ишлов бермоқ.

Малҳамни ийламоқ.

Шербек кўнгли ғаш бўлиб, уйига келганда, онаси ўчоқ бошида хамир ийлаётган эди. — С. Анорбоев, Оқсой

фл. Ийламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Ийламоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Ийламоқ феълининг биргалик нисбати.

от 1. Алдаш учун ишлатилган ёʻл; алдовчи, чалғитувчи иш, тадбир, хатти-ҳаракат; найранг, фириб.

Даврон бир неча бор душман исканжасига тушган, бироқ довюраклик билан ёвга чап бериб, ҳийла-ю ҳунар ишлатиб, ғолиб чиққан. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

Қиз полициянинг даҳшатини яхши билар, уларга кўп учраган ва кўп дафъа турли ҳийлалар билан қочган. — Ойбек, Нур қидириб

Шу мақсадда эрка бир кун ётиб олди. Ҳийла билан касалликка ўзин солди. — А. Мухтор.

2. Ҳийлайи шаръий.

рвш. 1. Маълум даражада, бирмунча, анча.

Беморнинг соғлиги хийла яхшиланди. У сендан хийла ёшроқ.

2. Бирмунча фурсат, анча вақт.

Биз бекатда хийла кутиб қолдик.

Эргаш ота хийладан кейин келди. — О. Ёқубов, Қаҳрамон излаб

сфт. Ҳийла ишлатилган, алдаш учун қилинган, ҳийла ишлатадиган.

фл. 1. Ботиниб рўпара келмоқ, яқинига ёʻламоқ, бетламоқ.

Унга ҳеч ким бийлай олмайди.

2. шв. Эгалик, хўжайинлик қилмоқ, бош-қармоқ.

Яхши ўғил бийлар ота молини, Ёмон ўғил сочар ота молини. — Мақол

Садқайи ота кетинг! Шу муштумдай қизни ҳам бийлай олмайсизми?! — Ойбек, Улуғ ёʻл

от с. т. Ҳийлагар.

от айн. Ҳийлакор.

Ўқитувчи давом этди: — Шундай қилиб, оми халқ ҳийлагар одамларнинг бўлмағур гапларига ишониб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Сен билмайсан, жоним, улар ҳийлагар, Ўлмай қолса, ҳамиша пайингда юрар. — Ширин билан Шакар

Элда бундай ёлғончилар бўлмасин, Ҳийлагар кишилар омон қолмасин. — Баҳром ва Гуландом

сфт. Ҳийла ишлатишга уста, ҳийла билан кўп шуғулланувчи (шахс).

Ёлғончи, ҳийлакор бой — Доғули хасис Холвой, — Уйғун

Билъакс сиз: ҳийлакор бир тулки, оғзи қон бир бўри, раҳмсиз бир жаллод А. — Қодирий, Ўтган кунлар

Ҳийлакордир — билагингдан тутмасин, Жодугардир — сени жоду қилмасин. — Ойсулув

ўзбекчаҳийласиз, макрсизрусчабез хитрости, без уловкиинглизчаuncunning

Некü бар аžунда аŋар ҳийласиз, неҳü ҳийла бар ким аŋар čäрäсиз Olamda nima borki, uning hiylasi bo‘lmasin, qanday hiyla borki, u chorasiz bo‘lsin- В мире нет ничего, против чего нет ухищрений, и нет ухищрений, против которых не было бы средств - In the world there is nothing against which there are no tricks, and there are no tricks against which there were no means — ҚБК, 52₂; ҚБН, 1168; 49а15

фл. 1. Ҳурматини бажо келтирмоқ, иззат-икром қилмоқ, эъзозламоқ.

Отасини сийлаганни боласи сийламас. — Мақол

[Ўзбек ойим:] Ҳали қудаларимизни муддаодагидек сийлай олганимиз ёʻқ, шу ҳол-да жўнацак, бизнинг шаънимизга яхши эмас. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Қадрига етмоқ, ҳурматламоқ.

Эр — сийлаган ерда азиз. — Мақол

Сийланган жойи-да азиздир инсон. — А. Орипов

3. Меҳмон қилмоқ, зиёфат қилмоқ; қўллаб юбормоқ (асосан билан сўзи билан биргаликда).

Умид Ҳафизани эскимо ва ширин данак билан сийлади. — Мирмуҳсин, Умид

Овқатдан кейин бобо меҳмонларни қимиз билан сийлади. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Сарихон [подшони] катта ўтовларга тушириб, элини йиғиб, қўйни сўйиб, зиёфат қилиб, сийлай берди. — Ойсулув

4. с. т. Савдо-сотиқда ҳурмат юзасидан ортиқроқ, оғирроқ, яхшироқ қилиб бермоқ ёки камроқ ҳақ олмоқ.

Сизга беш сўм сийладим. Ўн килограмм ҳамма қатори, беш килограмм сизга сийладим.

Одамлар, ҳеч бўлмаса икки-уч тупдан сийланг, деб ялинаверди. — Ҳ. Назир, Бир туп ғўза

фл. Бийламоқ феълининг орттирма нисбати.

У ҳеч кимни ёнига бийлатмайди.

Ҳар бир иш унинг [кундошнинг] буйруғи билан бўлади, ҳеч нимага мени бийлатмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

У [Салим чол] ариқ лабига ўрнатилган каравотини саҳарлардан ҳеч кимга бийлатмай ўтирарди. — Гулистон

фл. 1. Аралаштирмоқ (ўйин қартасини).

2. Қўлда ёки махсус йигирув асбоби воситасида ипни, ипакни пишитмоқ, товламоқ.

от Чий қоқиб сувалган шип.

фл. Сийламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Сийламоқ феълининг орттирма нисбати.

дин. súnniyler

Tam olarak, büsbütün, külliyen.БУТУНЛИГИЧА, ТАМОМИЙЛА, БУС-БУТУН