Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ҳукми» бўйича 49 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

49 та · 1-саҳифа / 3
ҳукм
Изоҳли луғат · яна 10 та луғатда

от 1. Суд, ҳуқуқий маҳкама ёки шахснинг жиноий иш юзасидан чиқарган узил-кесил, қатъий қарори; шунингдек, бирор иш юзасидан бўлган ажрим хулосаси, қарори.

Ижобий ҳукм. Салбий ҳукм. Қатъий ҳукм. Қозининг ҳукми. Ҳукмни ижро этмоқ.

Сидиқжон суднинг ҳукмидан жуда хурсанд бўлди-ю, лекин Шарофатнинг шикоят қила олиш ҳуқуқидан хавотирга тушди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ҳозир Николайнинг фуқаросиман, хонингнинг ҳукми ўтмайди менга — С. Сиёев, Ёруғлик

— Бизни кимнинг ҳукми билан ўлдирмоқчи бўлаётирсиз? — деди хатирчилик банди миршаб одамига. — С. Айний, Қуллар

Фақат айблов ҳукми билан судланувчи айбдор деб топилади ва жазога тортилади. — Ўзме

2. Умуман, бир иш, масала юзасидан бўлган, хулоса тарзидаги фикр; қарор.

Баротнинг ҳаққоний сўзи, ҳукми мингбошини ерга киргизиб юборди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Отанинг ҳукми вожиб, унинг иродасига бўйсунмай иложи ёʻқ. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Эргаш Соттининг бугунги кирди-корини кўпчилик ҳукмига ташламоқчи бўлса ҳам, гапни нимадан бошлашни билмай ўйланиб қолди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

3. Киши ёки нарсанинг бирон иш қилиш изм-ихтиёри (тўғри ва кўчма маънода).

У ҳозир жувоннинг ҳукмида бўлиб, унинг хоҳишига қарши ҳеч нарса деёлмас эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Сенга зулм қилган шу икки оғанг сенинг ҳукмингда! — Олтин бешик

Ер-сув, бошқа моддий бойликлар бир тўда бойлар ҳукмида бўлган — Н. Сафаров, Оловли излар

Оёқдан ажралган пайтимда, умр ёʻлдошим мени тақдирнинг аччиқ ҳукмига ташлаб жўнаб қолганда, мен нима қилмоғим керак? — С. Кароматов, Бир томчи қон.

4. Буйруқ, амр.

Сенинг ҳукминг ўтмайди.

Шу кемачи қўрқиб, бўзариб Деди Омон ёнига бориб: — Дарё теран, таёв етмайди, Сувга, ўғлим, ҳукм кетмайди. — Э. Раҳим

Дин ва олтин ҳукм ила, Кўп уй бузилди. Ҳисобсиз маъсум бошлар Тандан узилди. — Ғайратий

5. Нарса ва унинг белгиси ҳақидаги тасдиқ ёки инкор мазмунли фикр.

6. Кесим 3.

  • Ҳукм қилмоқ (ёки этмоқ) Жиноий жазо ёки бирор иш ҳақидаги қарорни белгиламоқ, суд қарори билан жиноий жазони белгиламоқ. халқ суди Собир Сайдаровни ўн беш йил, Мирзажоновни ўн йил қамоқ жазосига ҳукм қилди. — ГазетаданСуд Насибалини Сидиқжон Соҳибжоновга ҳукм қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Ҳукм юритмоқ Эҳтимолки, унинг топган давлати ўғрилик орқасидадир, кишининг давлатига қараб ҳукм юритиш қийин. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ҳукм қилмоқ Хулоса тарзидаги фикр билдирмоқ, қарорга келмоқ. Бу ҳам ўшалардан бўлса керак — ҳукм қилди ўзича чол. — Ҳ. Ғулом, МашъалБу нарсага олдиндан ҳукм этиш тўғри эмас, ҳар бир иш оллонинг буйруғи билан бўлади. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Одат ҳукмига кирмоқ Одатга айланмоқ, одат тусини олмоқ. Уйқу ва ҳаловатнинг баҳридан кечиб, ҳар бир туп ғўзани хатосиз ундириб олиш Қурбонали полвон звеносида одат ҳукмига кириб қолди. — Н. Сафаров, Танланган асарлар
  • Ҳукм сурмоқ 1. Ҳукмронлик қилмоқ. Бобурнинг Туркистон ва Афғонистонда яшаган ва ҳукм сурган вақтида ёзган шеърлари Париждаги миллий кутубхонада мавжуд экани аниқланди. — ЎТА;Бемор кўзини очган маҳал хонада сокинлик ҳукм сурарди. — Ж. Абдуллахонов, ОриятУйда ғалати бир тантана ҳукм сурарди. — С. Зуннунова, Янги директор
  • Ҳукмини ўтказмоқ Ўз айтганини қилдирмоқ, ўз хоҳишига бўйсундирмоқ (тўғри ва кўчма маънода). Мен валийман, деб подшоҳларга ҳукмини ўтказиб, жуда катта бойлик орттирган эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунларҲозир энг қизғин палла бошланмоқда —баҳор ўз ҳукмини ўтказишга киришмоқда. — Газетадан
Тўлиқ мақола →
ҳукмдор
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Бирор ҳудуд ёки мамлакатнинг ҳуқуқи чекланмаган ҳокими; хон, подшо.

Суғд мамлакатининг ҳукмдори. Қабила ҳукмдорининг мақбараси.

Жаллод айтар: — Амр қилди ҳукмдор, Булар учун тиклангандир тилла дор. — Эрали ва Шерали

Эрон ҳукмдори Нодиршоҳ Ҳиндистоннинг ғарбига ҳужум қилди. — С. Кароматов, Олтин қум

Тангада Қорахонийлар сулоласининг ўша даврдаги ҳукмдорлари кўрсатилган. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
ҳукмрон
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Ўз ҳукмини ўтказадиган шахс; ҳукмдор, ҳоким.

[Худоёр] Астойдил Мусулмонқулнинг оталиғидан қутулишни ва мустақил равишда ҳукмрон бўлишни орзу этган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар.

Ахсининг ҳукмрони Умаршайх мирзо бу кеча ҳарамда ўн саккиз ёшли Қоракўз бегимнинг хобгоҳида ухлаб ётибди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Ҳукмини ўтказиш ҳуқуқига эга бўлган; ҳукмдор.

Миллий тилнинг сақланиши ва ривожланиши ҳамма вақт ижтимоий тузумнинг, ҳукмрон синфнинг одамига боғлик. — Фан ва турмуш

3. Ҳукм сурган, забт этган, эгаллаган ҳолатли.

Мана энди дафъатан фикрсиз, ўйсиз қолди, юраги бўм-бўш, бунда фақат ғашлик ва оғриқ ҳукмрон. — Х. Султонов, Онамнинг юрти

Тонг ёришди, юлдузлар учди, Яна офтоб кўкда ҳукмрон. — Р. Бобожон.

Тўлиқ мақола →
ҳукмнома
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Суднинг ҳукми ёзилган қоғоз; суд ҳукми.

Ниёз қушбеги менга йигит қўшиб, бу ҳукмномани ижро қилишда бекка ёрдам бермак учун жўнатди! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
ҳукмдорлик
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Ҳукмдор ҳолати, ҳукмдор эканлик.

Ҳукмдорлик удумига биноан, унинг фақат баъзи тунларни хотини билан ўтказиши расм-русумга хилоф ҳисобланмас, Бобурнинг отаси Умаршайх мирзо ҳам шундай қиларди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Темурийзодалар ўзларига ён босган зотларнинг бошидан тилло сочарди-ю, аммо уларнинг ҳукмдорлигига қиттаккина мункир келган кимсани асло кечирмасдилар — Мирмуҳсин, Меъмор

Тўлиқ мақола →
ҳукмронлик
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Ҳукмрон бўлиш, ҳукм юритиш.

Хонларнинг ҳукмронлик даври.

Ўрта Осиёда икки асрлик араблар ҳукмронлиги даври бир қатор туркий тилларда, шу қатори, ўзбек тилида белгили из қолдирди. — ЎТА

2. Ҳукмини ўтказиш ҳуқуқига эгалик; ҳукмини ўтказиш. Мўғуллар ҳукмронлиги.

Бу [1555 йил 27 майдаги] ғалаба Шимолий Ҳиндистонда иккинчи марта бобурийлар сулоласи ҳукмронлигининг ўрнатилишини таъминлаган. — Ўзме

3. Ҳукм сурган, эгаллаган ҳолат.

Бечора ошиқ-маъшуқлар қочишмоқчи! Ҳали бу ерда ўз ҳукмронлигини зимдан давом эттираётган жаҳолатдан қочишмоқчи — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Ҳукмронлик қилмоқ Ҳукмрон ҳолатда бўлмоқ; ҳукм сурмоқ; ҳукм юритмоқ. Ривоят қилишларича, Деҳлида, шоҳ Акбар ҳукмронлик қилган замонда, бир савдогар яшар экан. — ГазетаданБу мамлакатда Нодиршоҳ деган ҳукмронлик қилар экан. — Олтин бешик
  • Ҳукмронлик қилмоқ Ҳукмрон ҳолатда бўлмоқ, ҳукмини ўтказмоқ. Чоризм ҳукмронлик қилган даврда меҳнаткаш инсон кадри тупроқ билан тенг эди. — Н. Сафаров, Оловли излар
  • Ҳукмронлик қилмоқ Ҳукмрон ҳолатда бўлмоқ, ҳукм сурмоқ. 1916 йил охири, ўлка хароб, очарчилик ҳукмронлик қилмоқда. — Газетадан
Тўлиқ мақола →