Қидирув

межд. ну! (возглас, которым понукают крупный рогатый скот)

ҳўк, ҳаром ўлгур! ну, чтоб ты подох (подохла)!

от 1. тар. Ўрта Осиё хонликларида белгили бир шаҳар ва унинг атрофидаги қишлоқлар устидан хон-у бек амрини ўтказиш учун белгилаб қўйилган амалдор.

Ҳолвани ҳоким ер, калтакни — етим. — Мақол

Бу ҳукмимизни ижро этгувчи, Ташкент ҳокими Нормуҳаммад қушбегига марҳамати шоҳонамиз шулдир. — А. Қодирий, Утган кунлар

Бизнинг майда-чуйда ҳокимларимиз бир-бири билан иноқ бўлмагани, бирлаша олмагани сабабли катта кучга эга бўлган истилочининг ҳамласига дош беролмадик. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. тар. Собиқ Туркистон ўлкасидаги айрим шаҳар ёки музофотларда чор ҳукуматининг сиёсатини ўтказиш учун белгилаб қўйилган юқори мансабли амалдор.

Маҳкама биносига кетган ўт обдан авжига чиққан бир пайтда шаҳар ҳокими Мединский ва подполковник Китаевлар икки взвод жазо отряди билан майдонга кириб келди. — К. Яшин, Ҳамза

Аъёнлар супада, одамлар ерда ўтириб, ғала-ғовур тинчигандан кейин, ҳоким одатдагича тилмоч орқали халқни огоҳлантирди. — И. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

3. Умуман, ҳукмини, буйруғини ўтказувчи (шахс, синф ва шу кабилар)

Ҳоким синф.

Улардан [амалдорлардан] ҳеч бир кишига ёмонлик келмайди, улар ёлғиз тартибни талаб қилишади. Чунки улар — ҳоким, биз — фуқаро. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Ўзбекистон Республикасида: вилоят, шаҳар ва туманларнинг биринчи раҳбарлик лавозимидаги шахс; ҳокимликнинг биринчи раҳбари.

Бу муҳим масаланинг муҳокамаси учун кенгашга вилоят, шаҳар ва туман ҳокимлари таклиф этилди. — Газетадан

5. кўчма Ўз ихтиёрига олган, эгаллаган нарса ҳақида; ҳукмрон.

Мункиллаган кампирлар жим шам ёқади мозорларда, Саратоннинг иси ҳоким мудраб ётган бозорларда. — Х. Даврон, Тунги боғлар

Туни бўйи кўк юзининг ҳокими бўлган ой ётоғига отланаётган шу палладаги салқин, мусаффо шабада роҳат бахш этарди. — Р. Файзий, Кишиларимиз қиссаси

Ўз-ўзимни тутдим саволга, Ҳоким эди қалбда бир туйғу. — Н. Нарзуллаев

6. Ҳоким (эркаклар исми).

от 1. Икки ёшдан ошиб, қўшга ярайдиган ҳолга келган бичилган эркак қора мол.

У ердан сув чиқади деб ўйлаш — ҳўкиз сут беради, деб ўйлашдай гап. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

У колхознинг қўш ҳўкизи билан ўз ерини ҳайдамоқда эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. кўчма сўк. Шу молга нисбатли ҳақоратни билдиради.

— Анави ҳўкизни қаранг-у, манави парини! — деди Заврак анча нарида ўз чодири ёнида турган Худододбекни яна кўрсатиб — бийрон ва шаддод қиз ўлишнинг қўлига тушяпти. — Мирмуҳсин, Меъмор

от (одатда “ва” боғловчиси билан) Шу сингари, шунга ўхшаган(лар), бошқалар.

Аёл урушга кетган эри, ўзининг иши, турмуши ва ҳоказолар ҳақида гапирди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Тўлаганнинг эсига алиф, вентилятор, Абдуманнофнинг эсига мурч, семент можаролари тушди ва ҳоказо. — А. Қаҳҳор, Оғайнилар

hokim of the town (city), city mayor

от 1. Ҳоким иши, вазифаси; шу вазифага мансуб, тегишли.

Ҳокимлик либоси.

Юсуфбек ҳожи: — Менинг биринчи холис тилагим, албатта, мазлум халқ тилидан бўладир; бундан сўнг Тошкент ҳокимлигига ҳар қандай бўлмағур одам қўйилмасин! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Темурбек, мулозимлари қуршовида бориб, ҳокимлик тахтига ўтирди. — М. Маҳмудов, Мангу куй излаб

2. Ҳоким, ҳукмрон ҳолати; ҳукмронлик (тўғри ва кўчма маънода).

Замон ишчи, деҳқон замони бўлиб, чиновникларнинг ҳокимлиги, ерлик халқнинг маҳкумлиги битган. — Газетадан

Рашкли алам ўйи ҳокимликни ўз қўлига олди. — М. Каримов, Сени дейман, жоним

3. Ўзбекистон Республикасида: вилоят, шаҳар, туман бошқарув органлари ва улар ўрнашган жой.

Шаҳар ҳокимлигидан вакиллар келди.

4. тлш. Ўзаро алоқа (боғланиш)да бирор қисмнинг ҳоким вазияти; зид. тобелик. Масалан, кенг кўча, бешинчи хона бирикмаларидаги кўча, хона сўзларининг вазияти.

El çabulluğu ile bir takım şaşırtıcı olaylar yapmayı beceren ve bu işi meslek edinen kimse.ЛЎТТИБОЗ, НАЙРАНГБОЗ

от 1. Давлатни бошқариш ҳуқуқи; сиёсий ҳукмронлик; давлат органларининг ҳуқуқ ва ваколати.

Ҳокимиятни қўлга олмоқ. Ижро этувчи ҳокимият. Қонун чиқарувчи ҳокимият.

Бу орада февраль инқилоби бўлиб, Николай подшо тахтдан ағдарилди. Ҳокимият муваққат ҳукумат қўлига ўтди. — К. Яшин, Ҳамза

Райимбек додхоҳ Азизбек ҳокимиятининг тираги эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Давлат бошқармаси ва унинг органлари; ҳукумат.

Қўш ҳокимият узоқ муддат давом этди.

3. Бошқариш, буйруқ бериш ва шу кабилар ҳуқуқи, имкони.

Ҳокимият жуда ширин нарса экан. — Шарқ юлдузи

Одамнинг пуч, сараси ҳокимият қўлига текканда дарров ажрайди-қолади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

русчапредставитель властиинглизчаrepresentative of the government

русчавластолюбиеинглизчаlove of power,

русчаорганы властиинглизчаstate bodies

русчазахват властиинглизчаseizure of power

русчадискредитировани е властиинглизчаdiscrediting of power

русчабездействие властиинглизчаgovernment’s failure to act

русчабезвластиеинглизчаanarchy

русчазлоупотребление властью или должностными полномочиямиинглизчаmisuse (abuse) of power or official authorities

погов. умер вол — и дружбе конец.

погов. (букв. ударишь вола по рогам — у него мозжат копыта) удар по кому-либо коснётся и его близких.

русчапреступления против порядка функционирования органов власти, управления и общественных объединенийинглизчаcrimes against the rules of functioning of state bodies, administration and public amalgamations

Обреченный бык топора не боится.

Уладиган ҳўкиз болтадан тоймас дегандек, Таманно хотиржам жавоб берди: — Рененинг хати. Как говорится, обреченный бык не боится топора, и Таманно спокойно ответила: «Это письмо Рене.» — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар.