Поиск

sft. Nojoʻya xatti-harakatdan oʻzini tortadigan, hayosi bor.

Ahmad bu sof, hayoli, sodda qizga juda shirin soʻz aytgisi keldi — F. Musajonov, Himmat

ot Nojoʻya, nomaʼqul xatti-harakatdan tiyilish hissi; uyat, sharm.

Vafosizda hayo yoʻq, Hayosizda vafo yoʻq. — Maqol

Hayo — insonning eng oliyjanob fazilati, uning koʻrki, bezagi. — S. Karomatov, Vobkentlik oshiq

Odamda or-nomus, hayo boʻlishi kerak, Joʻraxon! Axir eringiz bor-a! — M.Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

ot esk. Foyda, naf.

Bir miri hayon, uch miri ziyon. — Matal.

U [Teshaboy] savdogar otasi Bolta koʻpasning hayon koʻtarsa, ziyondan qochma, degan vasiyatini koʻz oʻngida tutadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

U yelkasini qisib: — Shunaqa bir harakat bor edi, hadisini olmagan odamga qiyin ekan, hech hayon chiqmadi, — deb qoʻya qolibdi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Paxtadan kelgan hayon chorvaga yamoq boʻlib ketardi. — Y. Shamsharov, Toshqin

ot 1. Materiyaning oʻz rivojlanishining muayyan bir davridagi harakatlanish shakli.

Yerda hayotning paydo boʻlishi. Oʻsimliklar hayoti.

Yaqin atrofimizni oʻrganib, faqat sayyorangizda hayot borligini aniqlaganimizga ancha boʻldi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

2. Inson, hayvon, oʻsimliklarning tugʻilgandan (yuzaga kelgandan) oʻlgunga (yoʻq boʻlgunga) qadar boʻlgan fiziologik holati, tirik, mavjud, yashayotgan holati.

Koʻz juda murakkab optik sistema boʻlib, kishi hayotida koʻzning yaxshi koʻrishi muhimdir. — Gazetadan

Bir avlodning hayoticha davr ichida nur degan soʻz ermakday boshlanib, asrlarning hokimi boʻlib qoldi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

Uning hayot asari qolmagan yuzi yana xiralashdi — K. Yashin, Hamza

3. Yashash muddati; umr. Toʻy — kishi hayotidagi eng yaxshi orzu-umidlarning ushalishi. Gazetadan.

Gapni choʻzma, chunki hayot qisqadir. — M. Joʻra, Iztirob

Olima hayotining oxiriga qadar xalq uchun pokiza vijdon bilan xizmat qildi. — Saodat

4. koʻchma Hayot bagʻishlovchi, hayotni taʼminlovchi narsa.

Elektr simlardan hayot oqadi. — Guldasta

Harakat — issiqlik, issiqlik— hayot demak. — Mirmuhsin, Meʼmor

Non hidida hayot bor, Har magʻzida mamot bor. — Gazetadan

5. Kishi va jamiyatning yashash tarzi, holati; turmush, tirikchilik.

Ijtimoiy hayot. Oilaviy hayot. Yozuvchining hayoti va faoliyati. Respublika hayoti. Mahalla hayoti.

Bilim yurti talabalarining hayoti har tomonlama sermazmun oʻtmoqda. — Gazetadan

U ishning baland-past loy tomlari shahardagi qashshoq hayotning guvohidek mungʻayib turipti. — S. Karomatov, Oltin qum

Shu hayot, shu turmushdan gadolik aʼlo. — Gʻayratiy

6. Bizni oʻrab olgan real borliq, voqelik.

Hayot juda qiziq-a?! Birovlar — asal, birovlar zahar berarkan. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

Hayotda shunday odamlar borki, ular butun umrlarini faqat bir ishga, biron kasbga bagʻishlagan boʻladilar. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

7. sft. Yashab turgan; tirik.

Kim biladi, balki hayotdir va, ehtimol, hayotga yotdir. — H. Olimjon

Shu darcha cholingiz hayot vaqtida ham qiyshiq edi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. koʻchma Jonlanish, uygʻonish.

Redaksiya-da havo yurishib, hayot alomatlari paydo boʻlgandek tuyuldi Ahmadga. — F. Musajonov, Himmat

9. Hayot (xotin-qizlar ismi).

sft. Hayosi yoʻq, uyatsiz.

Hayosizga har kun hayit. — Maqol

Sohib Doro: Hayosiz bilmagay hech bir vafoni, Vafoga almashur shohlar jafoni. Uygʻun va I. — Sulton, Alisher Navoiy

Bozorov sevgisining ham misi chiqdi. Endi u hayosiz boshini quyi solib, qoʻl uchida qarsak chalib, loy boʻlib oʻtiribdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Voy shoʻrim Voy beti yoʻq qiz! Voy hayosiz qiz! — S. Zununnova, Gulxan

sft. 1. Hayotga, yashashga, tirikchilikka oid.

Hayotiy jarayonlar. Hujayralarning hayotiy vazifasi.

2. Hayot uchun zaruriy, hayot talabidan kelib chiquvchi, hayot talabi bilan bogʻliq.

Uning orzusi bir qarashda romantik qasoskorning orzusi boʻlib koʻrinsa-da, tagidagi haqiqat chuqur, oʻta hayotiy. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Xoʻjaligimizda hali yechilishi gʻoyat zarur boʻlgan hayotiy vazifalar koʻplab koʻzga tashlanadi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

uning bilan suhbatda zarur va hayotiy masalalar gaplashib olingan edi. — Mirmuhsin, Umid

3. Hayot bilan bogʻliq, hayot uchun tipik (boʻlgan), hayotdagiga mos, toʻgʻri keladigan.

— Asosiy masala asarda aytilmoqchi boʻlgan fikrning oʻquvchi qalbiga yaqin va hayotiy boʻlishida, — dedi Said Ahmad. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Hayotiy voqealarni umumlashtirib, sermazmun badiiy asarlar yaratgan va yaratayotgan jurnalistlar koʻp. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Rassom shoir va maʼrifatparvarning siymosini hayotiy qilib ishlay olgan. — Gazetadan

leblos, tot, erloschen, trübe

ot Sharm-u hayosizlik, uyatsizlik, andishasizlik.

Buzuqchilik, behayolik, boʻhton-tuhmatlar uning [Amirning] kasbi boʻlib qolgan edi. — J. Sharipov, Xorazm

— Behayolik qilib nima qilibman? — dedi Saltanat Moʻmin akaga. — O. Yoqubov, Bir felyeton qissasi

sft. 1. Yashashga qobiliyatli; yashovchan.

Hayotchan tuzum. Hayotchan gʻoya.

2. Hayot bilan bogʻlangan, hayotdan olingan; xalqchil.

Ular [masxarabozlar] oʻzlarining hayotchan sanʼatlari bilan mehnatkashlarga yoqimli hayajon, dilni yayratadigan begʻubor kulgi, istiqbolga ishonch baxsh etib kelgan. — M. Qodirov, Xalq tomoshalarida urf-odatlar

fl. ayn. Hayallamoq.

ot Hayosiz boʻlish, hayosizga xos xatti-harakat, xususiyat, qiliq.

Vasiliy bir kuni hovlida bir necha bolalarga ikki qoʻlni taxtaga qoʻyib, ikki oyoqni osmonga qilib, stoyka qilishni oʻrgatayotgan edi, qori koʻrib qolib, chidayolmay baqirdi: — Hay-hay, bu qanday hayosizlik tagʻin! — P. Tursun, Oʻqituvchi

sft. 1. mif. Oʻlikni tiriltiradigan, qayta jon kirgizadigan.

2. Organizm uchun hayot baxsh etuvchi.

Sheʼrki, oʻz sohibining qonidan paydo boʻlar ekan, oʻshal qon kabi hayotbaxsh boʻlmogʻi lozim emasmi? — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Quyosh oʻz hayotbaxsh nurlarini tagʻin moʻl-koʻl socha boshladi. — A. Hayitmetov, Poʻlat barmoqlar

Tortiq etmish tabiat Xush iqlim, toza havo. Suvlari zilol, sharbat, Hayotbaxsh, dardga davo. — Yo, Mirzo

3. koʻchma Kishini jisman, ruhan tetiklantiruvchi, jonlantiruvchi.

Bahorning hayotbaxsh ruhi sovuqdan yoshlangan koʻzlarda, koʻkargan yuzlarda barq urdi, dillar isib ketdi. — A. Muxtor, Chinor

Zubaydaning ovozi yoqimli, hayotbaxsh edi. — K. Yashin, Hamza

Sherali shu hayotbaxsh lablardan koʻzlarini uzolmay qoldi. — S. Karomatov, Oltin qum

ot 1. Hayotga oid, hayot bilan bogʻliq boʻlish; shunday belgi-xususiyatga egalik.

XV asr Hirot sanʼatiga xos boʻlgan hayotiylik xalqchillikka ham olib keladi. — Fan va turmush

Bu bilan ular badiiy ijoddagi eng muhim fazilatga — hayotiylikka erishayotirlar. — Sharq yulduzi

2. Yashash, rivojlanish qobiliyati (qudrati)ga egalik; yashovchanlik.

Buyuk alloma gʻoyalarining hayotiyligi.

ot 1. Hayot va oʻlim.

Hammasi ham bir-birisiz bosolmaydi ilgari, Bogʻliq ekan bir-biriga hayot-mamot singari. — A. Muxtor

2. Hayot yoki oʻlim, yashash yoki oʻlish; taqdir.

Berkitishning nima hojati bor: ho-zir, shu daqiqalarda, butun hayot-mamoting shu opamizning qoʻllarida — D. Nuriy, Osmon ustuni

Shayboniyxon chorshanba kuni hayot-mamoti hal boʻlishini sezib, bor isteʼdodini, butun tajribasini ishga sola boshladi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Bu hayot-mamot kurashi, bek afandi! — H. Gʻulom, Mashʼal

жизнеспособность

русскийжизнеутверждающая силаанглийскийvital force

русскийнепристойно, нагло, циничноанглийскийshamelessly, immodestlyфранцузскийindécemment, impudiquement, effrontémentарабскийقِلَّةُ الْحَيَاءِ, صَفَاقَةٌ, وَقَاحَةٌ

populyatsiyadagi bir individga toʻgʻri keladigan oʻrtacha maydon. Inson jamiyati uchun H.m. – mavjud ijtimoiy-iqtisodiy sharoitda bir odam ehtiyojlarini qondirish uchun zarur boʻlgan hudud.

ботаникада oʻsimlikning muhit sharoitlariga moslashganligini aks ettiruvchi tashqi qiyofasi (gabitusi). H.sh. deb, shuningdek, oʻsimliklarning ekologik turkumlash birligi boʻlmish – oʻzaro qarindoshchiligi boʻlmagan, lekin moslashish strukturalari bir xil boʻlgan oʻsimlik guruhlariga ham aytiladi.

xom ashyo yoki tabiiy resurslarni olishdan uni oxirida atrof muhitga joylashtirishga qadar davom etadigan mahsulot tizimining ketma-ket va oʻzaro bogʻliq bosqichlari.