Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ҳарми» бўйича 251 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

251 та · 1-саҳифа / 13
ҳар
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

1. Шахс ёки нарсаларни, уларнинг белгиси, ҳаракати ва бошқалар жиҳатдан бўлган туридан ажратиб (яккалаб) кўрсатади, шу тарзда белгилайди.

Ҳар тўкисда бир айб. — Мақол

Демак, бекор бўлмабди қурбон, Ҳар қурбонга бўлсин шарафшон! — Ҳ. Олимжон

Ҳожи бўлса, ҳар беш дақиқада ичкари томонга қулоқ солиб тўхтар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Рўзимбой элликларни қоралаган, басавлат, ҳар билаги келисопдай полвон киши эди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Фотима янги кетмон билан ер чопар, ҳар урганда, ернинг киндигини узиб оламан дерди. — Т. Ашуров, Оқ от

2. Сўроқ олмошлари ва бир, нарса каби баъзи сўзлар билан бирикиб, белгилаш олмошининг умумлаштирувчи турига мансуб олмошларни ҳосил қилади.

Ҳар қандай тасодифнинг олдини олиш керак-да! — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

Тилак тилар эл дуосида: Ҳар қайсингиз бўлинг мингга бош. — Ҳ. Олимжон

Ёмон одам бўлсангиз, мени ҳар нима қилишингиз қўлингиздан келар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

— Ҳар ким ўқийверса, подани ким боқади? — деди аччиқланиб — Мирзакаримбой. Ойбек, Танланган асарлар

Ҳайдар ота, ҳар нима бўлса ҳам Ултармага бориб, [Асрорқулни] кўриб келай, деб ёʻлга чиқди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

3. Вақт, жой-макон билдирувчи баъзи сўзлар билан бирикиб, қўшма сўзлар ҳосил қилади:

ҳар доим, ҳар гал, ҳар сафар, ҳар замон ва бошқалар Ҳар вақт жуда эҳтиёт бўлиб муомала қилар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳар замон яқин-йироқдан гадой товуши эшитилади. — А. Қаҳҳор, Бемор

[Гулнор] Ҳар гал кампир билан ёлғиз қоларкан, дарров қизнинг ҳолини сўрарди. — Ойбек, Танланган асарлар

Сайҳонликни ўрмон ҳар ёқдан ўраб олганди. — Ойбек, Қуёш қораймас

  • Ҳар қалай Нима бўлса (бўлганда) ҳам. Аламданми ёки йигитлик ғурури устун келдими, ҳар қалай, бир нафас билан тоғорага солиб олдим. — С. Сиёев, ЁруғликЛунжига туширган бўлса керак. Ҳар қалай, шундан кейин Умри мени кўрганида, кўчанинг у бетига ўтиб кетадиган бўлиб қолди. — А. Қаҳҳор, АсарларБоя янгалари қош-кўзларига сурма тортиб, ёноғига сурма суртганиданми, ё шунча одам унга тикилиб ҳавасланганидан уялганигами, ҳар қалай, юзлари лов-лов ёнарди. — Р. Раҳмон, Меҳр кўзда
  • Ҳар ҳолда Ҳар ҳолда, Тошкент аҳолиси Азизбек истибдодидан ортиқ тўйди, кимдан кўмак сўрашни ҳам билмайди. — А. Қодирий, Ўтган кунларҲар ҳолда, бу оддий ҳол эмас. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув
Тўлиқ мақола →
ҳарб
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Уруш, жанг.

Жаҳон кўз тутди бу қудратли ҳарбга, Ғалаба билан биз борардик — Ғарбга, Уйгун

Ҳарб илмида ҳамма ёʻл бекилганда, жангчи учун ўлимдан бошқа чора қолмагандагина, ўзини-ўзи ҳалок қилади, дейилади. — С. Аҳмад, Ҳукм

  • Ҳарб олишмоқ Бири иккинчисига ҳамла қилмоқ, олишмоқ; тортишмоқ. [Набижон] Хўриллатиб, серқатиқ маставани ичишга тутинди. Лекин мастава ичяптими, заҳар ичяптими — фарқ қилмас, хаёлида ҳамон ўша раис билан ҳарб олишар эди. — Ф. Насриддинов, Ота ўғли
Тўлиқ мақола →
ҳарф
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от Товуш (фонема)нинг ёзма нутқ учун қабул қилинган шакли, белгиси. Ҳар бир товуш (фонема), одатда, бир белги билан ифодаланади. Масалан, ҳарфлари. Баъзи фонемаларгина, маълум талаб, сабабга кўра, бирдан ортиқ белги билан ифодаланади.

  • Бош ҳарф
  • Кичик ҳарф Имло қоидаларига кўра бош ҳарф ёзиладиган ҳоллардан бошқа ҳар қандай ҳолатда ишлатиладиган ҳарф.
  • Ҳарф танимоқ Ҳарфларни биладиган, ўқийдиган бўлмоқ. Одамлар ҳарф таниб, сал-пал ўқийдиган бўлгандан кейин, Ўрмонжон правление олдига ҳамма бригада ва звено бошлиқларини ўқишга мажбур қилиш масаласини қўйди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Тўлиқ мақола →
ҳарс
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

Иссиқ, тез ёки оғир меҳнат, ҳаракат туфайли қийин, оғир нафас олиш ҳолатини билдиради.

  • Ҳарс-ҳарс қилмоқ Шу тарзда (оғир ва қийин) нафас олмоқ. Тез юриб келганларидан бўлса керак, нафаслари оғзиларига тиқилиб, ҳарс-ҳарс қилардилар. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқикки отлиқ етиб олишига сал қолибди, саман от ҳарс-ҳарс қилиб келарди. — Н. Фозилов, Оқим
Тўлиқ мақола →
ҳарам
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Муқаддас деб ажратиб қўйилган, кириш тақиқланган жой (масалан, Макка шаҳрида Муҳаммад пайғамбарнинг мақбараси).

2. Ҳовлининг аёллар учун ажратиб қўйилган қисми, ичкари (асосан, олий, юқори мансабдорлар хонадонларида).

Хон аъёнларга рухсат бериб, ҳарамга кирган, ўрданинг кундузлик ходимлари тарқалишиб, фақат кеча беклари, хон соқчилари, доимий ходимлар қолган эдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Гўрўғли ана шундай насиҳатларни қилиб, ўзи ҳарам сари қараб кетди. — Гулиҳиромон

  • Ҳарам оғаси Ҳарамдаги хотин-қизларни кузатиб юрувчи бичилган қул. У бир неча кун ҳарам ичидаги ҳужрада ётади. Ўзига келгач, шу ҳовлида ҳарам оғаси бўлиб ишлаб юради. — Мирмуҳсин, Меъмор
Тўлиқ мақола →
ҳариф
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. Шерик, жўра, улфат.

Мирвали бангининг ҳарифи ҳисобланган Ўтарбой унга жавоб берди. — А. Қодирий, Обид кетмон

Ахир, бекас бир нотавон, унутилган ғарибни Қаҳратон қиш кечасида ёʻқларди қай ҳарифи. — Р. Бекниёз, Тўтиё

2. Бирор кимсага зид ҳаракат қилувчи, қарши курашувчи; рақиб.

Кураш майдонига тушган полвон — эр Беллашиб олмоққа ҳариф чақирар. — М. Шайхзода.

Табибий билан муносабатлари бузуқлигини эшитиб, Саид Ғозига ўхшаган ҳарифлари пинҳона кулиб юрган эди — С. Сиёев, Ёруғлик

Тўлиқ мақола →
ҳарир
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

сфт. 1. Юпқа ипак газлама.

Ҳарирдан тикилган кўйлак. Ҳарир дурра.

Мулозимлари тилладўз чопон ва ҳарир кўйлаклар тугилган зарбоф бўғчани малика оёғи остига қўйдилар. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

2. Умуман, юпқа, нозик газлама.

Ҳарир шол рўмол.

Раққоса устидаги ҳарир матоларни итқитиб ташлаб ўйин тушди. Мирмуҳсин, — Ёʻқолган жавоҳир

Ҳарир матолардан тикилган ранг-баранг қизлар кўйлаги хона деворида осиғлиқ турар эди. — Н. Сафаров, Катта карвон ёʻлда

3. Тоза, мусаффо, шаффоф.

Кеч кириб, оқ ҳарир қор устига тун ўзининг қора либосини ёпди. — Й. Муқимов, Матонатли кишилар

Тонг отган, ҳавони қоплаган ҳарир туман орасидан олисдаги тоғлар элас-элас кўринар эди. — О. Ёқубов, Излайман

Тўлиқ мақола →
ҳарис
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. 1. Бир нарсага ҳирс қўйган, ҳирсли; ишқибоз, жуда орзуманд.

Шахматга ҳарис одам. Хоккейга ҳарис.

2. Очкўз, тамагир; қурумсоқ.

Мен қорнидан бўлак ғами ёʻқ, ҳарис, жоҳил уламоларни ёмон кўраман. — С. Сиёев, Аваз

Тўлиқ мақола →