Поиск

Sır.SIR

ot esk. kt. Ovqat, oziq, yemish.

Muqimiy keyingi haftalarda ortiq injiqlashib, Qoʻqonga qaytib borishdan umidini uzgandek, hatto doʻstlarini ham, oʻgʻlini ham yodlamay qoʻygan, kam zavq, kam gʻizo boʻlib qolgan edi. — S. Abdulla, Quvgʻunda

Oshiqlar gʻizosi bu oqshom visol, Tashnalik davosi labdagi zilol. — E.Vohidov, Toʻy oqshomi

Bir payt gʻizo izlagan echkidek, qoratogʻ qargʻasi uchib kelib, chinor shoxiga qoʻndi. — N. Yoqubov, Jon

Aklın erişemediği, açıklanmayan veya çözülemeyen şey, sır.JUMBOQ

Gʻiz soʻzidan takroriy soʻz.

so'zl. tomoq, qorin

ot shv. Bizbizak.

Saklamak.YaSHIRMOQ, BERKITMOQ

fl. 1. “Gʻiz“ etgan ovoz chiqarmoq, gʻiz etmoq.

Mahkamadagi xonalarga yuzlarcha toshlar gʻizillab uchdi. — Oybek, Navoiy

Oʻq ustiga gʻizillar oʻqlar, Tillar tomoqlarga tiqilar. — E. Rahim.

2. Chaqqon va tez harakat bilan yurmoq, yugurmoq.

Non bitgach, savatni supurgi boylab oʻtirgan bir kishiga omonat tashlab, bozorga gʻizilladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

sabri chidamay, eshikka otildi. Zinalardan gʻizillab tushdi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Shu payt ortimizdan gʻizillab yoʻlovchi avtobus kelib qoldi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

fl. Gizillamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Gizgizlamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Gʻizillamoq feʼlining birgalik nisbati.

Giza PiramidalariПирамиды Гизы

ogʻz.nutq. xavotirlanmoq, azob chekmoq

hiqqildogʻimga keldi.

sft. Ikkalasi birlikda; birga, qoʻsh.

Urush bilan judolik ham bir-biriga egiz. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Qarindoshim, tugʻishqonim, Ulkan qozoqsan oʻzing, Tongotarda egiz bolqar Oʻzbek bilan yulduzing. — Gʻ. Gʻulom

Bu chetda yotgan sovliq har yili egiz tugʻadi. — S. Anorboyev, Oqsoy

ot 1. Kosiblarning koʻnni, terini teshish uchun ishlatadigan yogʻoch sopli, nina uchli metall asbobi.

Hunari yoʻq kishidan Bigizi bor yamoqchi yaxshi. — Maqol

Usta pichoqqa yolchimas, etikdoʻz — bigizga. — Maqol

Chol bigiz bilan tasmani tesharkan, murtida kulib qoʻydi. — Yoshlik

2. Nayzadek, ninadek uchli, ingichka narsa.

Yuragi bigiz sanchilganday ogʻridi. — Sharq yulduzi

Oq qayinga suyanib, maxorka chekib turgan bigiz moʻylov yigit sahnadan aslo koʻz uzmadi. — A. Muhiddin, Otash qalbli qiz

3. Nishtarday oʻtkir, achchiq soʻz, taʼna; koyish.

[Yoʻlchi:] Andak insof kerak, uyat kerak. Cholning mehnatda chirigan koʻksiga bigizni qadayvermang! — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Yungdan bosib tayyorlanadigan qalin pishiq palos; namat.

Oʻchoqqa yaqinroq yerda, kigiz ustiga solingan koʻrpachada, kichkina bir sariq, bujur odam koʻk piyolada choy hoʻplab oʻtiribdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot 1. Biror narsaning hamma ustki qismlarini tutib, koʻtarib turadigan ostki qismi; poydevor, fundament.

— Albatta, yangi usulda, — deydi Berdi tatar, — negizi oʻn qatorcha pishiq gʻisht, yuqorisi xom gʻisht. — A. Qodiriy, Obid ketmon

2. Biror narsaning asosini tashkil etgan omil; baza, asos.

Oʻzbekistonda chorvachilikni sanoat negizida tashkil etish borasida koʻp ishlar qilindi. — N. Mavlonov, Qoramolchilik

Hujayra har qanday organizmning negizi hisoblanadi. — Gazetadan

3. tlsh. Soʻzning asosiy maʼnosini bildiruvchi, soʻz oʻzgartuvchi qoʻshimchalar olmagan qismi.

Negiz va qoʻshimcha.

ot 1. Okeanning quruqlikka tutashgan yoki quruqlikka yorib kirgan boʻlagi, okeanning quruqlik yoki orol va yarimorollar bilan ajralgan qismi.

Orol dengizi. Boltiq dengizi. Qizil dengiz. Dengiz havosi. Dengiz floti. Ahmoqda or boʻlmas, dengizda — guzar. — Maqol

Orollar va yarimorollar okeanni ayrim qismlarga boʻlib yuborgan, bu qismlar dengizlar deb ataladi. — Dunyo qitʼalari geografiyasi

Dengiz suvidek tiniq koʻzlari muloyim va mehr bilan boqardi. — S. Karomatov, Oltin qum

2. Keng maydonni egallagan va dengizga qiyos qilingan sunʼiy suv havzasi.

Toshkent dengizi.

Chorvoq dengizi xuddi uzukka, qoʻyilgan moviy koʻzga oʻxshab, yashnab koʻrinadi. — Gazetadan

3. koʻchma Juda katta uyum, toʻda, oqim; biror narsa bilan qoplangan keng maydon.

Paxta dengizi. Qon dengizi.

Kimlarning orqasida qamchi izlari. Hali ham toʻlqinlanar qon dengizlari. — Gʻayratiy

Koʻm-koʻk paxta dengizida qizgʻin ish borar edi. Oybek, O. — v. shabadalar.

Perronda chayqalar odam dengizi. Koʻzlarda iltijo, mehr va yolqin. — B. Boyqobilov, Meni kuting, yulduzlar

4. koʻchma Ogʻush, quchoq; qurshov; asirlik.

Poʻlat ota shunday ichki xayollar dengizida suzib, boyvachchaning koʻnglini eritadigan gap topolmay, kalovlanib turar edi. — K. Yashin, Hamza

Xatni yozgan chogʻingizda tamom bir oʻt ichida, gʻazab dengizida suzganligingiz gavdalanib, koʻzoʻngimdan oʻtdi[lar]. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. koʻchma Miqdoran va hajman tuganmas, cheksiz narsa haqida.

Bilganing daryo boʻlsa, Bilmaganing — dengiz. — Maqol

Pavel Ivanovich ilm bobida bamisoli bir dengiz. — S. Karomatov, Oltin qum

ot 1. Birga tugʻilgan ikki yoki undan ortiq bola.

Egizak tugʻilgan bolalar.

Zuhraxon Lolaxon bilan bir onaning qornidan talashib tushgan egizaklarday yaqin boʻlib qolishdi. — H. Gʻulom, Zamin yulduzlari

2. ayn. Egiz.

Sadoqat —asl vijdon! Burchga egizak! U yurakka qadrdon, Hayotga bezak. — Yo. Mirzo

Quyosh va paxta! Bular mening diyorimda egizak tugʻilganlar. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Shodlik bilan qaygʻu ayni bir vaqtda egizak boʻladigan shunday paytlar ham boʻladi. — N. Safarov, Olovli izlar