Ўзбекча-туркча изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
Sır.СИР
Қидирув
«ғиз» бўйича 112 та натижа
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
112 та · 1-саҳифа / 6от эск. кт. Овқат, озиқ, емиш.
Муқимий кейинги ҳафталарда ортиқ инжиқлашиб, Қўқонга қайтиб боришдан умидини узгандек, ҳатто дўстларини ҳам, ўғлини ҳам ёдламай қўйган, кам завқ, кам ғизо бўлиб қолган эди. — С. Абдулла, Қувғунда
Ошиқлар ғизоси бу оқшом висол, Ташналик давоси лабдаги зилол. — Э.Воҳидов, Тўй оқшоми
Бир пайт ғизо излаган эчкидек, қоратоғ қарғаси учиб келиб, чинор шохига қўнди. — Н. Ёқубов, Жон
Aklın erişemediği, açıklanmayan veya çözülemeyen şey, sır.ЖУМБОҚ
Ғиз сўзидан такрорий сўз.
ʼgızəd
со'зл. томоқ, қорин
от шв. Бизбизак.
Saklamak.Яширмоқ, БЕРКИТМОҚ
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
фл. 1. “Ғиз“ этган овоз чиқармоқ, ғиз этмоқ.
Маҳкамадаги хоналарга юзларча тошлар ғизиллаб учди. — Ойбек, Навоий
Ўқ устига ғизиллар ўқлар, Тиллар томоқларга тиқилар. — Э. Раҳим.
2. Чаққон ва тез ҳаракат билан юрмоқ, югурмоқ.
Нон битгач, саватни супурги бойлаб ўтирган бир кишига омонат ташлаб, бозорга ғизиллади. — Ойбек, Танланган асарлар
сабри чидамай, эшикка отилди. Зиналардан ғизиллаб тушди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар
Шу пайт ортимиздан ғизиллаб ёʻловчи автобус келиб қолди. — С. Сиёев, Ёруғлик
фл. Гизилламоқ феълининг орттирма нисбати.
фл. Гизгизламоқ феълининг орттирма нисбати.
фл. Ғизилламоқ феълининг биргалик нисбати.
1. Bir dilin sınırları içinde, bölgelere ve sınırlara göre değişen söyleyiş özelliği.ШЕВА
2. Yüzde avurtlarla iki çene arasında, ses çıkarmaya, soluk alıp vermeye ve besinleri almaya yarayan boşluk.ОҒИЗ
Изоҳли луғат
· яна 7 та луғатда
от 1. Икки жағ ўртасидаги, овқатланиш, сўзлаш ёки овоз чиқариш учун хизмат қиладиган бўшлиқ.
Балиқнинг оғзи. Оғиз бўшлиги. Одамнинг оғзи.
Яхши гап ҳам бир оғиздан чиқади, ёмон гап ҳам бир оғиздан чиқади. — Мақол
Эл оғзига элак тутиб бўлмайди. — Мақол
Ёʻлчи узумдан бир неча донани оғзига ташлади. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Икки лаб ва уларнинг бир-бирига тегиб турган жойи ва атрофи. Оғзидан ўпмоқ.
Гулнорнинг кичкина чиройли оғзи ҳайратдан бир нафас очилиб, кўзлари, ростми? деган каби Нурига тикилди. — Ойбек, Танланган асарлар
3. кўчма Сўзловчи киши, одам.
Кўп оғиз бир бўлса, бир оғиз енгилади. — Мақол
— Ҳа, баракалла. Шунинг учун бундай гапларни фақат оғизма-оғиз, ўшанда ҳам фақат синалган, ишончли оғиз орқали етказилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
4. кўчма Бировнинг қарамоғида бўлган одам; хўранда, нонхўр.
У дув-дув ёш тўкар, қўлларини осмонга кўтариб нола қиларди: — Худовандо! Бу на кўргилик? Энди нетаман? Тўққиз оғизни қандай боқаман? — С. Сиёев, Ёруғлик
Баззоз поччанинг бекорчи оғизга тоби ёʻқ эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
5. Милтиқ, тўппонча, миномёт, замбарак каби отиш қуролларининг ўқ отилиб чиқадиган тешиги, стволи.
[Ёʻлчи] Тишини қисирлатиб деди: — Тўпнинг оғзига қўйиб отиб юборинглар мани, қонхўрлар! — Ойбек, Танланган асарлар
6. Ички бўшлиғи, ичи бўлган нарсаларнинг кириш-чиқиш учун хизмат қиладиган жойи, тешиги.
Ўранинг оғзи. Ғорнинг оғзи.
Чайла оғзида қўлида тугун билан Азизхон кўринди. — С. Аҳмад, Уфқ
7. Идишларнинг нарса олиш-қўйиш учун хизмат қиладиган тешиги.
Шишанинг оғзи.
Бўривой оғзига дока ўралган сопол кўзани билагига осиб, биқинига қўйганча Ширинқудуққа борди. — С. Нуров, Нарвон
8. Кўчанинг, ёʻлнинг бошланиш, киравериш жойи.
Кўча оғзи.
- Балонинг оғзи Жуда хавфли, қўрқинчли жой.
- Беш бармоғини (ёки панжасини) оғзига урмоқ
- Бир (ёки икки) оғиз гап (ёки сўз) Озгина гап, қисқа гап. — Сайланганидан бери бир оғиз ҳисоботини эшитганимиз ёʻқ, — деган гаплар эшитилди. — П. Турсун, Ўқитувчи[Ширмонжон:] Ашурхон, ишларингизни кейин қиларсиз. Келинг, сиз билан икки оғиз гаплашай, деб келдим. — С. Зуннунова, Олов
- Бир оғиздан Ўн нафар чашначи бир оғиздан аъло баҳо қўйишди. — К. Маҳмудов, Қизиқарли пазандачилик
- Гапи (ёки сўзи) Оғзида қолди Болта муаллимнинг гапи оғзида қолди. Тоғайга олайиб қаради. — Н. Норқобилов, Тўқнашув
- Гапи оғзидан тушиб кетадиган Гапини эплаб гапиролмайдиган; ношуд, ландавур.
- Гапи оғзида қолмоқ Гапини охиригача етказолмай қолмоқ, чала гапирмоқ. Азизхоннинг гапи оғзида қолди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Гапини (ёки сўзини)
- Дарвоза оғзи Шаҳар, қалъа дарвозаси ёки умуман дарвоза яқинидаги жой. Назарида, худди шу дарвоза оғзида велосипед устаси бордай бўлди. — А. Қаҳҳор, Сароб
- Катта оғиз Ёки оғзи катта Унча-мунчани писанд қилмайдиган; катта гапиришга ўрганган; мақтанчоқ. Отасининг давлати, катта оғиз, ҳовлиқматакаббур онасининг эркалаши қўшилиб, қизга ортиқча ғурур берган, ҳаракатларига ўзбошимчалик, қилиқларига ноз-карашма бағишлаган эди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Олма пиш, оғзимга туш, деб ўтирмоқ Ишни тезроқ бажариш учун жон куйдирмаслик, ўзи бўлар, деб бепарво ўтиравериш. Ўзлари ҳам олма пиш, оғзимга туш, деб қўлларини қовуштириб ўтиравермасинлар-да, ахир. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
- Она сути оғзига келмоқ Жуда кўп уринмоқ, қийналмоқ, машаққат чекмоқ. Бу атласларни Отабойдан ундиргунча нақ Қўзибойнинг она сути оғзига келди. — С. Аҳмад, Чўл шамоллари
- Оғзи бемаза
- Оғзи билан иш битирадиган Ишни осон фаҳмлайдиган, ҳар қандай ишни гап билан битирадиган.
- Оғзи биланюрадиган Ёмон гап тарқатадиган; ғийбатчи.
- Оғзи бормайди
- Оғзи ботир
- Оғзи бузуқ (ёки ёмон)
- Оғзи бўш(лик) Севаргул чой қуйиб узатаркан, оғзи бўшлик қилиб қўйганига кўнглида пушаймон бўлди. — Н. Қиличев, Чиғириқ
- Оғзи куйган Панд еган. Оғзи куйган қатиқни пуфлаб ичади. — МақолТўғриси, бу ишни у [Йигитали] ҳеч кимга, ҳатто Сафарбаровга ҳам ишонмади. Чунки бу борада унинг неча марта оғзи куйган. — И. Раҳим, Зангори кема капитани
- Оғзи очилиб қолмоқ Ҳайрон бўлиб, ҳуши кетиб қолмоқ, ҳанг-манг бўлмоқ. Хола лабини буриб, атрофда оғзи очилиб қолган аёлларга ҳайрат билан бир-бир қараб чиқди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайдиЭшитиб, Ғузордагиларнинг оғзи очилиб қолади. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
- Оғзи очиқ Рўза тутмаган киши; кўза.
- Оғзи қулоғида (ёки қулоғига етди) Тўранинг оғзи қулоғида, кўнгли нимадандир таскин топган эди. Н. Фозилов, Дийдор. Ғуломжон оғзи қулоғига етиб куларди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Оғзига кучи етмаган Ҳар ким ўз қаҳрамонлиги ҳақида оғзига сиққанича сўзлай бошлади. — Латифалар
- Оғзига (ёки оғзи) Тегди Ейиш, ичишга муяссар бўлди; еди, ичди, етишди. Шу ерда туриб янги апелсинга ҳали оғзим теккани ёʻқ. — С. Аҳмад, Юлдуз
- Оғзига урмоқ 1. Сўзлаш учун ёʻл қўймаслик, сўзлатмай қўймоқ. У-бу дейдиган одамнинг оғзига уриш керак. Ким нима деса, мен ҳамма вақт оғзига ураман. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариТўраларнинг оғзига уриш учун пулни бойвачча беради. Мандан нима кетади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Оғзига қарамоқ (ёки тикилмоқ) 1. Сўзини диққат билан тингламоқ. Сидиқжон юзларча киши оғзига қараб турган мажлисни кўз олдига келтириб, жуда катта ташвишга қолди-ю, дами ичига тушиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариЗаводда ишлайдиган мингдан ортиқ эркак, шулар қатори эри ҳам ўшанинг [Кароматнинг] оғзига қарайди. — А. Қаҳҳор, Қизлар
- Оғзига қаратмоқ Гапириб бошқаларнинг диққатини ўзига жалб қилмоқ. Умуман, Аъзамжон бошқаларни оғзига қаратишни яхши кўрарди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Оғзига қоқмоқ
- Оғзидагини (ёки оғзидаги ошни) Олдирмоқ.
- Оғзидан гулламоқ
- Оғзинг қани деса, қулоғини кўрсатадиган Ҳеч нарсага ақли етмайдиган, анқов.
- Оғзингга ёғ (ёки мой) Бирор яхши хабар келтирган кишига миннатдорлик билдириб айтиладиган ибора. Вой, оғзингизга ёғ, ўғлим! Келин кўрадиган куним ҳам бормикин! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Оғзингга қараб гапир ! Оғзингизга қараб гапиринг, тасқара бўлиб нима қипти! — С. Зуннунова, Олов
- Оғзингдан чиқарма Ҳеч кимга айта кўрма. Бўлар иш бўлипти, энди ҳеч кимга оғзингдан чиқарма. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Оғзини мойламоқ (ёки ёғламоқ)
- Оғзини пойламоқ Кампир ҳамон келиннинг оғзини пойлади, лекин келиндан ҳеч бир ҳасрат қиладиган гап чиқмади. Ойдин, Мардлик — мангулик.
- Оғзининг суви келмоқ Бирор нарсани кўриб, жуда ҳаваси келмоқ, егиси ёки ичкиси келмоқ; кўнгли суст кетмоқ.
- Оғзининг таноби қочмоқ Жуда хурсанд бўлмоқ, суюниб кетмоқ; илжаймоқ. Тўпанисо, ўзи ҳақидаги мақтовга келганда, оғзининг таноби қочиб: — Мен нима қилибман? Менда нима гап? Ҳеч-да,— деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Оғиз бирлик Аҳиллик, иноқлик. Давлат — оғиз бирликда. — Мақол
- Оғиз боғлар Тўй қилиш ҳақида қиз томоннинг розилигини олиш, унаштириш маросими, фотиҳа.
- Оғиз жуфтламоқ Гапириш учун тайёрланмоқ, ҳаракат қилмоқ. Опа бир-икки марта гапга оғиз жуфтлади-ю, гапиролмади. — С. Аҳмад, Уфқ
- Оғиз кўпиртирмоқ
- Оғиз очмоқ 1. Гапирмоқ, сўзлай бошламоқ. Мулла Абдураҳмон яна оғиз очолмади. Чунки Сафар бўзчи китоб сўзи билан уни енгиб қўйди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Оғиз солмоқ Бировнинг қизини келинликка ёки ўғлини куёвликка сўрамоқ, сўратмоқ. Энди кимга оғиз солсанг, ғиринг демай тегиши аниқ. — С. Аҳмад, ЮлдузТўғри сўзлаб, мен гапирдим юзингга, Оғиз солдим уйда турган қизингга. — Ёдгор
- Оғизга олмоқ 1. Емоқ, ичмоқ. Асли мени [ичишга] хўжайин ўргатди. Илгари бир қатра оғзимга олмас эдим. — Ойбек, Танланган асарларОрада бир неча кун ўтди — Муҳаммадражаб жим, Мирзамуҳиддинни оғзига ҳам олмади. — А. Қаҳҳор, Сароб
- Оғизга тушмоқ Ҳамма ерда тез-тез тилга олинадиган бўлиб қолмоқ, гап бўлмоқ; танилмоқ. Абдумаликнинг асарлари Москвадаги санъацҳунослар орасида ҳам ростмана оғизга тушди. — ЁшликМен бу сирни шу чоққача ичимда сақлаб келаётган эдим, энди айтмасам бўлмайди, чунки бу миш-миш оғизга тушиб бораётипти. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Оғизда Фақат тил учида, шунчаки; юзаки. Айниқса бу колхозда мусобақа оғизда, қоғозда. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
- Оғиздан оғизга кўчмоқ (ёки ўтмоқ) 1. Бир авлоддан иккинчи авлодга оғзаки равишда ўтиб келмоқ. Ўзбек халқ эртаклари оғиздан оғизга ўтиб, асрлар бўйи сақланиб келмоқда. Қимматбаҳо тошлар ҳақида қадим замонларда тўқилган ғаройиб афсоналар ҳамон оғиздан оғизга ўтиб келади. — Фан ва турмушЁʻлдош ота кела-ётибдилар, деган гап оғиздан оғизга ўтди. — С. Аҳмад, УфқОқсоқолнинг қандай ажойиб томошаларни кўргани, қандай меҳмонхонага тушгани тўғрисидаги гаплари қулоқдан қулоққа, оғиздан оғизга ўтди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Эллик оғиз гап (ёки сўз) Кўп гап, эзмалик. Элакка чиққан хотиннинг эллик оғиз гапи бор. — Мақол
Инглизча-ўзбекча луғат
· яна 1 та луғатда
seıt
в
- be sated (with sth) тўйдирмоқ, тўйғизмоқ; қондирмоқ
- :: sate /seıt/ v be sated (with sth) тўйдирмоқ, тўйғизмоқ; қондирмоқ
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от 1. Экини ўриб-йиғиб олинган ер, майдон.
Сувонжон қир бағридаги анғизга қўйларни ёйиб юборди-да, ўзи ажриқ устига ёнбошлади. — С. Анорбоев, Оқсой
2. Муайян экин ўриб олингандан кейин унинг далада тиккайиб қолган пояси.
Аҳёнда бир беда анғизида ўтлаб юрган ҳўкиз ва отлар кўринади. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой
от Толнинг бир нави.
от кам қўлл. Нуқсон, айб, камчилик; баҳона.
[Бой] Ҳе ёʻқ-бе ёʻқ ўшқиради, ҳар нарсадан бағиз топиб, болаларни койийди. — Ҳ. Нуъмон ва А. Шораҳмедов, Ота
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
от 1. (3-шахс бирликда бўғзи ва бўғизи)
2. анат. 1 Томоқнинг қизилўнгач ва кекирдак бошланадиган ери; томоқ.
Одам оғзидан, мол бўғзидан осилар. — Мақол
Ҳазратқул қўзичоқнинг бўғзига пичоқ тортди. — С. Аҳмад, Юлдуз
Қитиғига тегсанг, бўғзингга устара тортишдан тоймайди баттол. — С. Сиёев, Ёруғлик
3. кўчма Жон, ҳаёт-мамот рамзи.
Мусулмонқулнинг омонсиз қиличи оғайнимнинг бўғзида эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Қумғон, офтоба ва шу кабилар идишларнинг қорнидан юқорисидаги тор, найсимон қисми.
Шишанинг бўғзи. Обдастанинг бўғзи. Бўғзи тор идиш.
— Қайси биридан бўлсин? — деди шишаларнинг бўғзидан ушлаб туриб.
5. Ўсимлик танасининг илдизга туташган жойи.
Бундан мақсад: кўчатнинг бўғзидаги тупроқ чўкиб, ҳаво киритмайди, илдизи яхши ривожланади. — Газетадан
- Жони бўғизига келди
- Гапи, сўзи бўғзига тиқилмоқ ёки бўғзида қолмоқ Муайян шароит, руҳий ҳолат таъсирида ўз фикрини айта олмай қолмоқ, гапиролмай қолмоқ. Индамади-ю, айтадиган гапи бўғзига тиқилиб қолгандай бўлди. — А. Мухтор, АсарларШу сўз бўғзига тиқилди. Айтай деди, айтолмади. — ЁшликШу пайт эшик зарб билан тақиллаб қолди. Муҳаббат чўчиб тушди. Сафаралининг гапи бўғзида қолди. — Н. Фозилов, Дийдор
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
от 1. 3-ш. бирл. (мағзи) 1. Данак, ёнғоқ каби қаттиқ пўчоқли меваларнинг ички қисми.
Данак мағзи. Ёнғоқ мағзи.
Ипга чизилган бир шода мағизни билагига осиб олган Дилшод хурсанд, икки юзи анордек қизариб турар эди. — С. Зуннунова, Гўдак ҳиди
2. Бирор нарсанинг ички қисми.
Миришкорлик билан таралган сув ернинг мағиз-мағзига сингиб, ғўза тупларининг ҳусни-жамолини очиб юборди. — А. Шермуҳамедов, Пискентлик паҳлавон
Етилтириб узилмаган ноннинг мағзи хом қолиб, сифати бузилади. — Фан ва турмуш
3. Кўчма Асосий моҳият, мазмун.
Масаланинг мағзи. Гапнинг мағзи. Шоир ижодининг мағзи.
Ёппасига ва батамом қуролсизланиш ғояси таклифларимизнинг мағзи, ўзагидир. — Газетадан
Шеъриятдаги ушбу ёʻналиш фалсафий лириканинг мағзини ташкил этади. — УТА
4. Қорасариқ Каби сўзлар билан қўлланиб, киши бетининг рангини, шу рангга мойиллигини мағизга нисбатлаб билдиради.
Ҳусайн Бойқаро бу вақтда ўн саккиз ёшга тўлган, қизил мағиз, барваста йигит бўлган эди. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси
Озғин, баланд бўйли солдат қора мағиз бир йигитнинг қулоғига нимадир деб шивирлади. — А. Убайдуллаев, Қонли издан
- Мағзини чақмоқ Бирор нарсанинг моҳиятини, мазмунини англаб етмоқ. Ер сотган эр бўлмайди, эр ер сотмайди. Мана бу гапнинг мағзини чақ. — Ойбек, Танланган асарларҲозир ҳам ҳамма жойда одамлар бу нутқнинг матнини қайта-қайта ўқиб, мағзини чақмоқдалар. — Газетадан
- Сариқ мағиз Буғдой Буғдойнинг тоза, сарғиш рангли бир тури.
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
сфт. 1. Бир-бирига жуда яқин жойлашган; оралиғи қисқа; зич, қалин.
Тиғиз дарахтлар. Залда одам тиғиз. Тиғиз ўтқазилган кўчатлар.
Энди улар анча зич-тиғиз қаторлар билан илгариларди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Тутқун сасни тополмадим Тиғиз ўрмонларда ҳам. — М. Шайхзода
Мажнунтол барглари орасидан сирқиб тушаётган ёмғир томчилари қизнинг пайваста қошларига, тиғиз киприкларига тегган. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
2. Муайян иш (ишлар) учун вақтнинг камлиги, қисқалиги; зиқ.
Кузакдаги баракали хирмон шу тиғиз кунлардаги ишнинг унуми ва сифатига боғлиқ.
— Вақт тиғиз. Ҳали билет ҳам олганим ёʻқ,— деди Маҳмуд. — А. Убайдуллаев, Ҳаёт оқими
Агар меҳмоннинг вақти тиғиз бўлса, ҳар бир уйдан бир нарса олиб чиқилиб, дастурхонга қўйиб чиқилади. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк
3. Бажарилиши лозим бўлган ишлар кўп ва у тез суратда, узлуксиз бажарилиши лозим бўлган ҳолат; шошилинч, ошиғич, қисталанг.
Анҳорда икки обжувоз ва икки тегирмон ишлаб туради Шунга қарамай, иш тиғиз. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар
Далада ишнинг тиғиз вақти ўтгани учун мардикорларга бундан бир неча кун илгари жавоб берилган. — Ойбек, Танланган асарлар