Поиск

fl. Gʻijillamoq feʼlining birgalik nisbati.

fl. 1. s. t. Gʻijirlamoq.

Gʻijillaydigan karavot.

[Davlatyor] Bilinar-bilinmas hushtak chaldi. Goʻyo uning hushtagiga darvozaning bir qanoti sezilar-sezilmas gʻijillabgina bir odam sigʻarlik ochildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Namiqqan eshik gʻijillab ochildi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar

Tancha yonida choʻmiltirilgan bola ertasiga oʻpkasi gʻijillab, gʻingshib chiqdi. — Mirmuhsin, Jaholat panjasi

2. s. t. Koʻpayib, gʻij-gʻij boʻlib ketmoq, toʻlib-toshmoq.

Qarasa, bir kichkina bozor ekan, odam gʻijillab yotibdi. — Ravshan

ot Cheti qalin, doira shaklidagi non.

Dasturxon turli-tuman qand-qurs, meva-cheva, anvoi murabbo, gijda, chap-chap patir, boʻgʻirsoqlar bilan zeb berilgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Dasturxonda gijda, paxtaday oppoq, Bobom keltirganday tuyular menga. — G. Joʻrayeva

sft. Buklanib, ezilib, taxi, tekisligi buzilgan.

[Akbarali] Gʻijim qogʻozni kafti bilan yana tekislab, yana oʻqidi, ikkinchi anketani ham olib, solishtirib oʻqidi. — A. Muxtor, Chinor

Togʻoraga solib yuvsangiz ham, gʻijim boʻlmaydi, materiali juda pishiq. — N. Aminov, Qahqaha

Gʻijim koʻylakni kiymaydi, botinkasini uzoq ishqalab tozalaydi. — A. Muxtor, Kumush tola

taql. s. Qattiq narsalarning bir-biriga ishqalanishidan hosil boʻladigan yoqimsiz tovushni bildiradi.

Eshikning gʻijiri. Karavotning gʻijiri bolani uygʻotib yubordi.

Tuprogʻi bilq-bilq koʻchadan aravaning asablarni parmalaydigan gʻijiri eshitilardi. — Oybek, Navoiy

ot Odam, hayvon va boshqa tirik organizmlarda yashab, kasallik paydo qiladigan parazit.

Ichakda oʻrnashib oluvchi pakana gijja tuxumi ham bolalar yashovchi muhitda koʻp uchraydi. — Fan va turmush

sft. Boʻynini gaj qilib yuradigan; shoʻx, oʻynoqi (ot haqida).

Arava yoʻli oʻrmondan bagʻri keng dashtga chiqdi, ressorli yengil brichkaga qoʻshilgan gijing qoʻsh ot ildam yura ketdi. — M. Muhamedov, Qahramon izidan

Hali men minmagan gijing tulpor moʻl, Hali men quvmagan ohu ham ancha. — Mirtemir

ot Sim torli, qorinchasiga maxsus teri qoplangan, kamoncha bilan chalinadigan musiqa asbobi.

Ichkaridan nay va gʻijjak ovozi baralla kelib turar edi. — Gʻayratiy, Dovdirish

Barot polvon dodxoh kelibdi shekilli, deb samovar tomonga qaragan edi, dutor, tanbur, gʻijjak, nay, doira koʻtarib kelayotgan mashshoqlarga koʻzi tushdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

ot Childirmalarning baralla yangragan ovozi.

Ichkaridagi oʻyin-kulgi, qiyqiriq, childirmaning gijbangi [Alijonning] yuragini timdaladi. — Mirmuhsin, Chiniqish

Mastura yallachining yor-yori, shokilali chirmandasining gijbangi butun mahallaga eshitiladi. — K. Yashin, Hamza

ot Gijda non yopuvchi; nonvoy.

Tolibi ilmlarning solgan dasturxonida Navbahor guzari gijdapazlarining qaymoq maza beradigan qizil gijdasidan toʻrtta qoʻyilgan edi. — S. Abdulla, Mavlono Muqimiy

Ghizhduvan.

fl. Achchigʻi kelib, jahli chiqib, qiyofasi shunga mos holda oʻzgarmoq (masalan, yuzi burushmoq).

Tishlarini bir-biriga bosib, qattiq ogʻriqqa duchor boʻlgan kishidek gʻijindi, qisiq lablaridan pushaymonlikni ifodalovchi ingrash chiqdi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Rahim mushtlar zarbini tuzukkina sezgan boʻlsa-da, alamini ichiga yutdi, tishlarini qirsillatdi, gʻijindi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Erining vagʻillashidan ajablanib yugurib chiqqan Maysaxon ham ikkala birodarning bir-biriga gʻijinib turganini koʻrib, haykaldek qotib qoldi. — A. Muhiddin, Inson qalbi otash

kesellik payda etiwshi parazitler, gelmintler

ot shv. Gʻijimlangan, taxi buzilgan, gʻijim.

Koʻylak gʻijmaloq boʻlib ketibdi. Gʻijmaloq qilmoq. Qogʻozni gʻijmaloq qilmoq.

ot Gʻijjak chaluvchi sozanda.

Faqat gʻijjakchigina kamon tortar, childirmachi har zamonda bir taq etib chertib qoʻyar, karnaychi esa bir chetda mudrab oʻtirar edi. — S. Ahmad, Muzikali voqea

Eshonxon dahlizda ichirib-yedirib mehmon qilgan bir guruh tanburchi, gʻijjakchi sozandalarini boshlab kirdi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Xoja Abdulxoliq ibn Abduljamil Gʻijduvoniy (1103–1179) — xojagon tasavvufiy tariqatining asoschisi va nazariyotchilaridan biri. Xojaiy Jahon nomi bilan ham mashhur. Uning tarjimayi holiga bagʻishlab nomaʼlum muallif yozgan Zikri voqioti Xojaiy Jahon Abdulxoliq Gʻijduvoniy asarining 1717 yilda koʻchirilgan nusxasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda.

fl. 1. Tekisligi, taxi buzilgan, ezilgan holatga olmoq; gʻijim qilmoq.

Zargarovning hovlisida yerda yotgan bir poy eski kalish, gʻijimlab tashlangan bir-ikkita gazetadan boshqa hech narsa yoʻq. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

Stoldagi oppoq sochiqni olib, boʻyni, yuzini artdi-da, gʻijimlab, yoniga qoʻydi. — S. Nurov, Narvon

bir nuqtaga tikilgancha, xat yozilgan qogʻozni beixtiyor gʻijimlay boshlaydi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan

2. Kaftlari orasida mahkam, ezgan holda tutmoq, siqib ushlamoq.

— Men ham sogʻindim, Oyqiz, — dedi Olimjon Oyqizning sochlarini gʻijimlab — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

— Endi bu yogʻi bizga bogʻliq, — dedi u kaftidagi bir siqim tuproqni gʻijimlab. — Y. Shamsharov, Paxtaqaynar

3. koʻchma Azoblamoq, ezmoq, qiynamoq.

Vujudini dard gʻijimlab tashlagandek bukchayib, oʻz koʻchasiga burildi Ikromjon. — S. Ahmad, Ufq

Bu xayol uning qalbini gʻijimladi — Mirmuhsin, Umid

fl. 1. Gʻijir-gʻijir tovush chiqarmoq, gʻijir-gʻijir qilmoq.

Aravaga goʻng rosa tepkilab bosilgan, gʻildiraklar yuk zoʻrligidan gʻijirlar, qoʻsh ot uni zoʻrgʻa tortardi. — Gʻulom, Feruza

Bashirjonning tishlari gʻijirlab, oʻrnidan turib ketdi. — N. Aminov, Suvarak

2. s. t. Shamollash yoki biror kasallik tufayli xirillashga yaqin ovoz chiqarmoq.

Tuzuklikka tuzuk. Lekin hali ham oʻpkalari gʻijirlaydi, yoʻtaladilar. — S. Anorboyev, Oqsoy

ot Gʻijduvon hududida yashovchi shaxs.