Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«эгма» бўйича 144 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

144 та · 1-саҳифа / 8
эгмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Тўғри, тик ҳолатидан бирор томонга тортмоқ; қайирмоқ, букмоқ.

Дарахт шохини эгмоқ. Новдани икки учидан ушлаб эгмоқ.

Дарё томондан ғириллаб эсиб турган шабада ёʻл бўйидаги ўт-ўланларни эгар, тебратар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Этак тутиб, тик қаддимни эгармишман, Кунга куйиб, мен ҳам пахта терармишман. — Муштум

2. Ўз измига бўйсундирмоқ, итоат эттирмоқ.

Э нодон қиз, Тўлкинжон шунча қизларнинг ичида сени севиб қолгани учун шодлан! Майли, бари бир эгиб оламан! — Ф. Мусажон, Ҳури

Нима қилса, ишёқмасларни эгиб олиш мумкин? — Ўзбекистон қўриқлари

  • Бош эгмоқ 1. Бошини қуйи солмоқ. Бозоркул бундай пайтларда бош эгиб, хомуш ўтирарди. — А. Мухтор, Чинор;Полвон ёш болага ўхшайди, кекни билмайди, бош эгиб борса, албатта, кечиради. С. — Сиёев, Отлиқ аёлжиндек тоқат қилинг, тоқатлига тоғ бош эгармиш. — К. Яшин, Ҳамза;Жаҳолатга шафқат билмас золимларга ҳеч қачон бош эгмайман. — К. Яшин, Ҳамза
  • Бўйин эгмоқ 1. Ёʻлига юрмоқ, айтганига юрмоқ; бўйсунмоқ. Эски раислар бўйин эгармикин бу ёш жувонга. Ишласа ҳам бир йил ишлайди. — И. Раҳим, Ихлос;Ароқхўрликка муккасидан кетган Абдужаббор ижтимоий фойдали меҳнатга бўйин эгмай қўйибди. — МуштумҲозир шунчалик паст ишга ҳам бўйин эгиш зарурати бор эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Тўлиқ мақола →
эга
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. Уй-жой, мол-мулк ва шу кабилар қарашли бўлган шахс; хўжайин, соҳиб.

Уй эгаси. Боғнинг эгаси.

Чиқаси келса, эгаси сабабчи бўлади. — Мақол

Эшакка мугуз бица, эгасини сузади. — Мақол

Итнинг феъли эгасига маълум. — Мақол

Дафтарни эгасига қайтариб юбориш керак эди-да. — Ёшлик

Боланинг топилгани уй эгаларининггина эмас, қўшнилар, ҳаммаҳаллаларнинг ҳам қувончига айланди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

Мана шу мулкнинг эгаси Ўтар бобони биларсиз? Шу зотнинг фарзандиман. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Юрт, эл каби сўзлар билан қўлланиб, шу сўзлар англатган жойнинг бошқарувчиси, бошлиғи маъносини билдиради.

Отажон, сендирсан юртнинг эгаси — Равшан

Шунда Чамбилнинг овини овлаб, Чамбилнинг эгаси бўлиб юрганда, Чамбилнинг депарасида Туркман деган бир юрт бор эди. — Ширин билан Шакар

3. Шахс ёки нарсада ўзи бирикиб келган сўз англатган нарсанинг бор, мавжуд эканини билдиради; бор, мавжуд.

Тилсиз бўлиб келдим дунёга, Аммо тилга эгаман энди. — Гулдаста

Барча қулайликларга эга бўлган бинолар қад ростлади. — Газетадан

4. Мавҳум тушунчаларни билдирувчи айрим сўзлар билан қўлланиб, шахс ёки нарсанинг шу сўз англатган белги, хусусият кабига моликлигини билдиради; молик.

Катта аҳамиятга эга. Юксак фазилатларга эга.

Юксак технология сифатларга эга бўлган чигитни экиш анча кўпайтирилди. — Газетадан

Отасининг салтанат олдида катта ҳурматга эга экани Бадианинг қалбига ҳам фидойилик туйғуларини солган эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

5. Нарсани юзага келтириш, тайёрлаш ва шу кабилар жиҳатдан қарашлилигини билдиради.

— Ёʻқ, — деди Ўзбек ойим, — ош эгаси билан ширин Ҳа, айтгандек, қудангизникига юборган кишингиз келдими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. (фақат 1-шахс эгалик аффикси билан) Тангри, худо.

— Буни яратган эгамнинг ўзи билади, — деди оқсоқол. — П. Турсун, Ўқитувчи

Сизни эгам сўзга пичиб қўйган экан-да. — Ойбек, Танланган асарлар

7. Икки таркибли гапларда фикрнинг кимга, нимага қарашли эканини англатувчи, белгиси кесим томонидан аниқланадиган бош бўлак.

Тўлиқ мақола →
эгар
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. От-улов устига уриладиган ва миниб ўтириш учун мосланган абзал.

От эгари,

Комил кумуш узангига оёқ учини қўйиб, эгарга миниб олди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Турли машиналарнинг одам ўтирадиган жойи, ўтирғичи.

Велосипед эгари. Трактор эгари.

  • Отдан тушса ҳам, эгардан тушмайди Аммо,отдан тушса ҳам, эгардан тушмайди, деганларидек, ҳамма ёқдан мосуво бўлса ҳамки, ҳали ҳавоси баланд. — А. Муҳиддин, Характеристика
  • Эгар урмоқ 1. Эгарни улов устига қўйиб маҳкамламоқ. Бадиа отининг олдига келиб, уни эркалади, эгар, жаб-дуқ уриб, қайишларини маҳкам тортиб боғлади — Мирмуҳсин, МеъморЯхшиликча эгардан туш-у, қўлингни кўтар. Бўлмаса, от устидан телпакдай учираман. — П. Турсун, ЎқитувчиФақат Самадийгина ачитди: — Энди эгардан тушибсиз-да, доҳий. — А. Мухтор, Туғилиш;Оқподшо отдан тушса ҳам, Саид Жалолхон эшон ҳали эгардан тушмаган эди. — С. Аҳмад, ҲукмКалондимоғлигинг қолмади-да, полвон! Ҳамон мусофирчиликни бўйнингга олдингми, эгардан сал тушгин-да! — Ҳ. Назир, Ўтлар туташганда
Тўлиқ мақола →
эгат
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Шудгор ерда экин экиш учун тортилган узун ариқ.

  • Эгат очмоқ (ёки солмоқ) Ҳайдалган ерда эгатлар ҳосил қилмоқ, ариқ олмоқ. Маълумки, жами қишлоқ хўжалик ўсимликлари ҳар хил кенгликда олинган эгатлар орқали суғорилади. — Фан ва турмушқишлоқда яшовчи борки, бари теримчига айланган, катта-ю кичик эгат оралайди. — Ж. Абдуллахонов, Хонадон
Тўлиқ мақола →
эгик
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Эгилган, қуйи солинган; букик.

Эгик бўйин. Қадди эгик одам

Ҳамза ёлғиз эди, у боқарди тик, Унинг тик қомати ҳеч бўлмас эгик. — Ж. Жабборов

Ўзингни гуноҳкор деб сезмаганингдан кейин, нега бошинг эгик бўлсин?! — И. Раҳим, Ихлос

2. Эгилган, қайрилган; эгри, қийшиқ, қийшайган.

Каттакон бурнининг учи бир оз эгик — С. Нуров, Нарвон

толнинг эгик шохига қўнган қора қарға тинимсиз қағиллаб, қишни чақиради. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Тўлиқ мақола →
ЭГИЛ=

ўзбекчаэгилмоқрусчасгибаться, наклонятьсяинглизчаbent, bowed

Бодум оқ тег эрди, эгилди бодум Қоматим ўқдек эди, қоматим эгилди –Тело мое было прямым, как стрела, [теперь] мое тело согнулось– Мй бодй вас ас страигҳт ас ан арров, нов мй бодй ис бент

Тўлиқ мақола →
эгин
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. (эгни) 1. Орқанинг елка ва бўйин орасидаги устки қисми.

Энди эгнимни қисиб турмайин, қандоқ бўлса, буларга бир сўз айтайин, деб Ёдгор бир сўз айтаётир. — Ёдгор

Ўзи полвон сиёқли.. Ҳар эгни кирдай, қараши тўқайдаги шердай. — Ойсулув

2. Киши танаси (гавдаси)нинг кийим кийиладиган уст қисми.

Мана ҳозир Мунисхон ётоқхонадан чиқиб келади. Эгнида оқ кўйлак. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

3. Энгил, кийим-бош.

Сувдан чиқдик, шоша-пиша эгнимизни кия бошлагандик, чорвоқ томондан биров кўринди-ю, писиб олди. — М. Жўра, Изтироб

Тўлиқ мақола →
эгиз
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. Иккаласи бирликда; бирга, қўш.

Уруш билан жудолик ҳам бир-бирига эгиз. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Қариндошим, туғишқоним, Улкан қозоқсан ўзинг, Тонготарда эгиз болқар Ўзбек билан юлдузинг. — Ғ. Ғулом

Бу четда ётган совлиқ ҳар йили эгиз туғади. — С. Анорбоев, Оқсой

Тўлиқ мақола →
эгов
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Қаттиқ буюмни (темир, ёғоч ва шу кабиларни) кесиш, текислаш, ўткирлаш, пардозлаш учун ишлатиладиган, қирадиган тиши пўлатдан ясалган чилангарлик асбоби.

Уч қиррали эгов. Юмалоқ эгов. Ялпоқ эгов. Йирик тишли эгов.

Кичикроқ эгов билан узангининг юзлари яна эговланиб силлиқланади. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Сиз занглаган кетмонсиз, оловга тоблаб, ўткир эговга чархлаш керак, деса-я юзсиз. — Назир, Ўтлар туташганда

2. Кишини жондан тўйдирадиган, унинг умрини қисқартирадиган кимса, нарса.

Ичкилик — ақлнинг эгови. Ёмон хотин — умрнинг эгови.

Ҳамма косиб шундай бўлади, жоним! Косибчилик — умрнинг эгови. — Ойбек, Танланган асралар

Тўлиқ мақола →
эгри
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

сфт. 1. Тўғри чизиқ бўйлаб ёʻналмаган; қийшиқ, қинғир.

Эгри чизиқ. Эгри қилич. Эгри кўчадан юрсанг ҳам, тўғри юр. — Мақол

Азим толларнинг эгри шохларидаги шокила-шокила попуклар ёʻловчиларни салқинга чақира бошлади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Ҳақиқатга зид; нотўғри. -

Қийиқ иш қирқ йилдан кейин ҳам маълум бўлади, эгрисини қўйиб, тўғрисини гапираверинг, — деди Дўстмуродов. — Муштум

Энди тўғри танқиддан эгри хулоса чиқариш одатингизни ташланг. — Ойбек, О.в. шабадалар.

Дўстим, ҳаётга чуқурроқ қарасангиз, тўғри билан эгрини айира биласиз — Ойбек, Нур қидириб

3. Хатти-ҳаракат, гап-сўз ва шу кабилар жиҳатдан ахлоқ-одоб, қонун-қоида меъёрий талабларига зид бўлган, шундай иш тутадиган; номақбул, ножўя, чакки.

Бирорта одам савдо соҳасида ишласа, дарров мияларига эгри фикр келади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Эгри одам соясидан ҳам хавотирланаверар экан. — Муштум

Ўзи тўғри бўлмаган одам бошқаларга ҳам эгри кўз билан қарайди. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
эгали
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. 1. Эгаси бор, эгалланган.

Эгали ер.

Ўғли борнинг эгалидир қалъаси. — Эрали ва Шерали

2. Эгали гап Эгаси бор, эгаси ифодаланган гап.

Тўлиқ мақола →