Қидирув

kese, qadaq

Автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаси

от Шароб қуювчи, косагул.

Меҳмонлар белларини маҳкам танғиб олган кўк саллали аёқчилар қўлидан қадаҳни олиб, шароб ичиб — М. Осим, Карвон ёʻлларида

от 1. Кемаларга ёʻл кўрсатиш учун денгиз қирғоғи ёки оролларга қурилган ва сигнал воситалари билан жиҳозланган минора кўринишидаги навигация қурилмаси.

Кема учун маёқ, сайёҳ учун компас, Ер учун Қуёш азиз бўлгани каби — Газетадан

2. кўчма Ёʻл кўрсатиб турадиган, ўрнак, намуна, ибрат бўладиган нарса; машъал.

Кенг, бепоён Шарққа маёқ Гул-гул ёнган Ўзбекистон. — Х. Расул

олм. айн. Қаер.

сфт. 1. Ҳар ерда санқиб, дайдиб юрадиган; дайди.

Саёқ юрсанг, таёқ ейсан. — Мақол

Кеча-кундуз кўча-кўйда тентираб юрдим саёқ, Сўзласа жон куйдириб ким, солмадим ҳаргиз қулоқ. — Ҳабибий

Ҳамма ёқ жимжит. Сой тарафдаги саёқ итларнинг ҳам овози ўчган. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

2. Ёмон ёʻлларга юрадиган; ахлоқи бузуқ.

Саёқ аёл. Саёқ одам.

от 1. Дарахт шохининг уриш, ҳайдаш ва шу кабилар учун ишлатиладиган бўлаги, ундан махсус ишланган қисми; калтак.

Узун таёқ. Қуруқ таёқ.

Кал ўликни дарвозага олиб чиқиб, белини боғлаб, қўлига таёқ бериб кетибди. — Эртаклар

2. Шундай ёғоч (таёқ)дан тегган зарб.

Кимларнинг орқасида таёқ излари, Ҳали ҳам тўлқинланар қон денгизлари. — Ғайратий

3. Ҳасса вазифасидаги ёғоч; ҳасса.

Оёқ чарчаса, таёқ ярайди. — Мақол

Ота залварли таёғини қорга ниқтаб босиб, бардам қадам ташларди. — С. Анорбоев, Оқсой

от 1. Бирор ишга яроқлилик, қодирлик; қобилият.

Ўқишга лаёқат. Ишга лаёқати ёʻқ одам

Бой тоғанинг ҳамма юмушларини яхши бажаргани ва меҳнатга лаёқатини, уқувини яққол кўрсатгани учун бой унга [Ёʻлчига] катта ерга чиқиб, пахтада ишлашга буйруқ берган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. айн. Истеъдод.

Олимлик узиб еса бўладиган олма эмас. Бунга лаёқат керак — И. Рахим, Ҳилола

олм. 1. айн. Қаерда 1.

У қаёқда? Ўрда қаёқда?

2. Инкорни, акс ҳолат мавжудлигини билдиради.

— Энди тамом бўшатдиларми сени? — Бўшатиш қаёқда! Қочдик. — Ойбек, Танланган асарлар

Камбағалга мактаб, ўқиш қаёқда эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Қиёслаш, таққослаш маъносини билдиради.

Бўта қаёқда-ю, Низомиддин қаёқда. — С. Аҳмад, Ҳукм

Тракторист танқид қилганига санъаткор асти чидай олмас эди; трактор қаёқда-ю, масалан, чорзарб қаёқда, тракторист қаёқда-ю, ашулачи қаёқда! — А. Қаҳҳор, Санъаткор

олм. айн. Қаерга.

Қаёққа қарасанг, қовун.

От кўчанинг айрилишига етиб, энди қаёққа юрамиз, дегандек тўхтаган эди, эгаси яна чуҳ, деб жавоб берди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

сфт. Таёғи бор, таёқ кўтарган.

Арк дарвозасидан югурган бир неча таёқлилар деҳқонни ёқасидан ушлаб судраб олиб бордилар — С. Айний, Қуллар

• қаёқдан кун чиқди какими судьбами; каким ветром занесло; явился, как красное солнышко (говорится редкому гостю)

от 1. Санқиб юришлик, дайдилик.

— Дарбадарликдан, ўзимнинг симобдай беқарор саёқлигимдан жуда ўкинар эдим, — деди Шум бола. — Ғ. Ғулом, Шум бола

2. Ахлоқан бузуқлик.

У [Фотима] синглимга ҳар замон ёзган хатида эри ҳақида лом-мим демас, ўзи хоҳлаб тегганининг саёқлигидан нолишга, очиғи, ор қиларди. — Х. Назир, Ўтлар туташганда

от Саёқ сўзидан эркалатиш шакли.

Қаерда тентирадинг, саёқтой? — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

от 1. Кичкина таёқ.

2. айн. Стержен.

Темир таёқча.

3. Баъзи касалликлар микроби.

Кох таёқчалари (сил касалини тарқатувчилар).

Касалликни жуда майда бўлган кўкёʻтал таёқчалари пайдо қилиши маълум бўлди. — А. Ҳабибов, Кўкёʻтал

сфт. 1. Бирор ишга қобилияти бор.

Бу маҳалда жанг қилишга лаёқатли ёлғиз ўзи қолган эди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

2. айн. Истеъдодли.

Лаёқатли бола.

3. Фойдаланишга, ишлатишга ярайдиган, яроқли.

Элмурод дарахт кесиб, ботқоқликка ётқизишга буйруқ берди. Болтадан бошқа кесишга лаёқатли асбоб ёʻқ эди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

qayaqtaǵı

адж яроқсиз, лаёқациз, ишга ярамайдиган, нобоп :: инелигибле¹ /ɪнˈелɪдʒəбл/ адж яроқсиз, лаёқациз, ишга ярамайдиган, нобоп

сфт. 1. Бирор ишни бажариш қўлидан келмайдиган; қобилияциз.

Меҳнатга лаёқациз киши.

2. айн. Истеъдодсиз.

qayaqqadur