[a.]
yaratuvchi, Allohruschaсоздатель, творецinglizchacreator, God
Törügłi xaliq ne qulsa qilur Yaratuvchi Xoliq nimani xohlasa oʻshani qiladi – Созидающий творец что пожелает, то и сделает – The creative creator that he wishes, he will do
Qidiruv
«Xalil» boʻyicha 53 ta natija
Balki: XALIQXALIFAXALİFAT [a.]ALİL
«Xalil» topilmadi — oʻxshash soʻzlar
53 ta · 1-sahifa / 3
Izohli lugʻat
· yana 3 ta lugʻatda
ot 1. tar. Musulmonlar jamoasi va musulmon davlatining diniy, ayni bir paytda dunyoviy boshligʻi; ruhoniy hukmdor; Muhammad paygʻambarning vorisi, Allohning yerdagi noibi hisoblangan.
Lekin [Tangriqul hoji] xalq orasida: Xalifayi Rum Buxoroga keldi, Ergash qoʻrboshi borib, musulmonobod yoʻlida gʻazot qilgani xalifadan fotiha va yuz ming sarboz olib keldi, deb gap tarqatibdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Abdishukur davom etdi soʻzida: — Butun olami islomning xalifasi Sulton hazratlari bu urushda tanho qoldilar. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. Buxoro xonligida: shariat aqidalarining bajarilishini tekshirib turuvchi mansabdor shaxs.
Abdurahmon sardor keyingi choynakni boʻshatgandan keyin, qaytmoqchi boʻlib, xalifadan fotiha soʻradi. — S. Ayniy, Qullar
[a.]
xalifat, oʻrinbosarruschaуправляющий, наместникinglizchasuccessor
Ekinči xalifat keräk čin bütün, buδun bolsa inčlik tirilsä qutun Ikkinchisi xalifa, (u) chin (va) ishonchli (boʻlishi) kerak, (toki) xalq xotirjam va baxtli yashasa – Во-вторых, нужен надежный наместник, чтобы народ обрел покой и жил счастливо –Secondly, we need a reliable governor, so that the people will find peace and live happily
xaliyfalıq
oʻzbekchaXalqaroqozoqchaХалықаралықturkmanchaHalkararuschaИнтернациональный
Hastalıklı, sakatKASAL, NOGIRON
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot 1. Sanchiq, qattiq ogʻriq.
2. Xala boʻlmoq Sanchib ogʻrimoq.
Odatda aspirinni turli koʻrinishdagi ogʻriqlarda: bosh ogʻrigʻi, tish ogʻrigʻi, xala boʻlganda ichishga odatlanganmiz. — Gazetadan
- Xala bosmoq (yoki urmoq) Keyin egarga oʻtirdim-u, chu, jonivor, deya eshakka xala bosdim. — A. Koʻchimov, HalqaBozordan qaytayotgan bir chol eshagiga xala urib, yetib keldi. — S. Anorboyev, Oqsoy
- Xala qilmoq 1. Xalachoʻp yasamoq. Oʻtgan-ketgan yoʻlovchi toʻgʻri kelgan niholni sindirib, eshagiga xala qiladi. — N. Safarov, Katta karvon yoʻldaQoʻziboy eshakni xala qilaverib, oyogʻi charchagani uchun pastga tushib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
hájetxana
Izohli lugʻat
· yana 8 ta lugʻatda
ot 1. Odamlar.
Xalqqa xizmat — oliy himmat. — Maqol
Toʻyingizga yigʻilibdi butun el, Xalq kelmoqda toʻyga oqib goʻyo sel. — H. Olimjon
Bu xushovoz xonanda, yigirma yildan oshdiki, xalqning nazaridan qolmay dillarimizni yayratib kelmoqda. — S. Ahmad, Yulduz
2. Tarixiy birlikning turli shakllari; qabila, elat, millat.
Oʻzbek xalqi Navoiy, Bobur, Lutfiy kabi buyuk donishmand shoirlarning asarlarini oʻqigan. — Shukrullo, Saylanma
Turkiy xalqlar yillarni 12 muchaldan tashqari, 60 yillik davrlar bilan ham hisoblashgan. — Fan va turmush
3. Muayyan joy aholisi.
Oʻzbekiston xalqi. Qishloq xalqi. Shahar xalqi.
Filippin orollarida yashovchi xalqlarning eng sevimli noyob taomi mitti baliqlardir. — K. Mahmudov, Qiziqarli pazandalik
4. Biror joyga toʻplangan odamlar; xaloyiq, olomon.
Tovushga qoʻyishda xalq bir ogʻizdan qoʻl koʻtaradi, orqasidan bir necha daqiqagacha olqish davom etadi. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
5. Kasb, mashgʻulot, toifa yoki jinsni bildiruvchi soʻzlar bilan kelib, oʻsha kasb, mashgʻulot, toifa yoki jinsga mansub kishilar guruhini bildiradi.
Shoir xalqi.
Polvon xalqi yengilgan raqibini belidan olib, koʻtarib qoʻyadi. — S. Ahmad, Ufq
Ayol xalqi uydan quruq ketmaydi, Nima lozim mehmonlarga, taqsirjon. — Gulnorpari
6. Umum (aholi, odamlar) ga aloqadorlikni, umum tomonidan eʼtirof etilganlikni ifodalovchi soʻz sifatida baʼzi muassasalar, lavozim va unvonlar nomlari tarkibida qoʻllanadi.
Xalq maorifi. Xalq taʼlimi. Xalq sudi. Xalq deputati. Oʻzbekiston xalq shoiri. Oʻzbekiston xalq artisti.
- Yerli xalq Muayyan joyning tub aholisi, mahalliy xalq. Chor hukumati, yerli xalq oʻz erkini himoya qilib chiqqanda, ularni ottirdi — B. Ahmedov, Tarixdan saboqlarXalq ijodi har qanday yozuvchi uchun katta maktabdir.
Izohli lugʻat
· yana 9 ta lugʻatda
ot 1. Fikr, mulohaza va shu kabilarni tasdiqlovchi, ular haqida dalolat beruvchi narsa; isbot, fakt.
Ishonchli dalil. Kuchli dalil.
-Gumoningiz bor-u, dalilingiz yoʻq! — Qunduzoy uning soʻzini boʻldi. — Oydin, Hikoyalar
— Tuhmat, qani dalil? — birdan tutaqib baqirdi Uljayev. — Mushtum
Maʼqul emas, deyish bilan ish bitmaydi, birorta dalil kerak. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. huq. Jinoyatni tasdiqlovchi narsa, fakt yoki holat.
Siz aytayotgan buyumlar qotillikka aloqador ekanligiga dalil boʻla olmaydi. Buni hali isbotlash kerak. — Yoshlik
U oʻz raisini qoʻlga tushirgan hujjatlaridan, dalillaridan, tergov natijalaridan xabardor qildi. — H. Gʻulom, Mashʼal
- Ashyoviy (yoki ashyoyi) dalil yoki moddiy dalil Jinoyatni isbotlaydigan buyumlar. Sud majlisi zalida Pauersni josuslikda fosh etuvchi ashyoviy dalillar qoʻyilgan. — GazetadanProkuror aslo iloji yoʻqligini ashyoviy dalillar bilan isbotlab berdi. — S. Ahmad, Yulduz
- Toʻgʻri dalil Toʻgʻridan-toʻgʻri, bevosita isbotlaydigan dalil (masalan, jinoyatchi barmogʻining biror narsada qolgan izi).
- Egri (yoki soxta) dalil Bavosita isbotlaydigan dalil. Boʻlmagan soxta dalillar bilan gapiruvchi ifloslarning soʻziga kirib, bu xilda qilish yaxshi emas. — Hamza, Tanlangan asarlar
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
ot Xalal bermoq Muayyan ish-harakatni amalga oshirishga monelik qilmoq; xalaqit bermoq.
Birinchi soatdagi darsda Asror oʻz mayliga, oʻz xayollariga bandi boʻlib turardi. Unga hech kim xalal bermadi. — Yoshlik
- Xalal yetmoq Zarar yetmoq. Ammo tasnifotimdagi imlo-insholarimga bir andakkina xalali yetganligini koʻrdim — A. Qodiriy, Kichik asarlarBu ishlarni qishloq xoʻjalik ishlariga zarracha boʻlsa ham xalal yetkazmay bajarishimiz kerak. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
Izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
ot 1. s. t. Oʻzi ham, yengi ham uzun va keng boʻlgan, tugma oʻrniga belbogʻ qoʻllanadigan ustki kiyim (asosan xotin-qizlar, baʼzan erkaklar ham kiyadi).
Qizil xalat kiygan qiz.
2. Shunday yoki shunga oʻxshash bichimdagi maxsus (tibbiyot, savdo, kimyo va ayrim texnika sohalari xodimlari kiyadigan) ust kiyim.
Oq xalat kiygan doktor qiz engashib, bemorni qarayapti. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar
ot 1. Shariat qoidalarini yaxshi biladigan, oʻqimishli odam.
Turdiboy xalfa oʻz hovlisi-da ish boshlagan oʻqituvchiga katta hurmat bilan qaraganini ishora qilib, u bilan egilibroq koʻrishdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
2. Eski maktabda oʻquvchilarga boshliq qilib tayinlangan, maktabdor domlaga koʻmaklashadigan oʻquvchi.
Avaz bir vaqtlar mana shu madrasada tahsil koʻrgan; hamhujralari to hanuz bu yerda xalfami, mutavalliga yordamchimi boʻlib yurishardi. — S. Siyoyev, Avaz
3. Oʻrta asrlar ustaxonalarida hunar oʻrganuvchi shogird; hunar-kasb oʻrganuvchi shogirdlar boshligʻi.
Unga, oʻn besh yoshidan boshlab, avval shogird, keyin xalfa, soʻng mustaqil usta sifatida to shu damgacha erta-kech bukchayib ishlashga toʻgʻri kelgani uchun, uning yelkasi bukur kabi, ortiqcha turtib chiqqan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
4. folk. Xorazm vohasida mahalliy ogʻzaki ijod namunalarini ijro etuvchi ayol.
Xalfalar repertuaridan asosan “Toʻy muborak”, Yor-yor, Oshiq turkumidagi dostonlardan parchalar, Mahtumquli va boshqa shoirlarning sheʼrlari asosidagi nasihat va raqsbop qoʻshiqlar oʻrin olgan. — OʻzME
- Xalfa tushmoq Xalfa boʻlib ishlamoq ( Otam mahalladagi boyga xalfa tushib, boʻz, alak, beqasam toʻqiy boshladi. — Yo. Shukurov, Qasos
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
- Xalos boʻlmoq Qutulmoq. Isfandiyor bosh vazirdan xalos boʻlish harakatini ilgariroq boshlagan edi. — S. Siyoyev, Avaz
- Xalos qilmoq (yoki etmoq) 1. Ozod qilmoq, qutqarmoq. Xalos qilib murodimga yetkazgan, Mehribonim, jonim bolam, xush endi. — Malikayi ayyorEy xudoyim, zolimlarga xor qilma Bandilikdan, rahm qilib, xalos et. — Tohir va Zuhra— Bizga xunuk xabar keltirgan bu juvonmarglarning xom kallalarini tanalaridan xalos qil! — dedi Mardonbek Shermatga. — S. Azimov, Birinchi fasl
Izohli lugʻat
· yana 5 ta lugʻatda
ot 1. Kichkina qop, qopchiq.
Bolalar yopishavergach, [kampir] xaltani ochishga majbur boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Alamazon xaltani sholchaga qoʻyishi bilanoq, qizcha unga talpinib, qoʻlini choʻzdi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat
2. Ozish tufayli odam yoki hayvon badanida, koʻpincha yuzida salqib, osilib qolgan teri.
— Koʻngil oʻlsin, iloyim. Jagʻida jagʻ qolmay, lunji xalta boʻp ketsa ham, yigitman deydi, — dedi kampir — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi
Buzoqcha sigirning xalta boʻlib qolgan yelinini turtib-turtib, shiddat bilan ema ketdi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
3. zool. Baʼzi hayvonlarning qorni ostida boʻladigan, yosh bolasini solib koʻtarib yurishga moslangan xaltasimon teri qatlami.
Xaltalilarning urgʻochisi tugʻilgan bolasini ancha vaqt qornidagi xaltasida olib yuradi. — Zoologiya
4. Kiyimning osilib, salqi boʻlib turgan joyi.
Qurbon aka yana Mamajonga oʻgirildi: nimpar koʻk kitelining etaklarini qorni turtib turibdi, yoqa tugmalari ochiq. Shimining tizzalari xalta boʻlib turibdi. — S. Nurov, Narvon
- Xalta koʻylak Yoqasi koʻndalang ochilgan, yelkadan bogʻichlab qoʻyiladigan, odatda mullalar kiyadigan koʻylak. Mamat, xalta koʻy-lak etagidan tizzalarini zoʻrgʻa chiqarib, oʻrnidan turdi. — Yoshlik
- Xalta palov
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
sft. kt. Xoʻrlangan, haqoratlangan, tahqir qilingan.
Gʻarib-u faqir-u zalil-u haqir Edim, lek yoʻq erdim usr-u dalir. — S. Xondayliqiy
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
ot Chuqur joylarda turib, yigʻilib qolgan suv.
Xalqob suv.
Ha-vo sarxush. Xalqoblar koʻkimtir koʻrinar, birinchi sovuqdan oyoq ostida yupqa muz qirsillar edi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat
Izohli lugʻat
· yana 6 ta lugʻatda
- Xalaqit bermoq Biror ish-harakatga monelik koʻrsatmoq. Tolibjon unga xalaqit bermaslik uchun oyoq uchida yurib, ichkari xonaga kirib ketdi. — S. Ahmad, JimjitlikSovun hidli nam choyshab badaniga noxush botdimmi yoki oyogʻi uchida oʻtirgan yigitcha xalaqit berdimi — Nusratbek gʻingshib, bu yoniga agʻdarildi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
Izohli lugʻat
· yana 1 ta lugʻatda
sft. Xalat kiygan, xalati bor.
Oq xalatli kishi esa gapni davom qildi — Yoshlik
Darvozaxonada qora quti koʻtargan oq xalatli vrachlarga duch keldi. — S. Siyoyev, Otliq ayol
[a.]
xaloyiqruschaнародinglizchapeople
Törütti tümän mïŋ xalayïqlarïγ (U)Tuman ming insonlarni yaratdi – Он сотворил много тысяч живых существ–He created many thousands of living beings