«UTUN» boʻyicha 37 ta natija
yaramas, yovuz , qoʻpolruschaскверный, грубыйinglizchaunfit
Utun bifalardïn sïŋardïn bolayï Qoʻpol va tarbiyasiz(odamlar)lardan uzoq boʻl
Utun bifalardïn sïŋardïn bolayï Будем в стороне от дерзких и грубых — (QBK, 391₆)
Utun bifalardïn sïŋardïn bolayï be apart from the brash and rude — (QBK, 391₆)
sft. 1. Sinmagan; sindirilmagan; shikastlanmagan; siniq-mertik joyi yoʻq.
Butun non. Butun kosa. Butun gʻisht.
Murabbiya haligi qoʻli singan qoʻgʻirchoqni olib, oʻrniga butun qoʻgʻirchoqni yotqizib qoʻyayotgan ekan. — Oydin, Bolalik uyda gʻiybat yoʻq
Ular siniq jomashovni hamon butun jomashov demoqdalar. — Mushtum
Koʻprik butunmi yoki majaqlab tashlandimi — bu unga qorongʻi. — I. Rahim, Chin muhabbat
Sirtim butun boʻlsa ham, ichim tutun. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
2. Yirtilmagan, teshilmagan, yirtiq joyi, teshigi yoʻq.
Butun kalish. Butun qop.
Arslonning oʻsha toʻni hali butun, eskirmagan. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
Quda-andani oʻylagan oyim senga butungina mahsi ham kiygizib yubormabdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Buzilmagan, ochilmagan; yaxlit.
Butun konserva.
Boy aytadi: — Butun bergin pulimni, Koʻp soʻylatib qichitmagin tilimni. — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli
4. Raso, toʻliq.
Esi butun odam. Xayr qilsang, butun qil. — Maqol
Orziqul opamning onasi: Nasibang butun boʻlsin, bolam deb, dadamga non tishlatdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
5. mat. Kasr qismi boʻlmagan.
Butun sonlar. Ikki butun oʻndan besh. Besh butun bir taqsim ikki.
6. Bor(i), borliq, barcha, hamma.
Butun imkoniyatlardan foydalanmoq. Voqeani butun tafsiloti bilan aytib bermoq. Butun kuch, butun gʻayrat ulugʻ vazifalarni bajarishga qaratilgan.
Uning butun vujudidan yoshlik, navqironlik, balogʻat tantanasi aks etib turardi. — S. Ahmad, Ufq
Butun borligʻidan gupullab xushboʻy atirning hidi ham kelib turibdi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
7. Oʻrin, joy, makon bildiruvchi soʻzlar bilan kelganda, ularni taʼkidlab yoki butunisicha, yaxlit koʻrsatish uchun xizmat qiladi.
Butun bir institutda undan chiroyli qiz yoʻq edi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
Oshning hidi butun uyni toʻldirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Tosh fonuslar parpirab yonib, butun bogʻni charogʻon qilib turibdi. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar
Sobir butun dunyoni unutgandi, uning atrofida qogʻoz, qalam va aytmoqchi boʻlgan soʻzlardan boʻlak hech narsa yoʻq edi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv
Bu koʻzlar uchun butun olamni hadya etsa arzirdi. — J. Abdullaxonov, Oriyat
Butun Fargʻona vodiysida Chorterakdan oldin oʻrik pishmaydi. — S. Ahmad, Ufq
8. Oʻrin, joy, makon yoki kishilar jamoasidagi barcha kishilarni bildiradi.
Azon pallada butun Qorabuloq toqqa joʻnadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Butun Yakkatut, balki butun olam uyquga choʻmgandi. — N. Fozilov, Diydor
Bugun Chimyon qishlogʻini butun mamlakatimiz biladi. — Gazetadan
Yerdan qor ketishi bilan koʻchib kelib, butun oila chumoliday ishlar edik. — Oybek, Tanlangan asarlar
9. Vaqt, muddat bildiruvchi soʻzlar bilan kelib, shu soʻz orqali ifodalangan vaqt, muddatning boshidan oxirigacha boʻlgan chegarasini, oraligʻini ifodalaydi.
Butun yil.
Qutidor esa butun kun mehmonxonasiga kelib-ketib turgan koʻngil soʻrovchi oshna, yor-doʻstlari bilan ovora boʻldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Ertalab dalaga joʻnaydi. Butun kun yer haydaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Butun umr yelkalaridan obkash tushmagan. — S. Ahmad, Ufq
ot 1. Ustun, stolba, kolonna.
Peshtoq sutunlari.
2. Gazeta, jurnal va shu kabilarning har bir ustuni.
Gazeta har sonida shahar obodonligiga ayrim sutun beradigan boʻldi. — A. Qahhor, Sarob
3. ayn. Grafa 1.
ot Biror narsa yonganda, havoga ajralib chiqadigan mayda zarralardan iborat gazsimon moddalar majmui.
Papiros tutuni. Uy tutunga toʻldi. Tutun osmonga koʻtarilib ketdi.
Uylarning moʻrisidan tutun chiqar buralib. — Uygʻun
Bir vaqtlar turli ranglar bilan boʻyalgan uyning shiftlari otashdonda yoqilgan oʻt tutunidan xiralandi. — H. Shams, Dushman
Jiqqa hoʻl oʻtin yolgʻiz pirs-pirs qilib, achchiq zahar tutun buruqtiradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
a smokeless
sft. Tutun chiqaradigan, tutab turadigan, tutaydigan.
Tutunli porox. Tutunli moʻri.
1. 1 Tamomila, tamoman, batamom.
Bu butunlay boshqa gap. Sizni butunlay unutibman.
U ishga butunlay shoʻngʻib ketdi. — T. Ashurov, Oq ot
Doʻstmatov dovdirab, butunlay oʻzini yoʻqotib qoʻydi. — S. Ahmad, Ufq
Uning ovozidagi bu yaqinlik Nodirani butunlay eritib yubordi. — S. Zunnunova, Yangi direktor
2. Qatʼiyan, uzil-kesil.
Chekish butunlay man etilgan.
Qurbon ota MTSdan javob olib, Kapsanchilarga butunlay koʻchib keldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
3. 3 (boʻlishsiz feʼllar bilan) Sira, aslo, hech.
Butunlay qoʻrqmayman.
Oqila bilan Bahodir bir-birlari bilan butunlay gaplashmay qoʻydilar. — M. Jaloliddinova, Keyinroq
ot 1. Biron-bir shikast yemaganlik, sinmaganlik.
Butunligini ham, siniqligini ham bilib boʻlmaydi.
2. Yaxlitlik, toʻliqlik.
bu oʻrinda shoir uchun eng muhimi fikr butunligi va aniqligidir. — OʻTA
Shohrux mamlakat butunligini saqlash va oʻziga sodiq farzandlarni oʻrni-oʻrniga qoʻyish maqsadida — Mirmuhsin, Meʼmor
3. Mukammallik, toʻla-toʻkislik.
Paxta deganda yurtimizning boyligi, toʻkin-sochinligini, baxtimizning butunligini tushunamiz. — Gazetadan
sft. Tutun chiqarmaydigan, tutuni yoʻq.
Tutunsiz porox. Tutunsiz uy boʻlmas, yoziqsiz — yigit. — Maqol
Biror qishloqqa oʻt ketsa, odamlar darhol voqif boʻladilar, yongʻin daf etiladi. Yurak yonsa-chi? Unsiz, tutunsiz laqqa choʻgʻ boʻlib yonib, kulga aylangan dil oh-zorini eshituvchi bormi? — S. Karomatov, Hijron
sft. 1. Toʻliq, bekam-u koʻst, butun.
Faqat savob borki, jahon bus-butun, Faqat savob borki, azizdir Inson! — A. Oripov, Yillar armoni
2. rvsh. Butunlay, tamomila.
Hozirgi Mirzachoʻlning ruxsori bus-butun boʻlakcha. — M. Joʻra, Quyoshda nur emganlar
Shundan soʻng Obidjon bilan aloqam bus-butun uzilib qoldi. — M. Joʻra, Noshirnoma
sft. Butun 1 soʻzidan kuchaytirish shakli.
But-butun etik. But-butun qop.
Respublikamizda kishilarning mehnat sevinchi, oila toʻyinchi, dovrugʻ-shoni, but-butun noni — hammasi paxtadan. — Gazetadan
rvsh. Butunligicha, butun holda, bor boʻyicha; toʻliq, batamom.
U oʻljasini butunicha yutadi. — K. Yashin, Hamza
Kameron shikastlangan meʼda osti bezini butunicha kesib oldi. — Fan va turmush
Ochiqib turgan edim, palovni butunicha yutgim keldi. — I. Rahim, Hilola
fl. 1. Butun qilmoq, butun holga keltirmoq.
Shaharda Shokir ota degan mahsidoʻzning doʻkonxonasida oʻz etigini butunlab olibdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. Kamini toʻldirib but qilmoq, rasolamoq, butlamoq.
1. Butunligicha, butun holda.
Gʻozni butunlayin pishirma.
2. Butunlay, tamoman.
Butunlayin ketmoq.
Qarang: butunligicha
fl. Butunlamoq feʼlining majhul nisbati.
fl. Butunlamoq feʼlining orttirma nisbati.
fl. Tutunlamoq feʼlining majhul nisbati.
fl. Butunlamoq feʼlining birgalik nisbati.
ayn. Butunicha.
