Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ТОЙ=» бўйича 72 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

72 та · 1-саҳифа / 4
той
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

Ёқутчадаки тый сўзила ўзакдош эрур. ТОЙ ' отнинг икки яшардан кичик боласи 1 . Кун ҳисобин ой олар, бедов ўрнин т о й олар (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли тай тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 173;ДС, 527); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: тай > тâй. '

2. Болаларга нисбатан эркалаш маъносини билдиради

Унинг узоқ юртида, қуёш ва гуллар диёри Ўзбекистонда қолган дуогўй кампир онаси уни — ёлғиз ўғлини эркалар экан, ҳар вақт: "Рустам тойим! Арслон тойим!" деб атамасмиди — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Баъзи атоқли отларнинг таркибий қисмига киради ёки эркалатиш учун уларга қўшиб айтилади

Холтой, Ўринтой, Ҳалим-той

Тўлиқ мақола →
тоймоқ
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

фл. 1. И Силлиқ юзада монесиз сурилиб, сирғаниб кетмоқ; тойғанмоқ.

Назира шошиб ёнига қарамоқчи бўлганди, сувга энгашиб қолган қувур устидан пастга қараб оёғи тойиб кетди. — Д. Нурий, Осмон устуни

Кўча ва томлар қордан оқара бошлаган. У сирпаниб, тойиб, хизматкорхонага жўнади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Четга чиқмоқ, адашмоқ, озмоқ.

Шариат ёʻлидан тойган қизнинг сўзига ишонасанми? — Ойбек, Танланган асарлар

Оёғим сал тойдими, бас, бурнимни ерга ишқайдилар. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

3. (фақат бўлишсиз шаклда) Қайтмоқ, тап тортмоқ.

У ҳеч нарсадан тоймайди. Яланғоч сувдан тоймас. — Мақол

Бориб турган шум, тошюрак бола эди, муштдек бошидан жониворларни қийнаб ўлдиришга ўрганган одам ўлдиришдан ҳам тоймайди. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ

Айтганини қилиш учун ҳеч нарсадан тоймайди. — Р. Раҳмонов, Чангалзордаги шарпа

  • Жаддига тоймоқ Кимсанинг қилмиши учун айбдор бўлиб қолмоқ, жавоб бермоқ. Қилғилиқни Сидиқжон қилди-ю, жаддига биз тойиб кетдик-да. — Н. Сафаров, Уйғониш
  • Ҳолдан тоймоқ Тинка-мадори, силласи қуриб, ўлар ҳолатга етмоқ. Ёʻловчилар Устюрт саҳросида ўн беш кун ёʻл юриб, тоза чарчадилар, туялар ҳам ҳолдан тойди. — М. Осим, ЭлчиларМени навкарлар ҳолдан тойгунимча урдилар. — С. Сиёев, Ёруғлик
Тўлиқ мақола →
тўйли
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. Тўйи бўлган, тўй қилаётган, ўтказаётган.

Тўйлининг тўйи ўтди, Тўйсизнинг куни ўтди. — Мақол

Ўзбек ойим аралашган тўйли хотинларнинг кўнгилларидаги орзу-ҳаваслари ҳам эрлари томонидан камчиликсиз бажарилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қўралари қўйли, уйлари тўйли. Фуқаросин кўнгли Тангритоғ бўйли. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
тойча
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Той И 1, 2 сўзидан кичрайтириш-эркалатиш шакли.

Бир яшар тойча. Тойчани той деб хўрлама, Эрта-индин от бўлар. — Мақол

2. Эрка, эркатой, тойлоқ (фақат болаларга нисбатан).

Хўш, колхозда ўзинг нима қиляпсан, тойчам. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Тўлиқ мақола →
тойчи
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Мол тойловчи ишчи.

Пахта тозалаш заводининг илғор тойчилари.

Баҳор билан бирга Рафаелнинг илгариги заводида ишлаяпман. У слесарлик қиляпти. Мен эсам тойчиман. Ё. Хаимов, М. — Раҳмон, Ҳаёт-мамот

Тўлиқ мақола →
тойлоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

сфт. 1. Кичкина той, тойча.

2. Эрка, эркатой (фақат болаларга нисбатан).

Келингиз, тойлоқларим, Қайдан шамол учирди? Имтиҳонлар муборак, Нечанчига кўчирди? — Қ. Муҳаммадий

Тўлиқ мақола →
тўёна
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Тўй муносабати билан шу тўй эгаларига яқинлари томонидан қилинган (қилинадиган) пул ёки кийим-бош тарзидаги совға.

Қани, айтинглар-чи, тўёнага нима олиб борай? — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Тўйга тўёна билан бориш — халқимизнинг азалий одати. — Газетадан

2. Ишчи ва меҳнаткашларнинг муҳим бир воқеа-ҳодиса, байрам ва шу кабиларга аталган меҳнат совғаси.

Тўйга тўёна керак, мўл ҳосил тўёнамиз. — Р. Бобожон

Тўлиқ мақола →
тойчоқ
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Тойча.

Бир кун кўрмаганига саман ёʻрға уйда қолган тойчоғини эслаб кишнаяпти. — М. Муҳамедов, Қаҳрамон изидан

Иккинчидан, тойчоғим, Аъло олгин ҳар фандан. Барча ошна-оғайнинг Ўрнак олсинлар сендан. — З. Диёр

Тўлиқ мақола →
тўйимли
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. Қоринни яхши тўйдирадиган, тўқ тутадиган; керакли витамин ва шу кабиларга эга (бой).

Тўйимли овқат. Тўйимли ем-хашак. Тўйимли озуқа.

Инсон истеъмол қиладиган озиқ-овқатлар орасида энг лаззатли, тўйимли ва шифобахши — асал. — Фан ва турмуш

Оқ саксовул, айниқса, унинг уруғи қўй-эчкилар учун тўйимли озуқа. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
тўйхона
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Тўй бўлаётган уй, жой.

Афанди устида эски чопони билан тўйхонага кириб қолган эди. — Латифалар

Тўйхонани қийқириқ босди. Бўз йигитлар сабрини ёʻқотиб, ўтирган ерларида селкиллаб тушдилар, қиз чирпирак бўлиб, лапар тўлқинига айлана бошлади. — С. Сиёев, Аваз

Тўлиқ мақола →