Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«TIZ» boʻyicha 508 ta natija

Filtr

← Barcha natijalar

Lugʻat maqolalari

508 ta · 1-sahifa / 26
tiz
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

TIZ 'oyoqning boldir bilan son bogʻlanadigan joyi'. G i z bukib, taʼzim etib, izzat qilolmay dogʻman (Muqimiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' ketma-ket bogʻla-' maʼnosini anglatgan tiz— feʼlidan maʼno taraqqiyoti yoʻli bilan oʻsib chiqqan (ПДП, 431; Devon, II, 16, III, 135; DS, 564); tiz + tiz

Tiz choʻkmoq 1) tizzalarini bukib, oyoqlari ustiga oʻtirmoq; choʻk tushmoq; choʻkkalamoq. . Mirmuhsin, Meʼmor; 3) kishi izmiga yurmoq, irodasiga boʻysunmoq

Yormat kirib, eshikni yopdi. Qizining oldiga tiz choʻkib, yuziga tikildi, peshonasidan asta siladi — Oybek, Tanlangan asarlar; 2) gavdani shunday tutgan holda iltijo-iltimos bilan yolvormoq

Lekin undagi shuhratparastlik, tama oldida podshohlarga tiz choʻkishdan ham, oʻzgalar manfaatini bosib-yanchib oʻtishdan ham qaytmasligini koʻpchilik bilardi

Ana shu Surxon jilovi ham jasoratli xalqimiz izmida, u qanchalik pishqirmasin, oʻkirmasin, bari bir, inson oldida tiz choʻkadi — "Uzbekistan qoʻriqlari"

Toʻliq maqola →
tizmoq
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

fl. 1. Ip, sim va shu kabilar narsalarga oʻtkazib shodalamoq; termoq.

Marvarid donalarini ipga tizmoq. Marjon tizmoq. Goʻsht burdalarini sixga tizmoq.

Katta-katta munchoqdan tizib, tasbeh qilib beribdi — Oltin olma

2. Kimsa yoki narsalarni yonma-yon yoki birin-ketin joylamoq, termoq, saf yoki qator qilmoq; saflamoq, qatorlamoq.

Soldatlarni safga tizmoq. Tokchalarga anor, olma, behilar qator-qator tizib tashlangan.

Traktor parkidagi barcha agregat va mexanizmlar sifatli sozlanib, start chizigʻiga tizib qoʻyilgan. — Gazetadan

3. Biri ketidan boshqasini, birin-ketin, uzluksiz keltirmoq, qatorlashtirmoq, qalashtirib tashlamoq.

Maʼruzachi quruq raqamlarni tizdi.

Qulay payt kelsa, [Elmurod] ilhomi qaynab, qizning koʻzlariga tikilganicha, gaplarni tizib tashlar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Mehnatning taʼrifini yozgan kitoblar, Mardlar nomin harfma-harf tizgan kitoblar. — M. Shayxzoda

Toʻliq maqola →
TIZIL=

oʻzbekchatizilmoqruschaставить в рядinglizchabe gathered

Tizilmiš tetir teg učar yelgürär Tizilmish tuya karvonidek uchar, qanot qoqar – Летят подобно выстроившимся в цепочку верблюдам, порхают – They fly like a chain camel, flutter

Toʻliq maqola →
tizim
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Ip, sim va shu kabilarga terilgan narsa; shoda.

Bir tizim marvarid. Bir tizim marjon. Bir tizim pomidor qoqi. Bir tizim qalampir.

Biz ishni choʻzmaslik uchun har quvurni alohida emas, ikki-uchtasini bir tizim qilib burab olar edik. — P. Qodirov, Erk

2. Bir soha, muassasa va shu kabilarga oid yoʻnalish, ish-faoliyat kabilar majmui.

Bank tizimi. Xalq taʼlimi tizimi. Xavfsizlik tizimi.

Mehnat vazirligi tizimida ishlayotganingizga ham ancha boʻlibdi. Tizim va uning joylardagi boʻlimlarida xo-tin-qizlarning faoliyati qanday? — Tizimimizda ishlayotgan xotin-qizlarning olib borayotgan ishlari yaxshi. — Mehnat

Mamlakatimizning tashqi iqtisodiy munosabatlarida muhim oʻrin egallagan tashqi savdo tizimidagi tub oʻzgarishlar sust amalga oshirilmoqda. — Fan va turmush

3. Oʻzaro bogʻliq va uzviy tartibda boʻlgan narsa, hodisalar birligi, majmui.

Barcha boʻgʻindagi davlat idoralari faoliyatining huquqiy asosi boʻlib xizmat qiladigan qonunlar tizimini barpo etish lozim. — Gazetadan

4. Oʻzaro bogʻliq qismlardan tashkil toptan tuzilma, ijtimoiy, siyosiy va boshqalar jihatdan tuzilish shakli.

Ular, bizga maʼlum sabablarga koʻra, Markaz deb ataluvchi eski tizimdan nihoyatda bezillab qolishgan. — Gazetadan

Jumhuriyatlarda bugun mutlaqo bir-biriga oʻxshamaydigan turli xil ijtimoiy-siyosiy tizimlar vujudga kelmoqda. — Gazetadan

5. Biror ish-faoliyatni tashkil etish, amalga oshirishning shakl va tartib-qoidalari majmui.

Baholashning reyting tizimiga oʻtildi. — Maʼrifat

mehnat unum-dorligini taʼminlovchi omillarning muntazam tizimini yaratish tarafdorimiz. — Gazetadan

Toʻliq maqola →
tizma
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Birin-ketin yoki yonma-yon joylashgan; qator.

Ochil Zarafshon tizma togʻi etagida, chorvador va bogʻdor qishloqda oʻsgan. — P. Qodirov, Uch ildiz

Uylar ikki qavatli boʻlib, trassadan ancha yuqori, tizma qum adirlar ustida saf tortganlar. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

2. Xarakteri, tabiati, munosabati va shu kabilarga koʻra bir-biriga bogʻliq boʻlgan, ketma-ket yoki yonma-yon sodir boʻladigan voqea va hodisalar tizilmasi majmui; tizim.

Asar-da ishtirok etuvchi qahramonlarning xarakterini, ularning oʻzaro munosabatlarini ochib beradigan, bir-biriga bogʻlangan voqealar tizmasi asarning syujeti deyiladi. — Adabiyot xrestomatiyasi

Biz Jizzax nasos stansiyalari tizmasi qurilayotgan boshqa uchastkalarga yoʻl oldik. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Toʻliq maqola →
tizza
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Oyoqning bukiladigan, boddir bilan son qoʻshiladigan joyi.

Hayot kelinchaklarcha, bir oyogʻini yigʻishtirib, ikkinchi oyogʻini tizzasidan bukib oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Mana, mast holda Tojiboy toʻppa-toʻgʻri Gulsumning eshigiga keldi-da, zanjiri ilinmagan eshikni tizza bilan bir itarib, toʻgʻri ichkariga kirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Ishton, shim va shu kabilar kiyimlarning tizni qoplab turadigan, tizzaga toʻgʻri keladigan qismi.

Ishtoni yoʻq tizzasi yirtiqqa kular. — Maqol

Tizzalari titilib ketgan eski tirinka shimining pochalaridan suv sirqib oqar chit koʻylagi shalabbo boʻlib, badan-badanlariga yopishib qolgan edi. — N. Fozilov, Diydor

Ha, mulla Gʻulom, tizzalaringiz tuproq, namozni yerda oʻqidingizmi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Oyoqning tizdan dumbagacha boʻlgan qis-mi (oʻtirgan holatda).

Yoʻlchi oʻtirgach, Shokir otaning yetim nabiralarini tizzasiga olib, oʻpib, uzumdan ikki boshini ularning qoʻliga tutqazdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Zulfiqor ustodga yaqin oʻtirib, qoʻynidan keng va qalingina daftarni olib, tizzasiga qoʻydi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Saodatxonning igna ushlagan qoʻllari beixtiyor tizzasi ustiga tushdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

  • Tizza choʻkmoq Tizza choʻkib oʻtirmoq.Tizza choʻkib tashrif etdilar Oʻyinga shoʻx raqqosa qizlar. — E. Rahim
Toʻliq maqola →
tizgin
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot 1. Ot, eshak va boshqalar hayvonlarni bogʻlash yoki qantarib qoʻyish uchun xizmat qiladigan, uchi suvluqqa yoki boshvoqqa biriktiriladigan uzun tasma yoki chizimcha.

Sherbek egardan sakrab tushdi. Otning tizginini panjaraga bogʻlab, choʻchqaxonaga qarab yurdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Jilov.

Ovchilar xiyla ilgarilab ketdi. Juvon tizginni sal boʻshatgan edi toy birdaniga koʻtarilib ketdi. — A. Qahhor, Xotinlar

Rais otidan tushib, tizginni bilagiga soldi-da, ariqdan yuzini yuvdi. — H. Nuʼmon, Fasllar

3. Boshqarish vositasi, boshqaruv.

Yoshlarda hayo yoʻq. Yoʻq, ayb onasida, tizginini boʻsh qoʻydi. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi

Oʻrta Osiyodagi irrigatsiya inshootlarining tizgini uning qoʻlida. — A. Abduqodirov, Boʻzsuvdan Sirdaryogacha

Tabiatimni lanj qilgan baʼzi nuqsonlarni hisoblamasam, men safarimdan xursandman, — suhbat tizginini oʻz qoʻliga oldi afandi. — Mushtum

Toʻliq maqola →
tizginli
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

sft. 1. Boshida tizgini bor, tizgin solingan, jilovlangan.

2. Kishi amriga, irodasiga boʻysundirilgan; jilovlangan; jilovi, huquqi birovning qoʻlida boʻlgan.

Yoʻldoshboy endi, kechadan beri tizginli, taqdiri bundan buyon nima boʻlishini bilmaydi. H. Nuʼmon va — A. Shorahmedov, Ota

Toʻliq maqola →
tizilmoq
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

fl. 1. Tizmoq 1 feʼlining majhul nisbati.

Marvarid donalari ipga tizildi. Tokchalarga tizilgan olma, anorlar.

Endi otishmalar yaqqol eshitilibgina qolmay, yon-verimizga oʻq yogʻilar, iz qoldiruvchi oʻqlar marjondek tizilib uchardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

Sahna oldiga tizilgan skameykalarni turli tashkilot va maktablardan kelgan vakillar va boshqa mehmonlar toʻldirgan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Tizmoq 2 feʼlining oʻzlik nisbati.

Soldatlar safga tizildi. Qaldirgʻochlar elektr simiga tizilib oʻtirishibdi.

Mayin esayotgan shamol uning [Saodatning] betidan marvarid donalari singari tizilib yotgan terlarni yalab ketdi. — N. Safarov, Saodatning qissasi

Yoʻlda, terakzorda mashinalar, mototsikllar, otlar, velosipedlar tizilibdi. — H. Gʻulom Senga intilaman

3. Birin-ketin gavdalanmoq, koʻrinmoq, qatorlashib oʻtmoq.

Kambagʻal eri bilan koʻrgan kunlar, besh bola bilan beva qolib tortgan azob-uqubatlari koʻz oʻngidan bir-bir tizilib oʻtdi. H. Nuʼmon va — A. Shorahmedov, Ota

4. Tomoq yoki ichakdan tiqilib oʻtmoq, toʻxtab qolganday tuyulmoq.

Haligi ovqat koʻkragimda tizilib turibdi.

Sensiz oʻtmas, hatto suv ham tizilar! Kulib goho, nazar solmasang boʻlmas! — S. Abdulla, Tohir va Zuhra

  • Koʻzda(n) yoshi tizildi Koʻzdan toʻxtovsiz yosh oqa boshladi, koʻzdan duv-duv yosh oqdi. Yolgʻizligim sezildi, Koʻzda yoshim tizildi, Yurak-bagʻrim ezildi, Kelmaysanmi, Xadicham. — Qoʻshiqlar
Toʻliq maqola →
tizimcha

ot Chizimcha.

Oppoqqina yuzi tuxumday yiltiragan koʻylagi ustidan ipak tizimcha bilan belini bogʻlagan kishi gapni kesdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Toʻliq maqola →
tizillamoq
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

fl. Davomli tarzda tiz etgan tovush chiqarmoq (

Trubaning teshigidan suv tizillab oqmoqda.

Oddiy qoʻl nasosidan tizillab otilayotgan suvni oʻt yamlab yutib yuboryapti. — A. Muxtor, Chinor

— Boʻldi, dedim, boʻldi, boʻlmasa, tilingni sugʻurib olaman, — navkarning qamchisi koʻkda tizillab, havoni kesib oʻtdi. — J. Sharipov, Xorazm

Toʻliq maqola →
tizzalamoq
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

fl. 1. Choʻkka tushmoq, choʻkkalamoq.

Tizzalab yurmoq.

Shofyor har biri qoʻydek keladigan ikkita choʻl qovunini inqillab koʻtarib keldi-da, tizzalab, dumalatib yubordi. — S. Ahmad, Choʻl burguti

Ota supadagi koʻrpachaga tizzalab oʻtirib, sabzi toʻgʻrardi. — A. Eshonov, Ota

— Suv! Suv olib kel, oʻgʻlim! — deb qichqirdi erkak, yonida tizzalanib onasiga moʻltirab turgan katta oʻgʻliga. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Tizza bilan bosib joylashtirmoq, niqtalamoq, bosmoq.

Paxtani qanorga tizzalab joylamoq. Ostiga olib tizzalamoq.

Toʻliq maqola →
tizginlamoq
Izohli lugʻat · yana 1 ta lugʻatda

fl. 1. Ot, eshak va boshqalar hayvonlar boshiga tizgin bogʻlamoq, tizgin solmoq; jilovlamoq.

Kishnoqini faqat Andriyan tizginlay olardi. — Gazetadan

2. Oʻz amriga, irodasiga boʻysundirmoq, itoat qildirmoq; jilovlamoq.

— Uch raisdan birini tanlash mumkin, — dedi Zunnunov, — katta xoʻjalik, odamlari har xil, ularni tizginlab oladigan keksaroq, tajribaliroq odam kerak-da! — I. Rahim, Ixlos

Qoplonbekning ichiga tushgan har qadah konyak soʻz boʻlib qaynasa ham, u oʻzini tizginlab turardi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Asov daryolar tizginlanib, ulardan nur va quvvat olinayotir. — Gazetadan

Toʻliq maqola →