Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«СÜ» бўйича 1408 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

1408 та · 1-саҳифа / 71
суд
Изоҳли луғат · яна 10 та луғатда

от 1. Муайян фуқаровий (айрим шахслар ёки муассаса ва ташкилотлар ўртасидаги, шахслар билан муассаса ва ташкилотлар ўртасидаги) низоларни ҳал қилувчи ҳамда жиноий ишларни кўриб чиқувчи — одил судловни амалга оширувчи давлат органи.

Халқ суди. Суд қарори. Суд ҳукми. Суд органлари. Судга бермоқ. Суд тизими.

[Қосимжон:] Ўртоқлар, олиб боринглар буларни, адолат судига топширинглар! Тегишли жазосини кўрсин. Ҳамза, — Туҳматчилар жазоси

2. Шундай орган жойлашган бино, хона, жой.

Суд эшигининг олдида ўтирганларнинг кўпчилиги ёшлар. — Газетадан

3. Шундай орган ходимлари ёки судялар ҳайъати.

Суд мажлиси.

Суднинг саволига жавобан Сидиқжон ўн бир гувоҳнинг номини айтганда, Шарофат рўмолининг учини тиш-лаб, донг қотиб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. Фуқаровий ёки жиноий ишнинг шундай органда кўрилиши.

Судда ютиб чиқмоқ.

Суд муҳокамаси вақтида суднинг чиқарган кар бир ажрими дарҳол эълон қилиниши керак. — Ўзме

Суд ўн бешинчи майда бўлиши керак эди. Шу куни Сидиқжон судда нима дейишдан кўра Шарофатга рўпара бўлишни кўпроқ ўйлаб, хўп ясанди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Тўлиқ мақола →
суф

Дам солганда, дуо ўқиганда, беморга ёки унга бериладиган нарсага нафас уриб чиқариладиган товуш; куф-суф.

  • Суф демоқ 1. Дам солиб, дуо ўқиб нафас урмоқ. Дадам раҳматли туф десалар, сувни тескари оқизиб, суф десалар, кўрнинг кўзини очиб юборадиган улуғ зот эдилар. — Ғ. Ғулом, Шум болаСуф де шофёрлигига-ю берадиган олти юз сўлкавойига! Қачон пулга зориқсанг, менга келабер. — А. Мухтор, Туғилиш
  • Суф сенга (ёки сизга) Қанақа одамсиз ахир. Суф сизга-е! сиз билан ҳазил қиляпмиз-а? — Ш. Тошматов, Эрк қуши
Тўлиқ мақола →
sum инглизча

[sʌm]

1. н 1. маълум миқдор пул, маблағ, сумма, йиғинди, жами, ҳаммаси (шун. сум тотал)

2. suщnost

3. арифметик масала

  • do a sum масалани ечмоқ (ҳал қилмоқ)

4. сўм (Ўзбекситон пул бирлги)

2. в

  • sum up хулосаламоқ, якунламоқ; жамламоқ, йиғиндисини чиқармоқ; тўпламоқ
  • to sum up қисқаси, хуллас, лўндасини айтганда
Тўлиқ мақола →
суқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

СУҚ 'ўзганинг овқатига олиб ейиш истаги билан тикилувчи', ' очкўз'. С у қ тўймас, ўгри бойимас (Мақол). Қадимги туркий тилда қам шундай маънони англатган бу сифат дастлаб соқ тарзида (ПДП, 422; DS, 508), кейинроқ суқ тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 143); ўзбек тилига кейинги талаффуз шакли етиб келган: соқ > суқ

1. Бировнинг оғзидаги, қўлидаги, олдидаги овқатига ҳавас, сукдик билан қаровчи; бировнинг дастурхонига бетакаллуф суқилувчи; очкўз

Оч тўяр, суқ тўймас — Мақол

Қосим суқ, Қорни қудуқ, Кўзи оч, Нафси қулоч — "Бойчечак"

2. Ҳирс, эҳтирос; ҳавас

Баширжон унга [Қирмизхонга] суқ бшган тикизди — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

[Йигит] Қизнинг қадди-қо-матига суқ бизан муквиду — "Ёшлик"

Парво қилма. Омон-эсон Ташкент борайлик, бировнинг суқи тушмаганидан топиб бераман. Кўрибсанки, у ҳам шайдо, сен ҳам — Шуҳрат, Шинелли йиллар

3. этн. "Ёмон кўз", кинна

Даф бўл, фалокат шўртумшуқ, Тегирмонда туз еган суқ, кет, кет, кет, кет! — Ҳамза, Танланган асарлар

Ажаб бўпти! Ўғлингизга ҳали буҳам оз! Бўлмаса Зулфия кимдан кам? Ҳуснига суқингиз киради — О. Ёқубов, Чин муҳаббат

Тўлиқ мақола →
сур
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. Тўқ кулранг тусдаги; сурранг

Сур қоракўл тери

Бутхонанинг сур деворига Ҳар ўткинчи бир камп битмиш — Миртемир, Асарлар

Тўлиқ мақола →
сут
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Одам (аёл) ва сутемизувчи ҳайвонларнинг лактация даврида сут безларида ишлаб чиқариладиган, янги туғилган наслни озиқлантирадиган мураккаб кимёвий таркибли оқ рангдаги суюқлик.

Сут безлари. Бола йиғламаса, она сут бермайди. — Мақол

Кўкрагимда сутим деб, Юрагимда ўтим деб, Энаси шўр йиғлайди, Қайдасан, Аҳмадим, деб. — Ойсулув

Искандар елиннинг сўрғичдек учларидан тиз-тиз отилиб чиқиб, хурмага оппоқ ипдек пов-пов чўзилиб туша-ётган сутга ҳайрат билан тикилиб қолди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

2. Сигир, қўй, эчки ва шу кабилар чорва молларининг эмчагидан соғиб олинган шундай суюқлик (овқат ва маҳсулот сифатида).

Сигир сути. Ёғли сут. Сут саноати. Сут маҳсулотлари. Сутдан оғзи куйган қатиқни пуфлаб ичар. — Мақол

Кечаги чоршанба бозорда бир сигир олдим денг, егани қуруқ хашаг-у сутига қошиқ ботмайди — шундоққина қаймоқ. — Аския

Ошқозонда ҳазм бўлиб кетиши зарур бўлган дориларни сут билан ичиш мутлақо мумкин эмас. — Фан ва турмуш

3. Баъзи ўсимликларнинг танаси, пояси ёки ҳосилидаги оқ суюқлик.

Семизўтнинг сути. Думбул жўхорининг сути,

Бир куни Файзулла билан сути қотган думбул ўрикларни териб олиб, жуфтми-тоқ ўйнаб ўтирсак, кўчада биров чақиргандай бўлди. — С. Сиёев, Ёруғлик

  • Она сути оғзига келмоқ Наинки сен, ишлайверсак, бизларнинг ҳам, бил, Оғзимизга келиб қолар она сутимиз. А. — Орипов, Йиллар армони
  • Она сути оғзидан кетмаган Ҳали ёш, турмушнинг аччиқ-чучугини, тажрибасини кўрмаган; гўдак. Она сути оғзидан кетмаган бола.
  • Она сутидай ҳалол (ёки пок)
  • Оқ сутини оққа, кўк сутини кўкка соғмоқ
  • Сут билан кирган жон билан чиқади Ёшликдан ўрганган одат ўла-ўлгунча сақланади, деган маънода ишлатиладиган матал. Махдум Анварнинг бирор камбағал билан ёзилишиб ўтирганини кўрса сут билан кирган, жон билан чиқар, мақоли кўп тўғри сўз, деб ўйлар ва энсаси қотиб, четга кетар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
  • Сутдан оқ, сувдан тиниқ Беғубор, пок, бегуноҳ одам ҳақида.
  • Хом сут эмган банда (ёки инсон) Исъҳоқ Махсум билан Уста Мўмин ҳам хом сут эмган банда эдилар. — Газетадан
Тўлиқ мақола →
сув
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Водород билан кислороднинг кимёвий бирикмасидан иборат рангсиз, ҳидсиз шаффоф суюқлик; табиатда муз ва буғ ҳолида ҳам учрайди, барча тирик организмларнинг ва кўпгина моддаларнинг таркибий қисмини ташкил қилади.

Қор суви. Денгиз суви. Оқар сув. Турғун сув.

Зилол сувлар, эрам каби боғ-у бўстонлар, Менинг совғам кошоналар, олтин тупроқлар. — Ғайратий

Атмосферада сув буғ, туман, булут, ёмғир, қор ҳолатида бўлади — Ўзме

2. Шундай суюқлик ичимлик сифатида.

Минерал сувлар.

Садақанинг афзали чанқоқ одамларга сув улашмоқдир. — Фан ва турмуш

Организмга ёд озиқ-овқат ва сув билан киради. — Фан ва турмуш

3. Сой, кўл, дарё ва шу кабиларнинг сувли сатҳи ҳақида.

Сув бўйи. Сувнинг нариги бети. Сувнинг кўтарилиши.

4. Тармева, сабзавот ва шу кабилар таркибидаги шира, шарбат, суюқлик.

Анор суви. Сабзининг суви.

Боғингда очилган қизил гулларинг, Узумнинг сувидай ширин тилларинг. — Қўшиқлар

5. Тирик организм ва аъзолардан ажралиб чиқадиган суюқлик, шира.

Ошқозон суви.

[Ёрмат] Тумов орқасида бурнидан тўхтовсиз оққан сувни ҳам сезмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

6. Умуман, турли нарсалар таркибидаги намлик.

Суви қочган нон, олмачой билан нонушта қилишаётганда, Гадойбой пайдо бўлди. — Ҳ. Ғулом, Феруза

7. Маза-матраси, шираси ёки жири ёʻқ (мева ёки овқат ҳақида).

Қовун қип-қизил сув чиқди. Бу шўрва эмас, шилдир сув.

8. Каштачиликда: тўғри ёки тўлқинсимон чизиқ шаклидаги гул элементи.

Суви оқ, гули турли қийиқча.

9. Ўн танобга тенг ер ўлчов бирлиги.

Ҳар ўн таноб ер бир сув ҳисобланиб, мана шу майдон ҳисобидан ариқ тозалашга бир ҳашарчи юборилар эди. — И. Жабборов, Кўҳна харобалар сири

10. Турли бирикмали номлар таркибида келади.

Сув каламуши, сув эчкилари, сув ости кемаси.

  • Жон (ёки ҳаёт) суви 1. Ҳаёт бағишлов-чи, ҳаёт-мамот масаласини ҳал қилувчи сув. Улар ўзларига, ўз ерларига, ўз уйларига ҳаёт суви келтириш учун курашга борадилар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаТашқарида бир қўша созандалар дутор, танбур, ғижжак, рубоб, пай билан дунёга жон суви сепиб, шаҳарнинг машҳур ҳофизлари ашула айтадилар. — А. Қодирий, Ўтган кунларМашқ бошланиши билан бутун вужудимга ҳаёт суви югурди. — А. Қодирий, Кичик асарлар
  • Сув ичмоқ 1. Сув истеъмол қилмоқ. От бошига иш тушса, сувлиғи билан сув ичар. Эр бошига иш тушса, этиги билан сув кечар. — МақолШолининг орқасидан курмак сув ичибди. — МақолКўз тикиб турган ерларимиз эски ариқдан сув ичолмайди, янги ариқдан тақир ичолмайди, яна азалгидай қақраб ётаверади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Сув ёʻли Кемалар қатнайдиган ёʻл.
  • Сув қўймоқ Суғориш учун сувнинг ёʻлини очмоқ, суғормоқ. Экинга сув қўймоқ.
  • Оғзининг суви келди Ҳаваси келди; егиси, ичгиси келди. Ундан нарида каттакон дошқозонда ош дамлаб қўйилибди. Зарчува солинган, сап-сариқ. Оғзининг суви келиб кетди. — Ёшлик
  • Анча (ёки кўп, қанча-қанча) сувлар оқди Кўп замонлар ўтиб кетди, анча вақт бўлди. Ҳа, қизим, ундан буён қанча-қанча қорлар ёғди, қанча-қанча сувлар оқди, у вақтларда ёш эканмиз, фаросат оз экан, кўп-кўп камчиликлар ўтди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
  • Сиркаси сув кўтармайдиган одам
  • Сиртига сув юқтирмаслик
  • Сув бўлмоқ 1. Терлаб жиқ ҳўл бўлмоқ, терга ботмоқ. Бемор иситмалаб, сув бўлиб ётибди;Темирчининг қўлида темир эриб сув бўлар. — Мақол
  • Сув ёʻғида таяммум
  • Сув текин
  • Сув қилиб (ёки сувдек) ичмоқ (ёки ичиб юбормоқ)
  • Сув қилмоқ 1. Зимдан ўзлаштирмоқ, ўзлаштириб, гумдон, ёʻқ қилмоқ. Наврўзда дув-дув гап тарқалганди: Саидхон колхознинг фалонча пулини гумдон қилиб, қамалиб ётганмиш, писмадончи молни сув қилиб, қўлга тушиб қолганмиш. — Ш. Тошматов, Тонгдаги кўланкаЎн етти кун деганда [Мўминжоннинг] хати келди яна хати келгунча, билмадим, неча марта ўқиб чиққанмикинман уни. Худди сув қилиб юбордим. — Қ. Мақсумов, Муҳаббат қўшиғи
  • Сув қуйгандек (тинч, жимжит) Чурқ этган овоз ёʻқ, жимжит. Навоийнинг уйи сув қуйгандек жимжит, ҳамма оёқ учида юрар, бир-бирлари билан шивирлашиб гапиришар эди. — М. Осим, Сеҳрли сўз
  • Сувга оқизмоқ (ёки ташламоқ) Беҳудага кеткизмоқ, совурмоқ, шамолга учирмоқ. У [деҳқон] молини сотмади — сувга оқизди. Ёʻқ, сувга оқизгандан баттар бўлди. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Сувга тушган нондек бўшашмоқ Жуда ҳам бўшашиб кетмоқ, ҳовуридан тушмоқ. [Отабек] Сувга тушган нондек бўкиб, бўшашиб, юз хил совуқ, ярамас хаёллар қўлида эзилиб, ўзининг дунёда борми-ёʻқлигига ҳам тушунмай кета берадир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Сувга тушса, қуруқ чиқадиган Жуда қув, айёр, ҳар қандай мушкул вазиятдан сип-силлиқ қутулиб чиқадиган.
  • Сувга уриб кетмоқ Зим-зиё бўлиб кетмоқ, бедарак ёʻқ бўлмоқ, ёʻққа чиқмоқ. Дунёдан умиди бўлмаган одамда дид ҳам, орзу-ҳавас ҳам сувга уриб кетар экан. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари
  • Сувда маза бор, бунда маза ёʻқ
  • Сувдай билмоқ (ёки ичмоқ, эзиб ичмоқ) Жуда яхши билмоқ, чуқур, пухта билиб олмоқ, эгалламоқ. [Эртўғон ота] Сув илмин сувдай ичган Дарёларнинг султони. Қирқ колхозга сув сурган Миробларнинг полвони. — Қ. Муҳаммадий
  • Сувдай сероб бўлинг Ҳеч нарсадан камчилигингиз бўлмасин.
  • Тагига сув кетди Таги, замири бўшашди. Бойликнинг тагига сув кетди. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Тушингизни сувга айтинг
  • Ўзини ўтга (ҳам), сувга (ҳам) урмоқ
  • Ўт билан сувдек Бир-бири билан сира ҳам келиша олмайдиган даражада зид, қарама-қарши, ит-мушук. Илгарилари ўт билан сувдек бўлган кундошлар энди сирдош бўлиб, чекка-чеккада пичирлашадиган бўлдилар. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
  • Қўлини совуқ сувга урмайди
  • Ғалвирни сувдан кўтармоқ
Тўлиқ мақола →
суз

word, speech

  • суз бойлиги vocabulary (wordstock)
  • сиёсий масалалар буйича сузга чиқиш (муҳокамаларда сузга чиқиш) political debate
  • сузга чиқиш debate (discussion)
  • сузга чиқишни тугатмоқ close the debate
  • сузга чиқмоқ make a speech (speak)
  • сузида турмоқ keep one's word
  • сузини утказадиган (қатъиятли) persistent
  • янглиш айтилган суз (гапида янглишиб кетиш) slip of the tongue
Тўлиқ мақола →
субҳ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Эрта тонг пайти; сабоҳ, саҳар.

Тинмагур шаҳримизнинг Субҳида шунча овоз. — Ғ. Ғулом

Субҳ чоғида магар чиққанда ёрим тўлғаниб. Гул ёқасин чок этар, булбулда афғон қўзғалур. — Ҳабибий

  • Субҳи козиб Ҳа, субҳи козибда эмас, субҳи содиқда, хўрозлар қичқирар-қичқирмас, булбул-у майналар хонишини бошлар-бошламас, тўрт аскар ошналарининг қўрғонига етиб келишганди. — Ёшлик
  • Субҳи содиқ Шарқ уфқидан аста-аста қоронғилик кўтарилиб, ўрнига субҳи содиқ жойлашмоқда эди. — А. Қодирий, Кичик асарларИзлаб бораётган Барчин ёри ҳам, бахмал ўтовда ётиб, субҳи содиқ туғган вақтда бир туш кўрди. — Алпомиш
Тўлиқ мақола →