Қидирув

1. Организмнинг юрак ва қон томирлардан иборат ёпиқ система ичида тўхтовсиз ҳаракатланиб турувчи суюқ тўқимаси (аъзо ва ҳужайраларни озиқлантирадиган, модда алмашинишини таъминлайдиган қизил суюкдик)

Артерия қони. Вена қони. Қон айланиши. Қон босими. Қон кетиши (оқиши). Қон томирлари

Яра кўкракда, юракка яқин: ундан қуюқ қон ҳази ҳам силжиб турар эди — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма Туғишганлик, қариндош-ав-лодлик рамзи сифатида. "Ёшлик"

Ота-бобоси санъаткор ўтганда, қонида бор

Улар "Ўзимнинг қоним, қўйнидан тўкилса қўнжига, бегона бўлмасин" қабилида иш ту-тадшзар — Газетадан

3. кўчма Нарсаларнинг яшаш, ҳаракатланиш рамзи сифатида; "жони", "юраги"; қон томири

Нефт моторларнинг қонидир, Нефт мамлакатнинг шонидир — Ё. Мирзо

Нутқ инсоний маданиятнинг қон томири, асоси ва ўзагидир — "Саодат"

4. кўчма Шахсга хос ҳиссиёт, ҳис-туйғу

Қандайдир бир паривашнинг оловли жозибаси, ҳусн-малоҳати унинг эркаклик қонига чўғ ташлаб юборган эди — К. Яшин, Ҳамза

Жайроннинг шамолдек енгил ирғишлаб қочиши беихтиёр кўзни ўйнатиб, одамда овчилик қонини кўпиртиради — М. Мансуров, Ёмби

фл. 1. Талаб даражасида еб, ичиб тўймоқ, нафси ором олар даражада емоқ, ичмоқ ва шу кабилар

Уйқуга қонмоқ. Чойга қонмоқ.

Салқин булоқлардан қонар ёʻловчи. Миртемир.

Севган қизи билан ҳеч бўлмаса бир томошага бориб, бир қониб гаплашиш истаги гўё унинг қоронғи кўнглига ёғду сочгандай бўлди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ота-онаси, ўртоқларини меҳри қониб-қониб кўрса, дийдорларига тўйса. — Ғ. Расул, Адолат

2. Кўнгли тўлмоқ, мамнун, хурсанд бўлмоқ, қаноат қилмоқ.

Озга ҳам қонмоқ.

Яхши қолинг, севган юрт-у диёрим! Хизмат қилиб қонмай, қонга бўялдим. — Ҳамза

3. кам қўлл. Қаноат, ишонч ҳосил қилмоқ ишонмоқ.

[Содиқ:] Муталбой сизни обдан яхши биладур, Ҳомид ака! Сизнинг қандай хизматингиз борлигига ҳам қонган Аммо унинг сиздан бир илтимоси бор экан. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от Этик, маҳси ва шу кабилар оёқ кийимларининг болдирни, иликни ўраб турадиган юқори қисми.

Қўнжи узун этик. Қўнжи баланд ботинка,

Турсунбой қизил этигининг қўнжини болдирга бурма қилиб тушириб олган эди. — С. Аҳмад, Уфқ

Қори этигининг қўнжидан дандон сопли пичоғини олиб, Ўрмонжонга берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

от 1. Қўниш ёки туриш жойи, манзил.

Ёғин тиниб, мўйданлар овули билан қирдаги қиётлар қўними орасига сўқмоқ ёʻллар тушди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

2. Хатти-ҳаракациз, тинч ҳолат; тиним, тинчлик.

Колхоз раисида қўним ёʻқ, машина олинг, — Комилжон. Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Кўними ёʻқ капалак гулдан гулга қўнади. — Т. Ёʻлдош.

сфт. 1. Қони бўлган, қони бор.

Иссиқ қонли ҳайвонлар.

Унсин акасини қучоқ-лаб, қонли ярасига юзини, кўзини суриб ёта берди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Қон юқли, қон тегган, тўкилган.

Қонли қилич.

Қонли кўйлакни Қоратой эҳтиёт билан тилиб, ярани очди. — Ойбек, Танланган асарлар

Муҳаррам жуда шошиб қолган эди. Унинг кўз олдига қонли майдон-у эрининг чўзилиб ётгани келди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

3. Қон тўкиш, хунрезлик билан содир бўладиган.

Қонли урушлар. Қонли жанг.

Кўп сирларнинг, қонли кунларнинг Гувоҳисан, улуғ Днепр. — Ғайратий

Уни жонига тегган бир ёки бир неча қарздори ўлдирган, ё бўлмаса, бирор ўзидай ахлоқсиз рақиби ундан қонли ўч олган. — С. Айний, Эсдаликлар

от Қўнғирбошлар оиласига мансуб, дони тариқдан кўра майдароқ, бошоқли бир йиллик ўсимлик; ғалла ва ем-хашак экини.

инсонрусчачеловекинглизчаpeople

Ўлüмкä тўрüтти бу сансïз қонум Бу сон-саноқсиз инсонларни ўлим учун яратди – Это бесчисленное количество тварей создал бог для смерти – Тҳис иннумерабле креатурес вас креатед бй тҳе год фор деатҳ

от 1. флс. Обектив борлиқда турли ҳодисалар ўртасида киши онгидан ва ихтиёридан таш-қари ҳамиша мавжуд бўлган муҳим, зарурий, барқарор боғланиш, муносабат.

Ижтимоий тараққиёт қонунлари. Табиат қонунлари. Диалектика қонунлари. Тафаккур қонунлари. Зиддиятларнинг бирлиги ва кураши ҳақидаги қонун. Энергиянинг сақланиш қонуни.

Ҳа, баракалла, таъсир ва акс таъсир қонуни, тўғри, худди шунинг ўзи. — С. Кароматов, Олтин қум

метатеза қонуни тил тараққиётининг яқин даврлар ичида пайдо бўлган фонетик ҳодисаси бўлмай, балки жуда қадимги ҳодисадир. — ЎТА

2. ҳуқ. Давлат ҳокимияти томонидан қабул қилинган, ҳамма учун мажбурий бўлган ижтимоий-ҳуқуқий меъёр ва муносабатларни белгиловчи расмий қоида; ана шундай муносабатларни мустаҳкамлаш, ривожлантириш ва тартибга солиш воситаси.

Жиноят қонунлари. Қонунлар тўплами. Қонун чиқармоқ. Қонун чиқарувчи орган.

— Адвокатим қонунни сув қилиб ичиб юборган қонуншунос, — деди Авазбой. — Н. Сафаров, Оловли излар

Мамлакатнинг ичкарисида бирон қонунни бузсанг, жазосини ўзинг якка тортасан, бу ерда [фронтда] қонунни бузсанг, жазосига бошқаларни ҳам шерик қиласан. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Ушбу қонун қабул қилингандан буён ноҳукумат ташкилотлар тўғрисидаги қонунчилик жадал суръатлар билан ривожланди. — Газетадан

3. Бажарилиши шарт, мажбурий бўлган, одат, қоида тусига кирган иш-амал, талаб, топшириқ ва шу кабилар

Отасининг сўзи — унинг учун қонун.

Аҳмад бу ерда меҳмон ҳисобланарди. Меҳмоннинг раъйи эса мезбон учун қонун — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Унинг ҳар бир гапи қонун. Тур деса, Сотбой туради, ўтир деса, ўтиради. — Муштум

Жамоа аъзолари учун барча иш жараёнларини сидқидилдан бажариш қонун бўлиб қолган. — Газетадан

4. Бир динда қабул қилинган ахлоқ ва расм-русум қоидалари тизими.

Шариат қонуни.

меҳмонрусчагостьинглизчаguest

Нелüк арсïқар сен ая ўлдäčи, ўзüŋ ики кüнлüк қонуқ болдаčи Нимага мағрурланасан, эй ўлувчи, ўзинг икки кунлик меҳмон бўлувчи(сан) – Чем ты обольщаешься, о смертный, являющийся гостем на два дня –What are you deceiving, O mortal, who is a guest for two days

бошпанарусчапристанищеинглизчаshelter

Янутï баят бергäй эдгü қонут Аллоҳ сени яхши бошпана билан мукофотлайди – В вознаграждение за это бог даст тебе хорошее пристанище [в ином мире] – Ин ревард фор тҳис, Год вилл гиве ёу а гоод ҳоме [ин анотҳер ворлд]

Blutung f, Bluten n

от 1. Милтиқ, автомат, қўл пулемёти ва шу кабилар қуролларнинг барча қисмларини тутиб турадиган ва отганда елкага тираб туриладиган қисми.

Милтиқнинг қўндоғи.

Қорабоев автомат қўндоғи билан офицернинг бошига шундай урдики, автомат қўндоғи ҳам синиб учиб кетди. — А. Раҳмат, Эллик бир баҳодир

2. Қушлар тунаши учун ўрнатилган дор, қўноқ; умуман, қушлар қўниб дам оладиган, тунайдиган жой; қўналға.

Бола, тонг отмай, товуқлар қўндоқларидан тушмай, яна ишга тушар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Ҳар икки қуш ҳам овқатга қўндоқдан туриб сипоҳгарчилик билан бир кўзлаб қаради-да, юзини чиртта ўгириб олди. — Ғ. Ғулом, Шум бола

3. Кўмиш учун дасталаб боғланган ток.

Токларни қўндоқ қилмоқ.

4. этн. Чақалоқнинг бешикка беланишгача бўлган, чарвисимон мойдан ҳали тоза бўлмаган даври ва шу даврда чақалоқ ўраладиган махсус ёʻргак.

сфт. 1. Қора-сариқ рангли, тўқ малла.

Қўнғир соч. Қўнғир сигир. Қўнғир кўмир.

Дала-тузни сув олса, қўнғир ғознинг тўшидан. — Мақол

Мирсаид қўнғир коверкот пиджагини ечиб, столнинг суянчиғига ташлади. — П. Қодиров, Уч илдиз

— Буниям арзи бор экан, — Нуриддин ака ёнида ийманибгина ўтирган қўнғир мўйловли йигитга ишора қилди. — С. Анорбоев, Оқсой

2. Тўқ кулранг, қорамтир.

Тракторлар бир ҳафта кеча-кундуз тўхтовсиз ишлаб турди, пахта далаларининг ҳаммаси қўнғир тусга кирди. — С. Маҳкамов, Катта рулда

от Қаттиқ ҳимоя қобиғи билан қопланган ҳашаротларнинг умумий номи.

Қора қўнғиз. Тилла қўнғиз.

Қоронғилик ичидан кеча қўнғизи ғўнғиллаб учиб, ўзини чироққа урди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. айн. қўним 1

"Элга эл қўшилса — давлат, элдан эл кеца — меҳнат", деган гап бор. Бир борайлик, танишиб, қўниш қутли бўлсин қилайлик — "Ёдгор"

3. махе. Чорва молларни боқувдан кейин дам олдирадиган, тунатиладиган жой

Сувонжон кечки пайт сурувни қўнишга ҳайдаб келди — С. Анорбоев, Оқсой

сфт. Қўнжи бор; қўнжи узун, қўнжи баланд.

Кирза қўнжли этик. Қўнжли калиш.

Эски беқасам тўн, қизил қўнжли этик кийган бир йигит катта хокандозда ўчоққа чўғ келтириб солди. — П. Турсун, Ўқитувчи

сфт. 1. Қони ёʻқ, қони бўлмаган,

2. Қони оз; қони қочган, ранги ўчган, ранги оқарган, рангсиз.

Унинг қонсиз юзларидан яқинда госпиталдан чиққани сезилиб турарди. — А. Убайдуллаев, Қонли издан

от 1. Ўлдириш, қон тўкиш ишлари билан шуғулланувчи.

Қонхўр жаллод.

Қўшинларимиз қонхўр газандаларни тез-рок ҳайдаб чиқаришга ҳозирлик кўрар эдилар. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

Ўша қонхўрлар мени ўлдириб кетиша қолса бўлмас эканми?! — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

2. кўчма Кишиларни шафқациз эзувчи, эксплуатация қилувчи, золим.

От, ўлдир! Бола бермаймиз қонхўр подшога. — Ойбек, Танланган асарлар

от Тураржой, бошпана бўлиб хизмат қилган (қиладиган) жой; макон, манзил (яна

Даштларда, ёʻл бўйларида бундай қўналғаларнинг қолдиқлари сақланиб қолганлигига кўзингиз тушгандир. — М. Сатторов, Ўзбек удумлари

фл. Кесилиш, тилиниш, ситилиш, ёрилиш натижасида қони чиқмоқ, қони оқмоқ.

Тикан кириб, қўли қонади.

Ўз ёнида ғумай юлаётган Адолатнинг қўли қийилиб қонаганини кўрган Бегимхон хахолаб кулиб юборди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат