Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Қари» бўйича 341 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

341 та · 1-саҳифа / 18
қари
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

ҚАРИ И ' кўкрак ўртасидан қўлнинг учигача бўлган узунлик ўлчови' (турли жойда турлича узунликни бил— дирган). Иштонсизнинг тушига икки қ а р и бўз кирибди (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай ўлчов бирлигини англатган бу сўз асли ' қўлнинг елкадан тирсаккача бўлган қисми' маъносини англатган қар отидан (ДС, 422) кучайтириш маъносини ифодаловчи -ï қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ДС, 426: қарï И; Де — вон, ИИИ, 242): ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмаш — ган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қар + ï = қарï > қäри. Бу сўз асли ' қўлнинг тирсаккача бўлган қисми'ни англатган (ДС, 426), кейинчалик маъно та — раққиёти натижасида ҳозирги маъноси юзага келган. ҚАРИ ИИ ' кўп яшаган', ' кекса'. Қ а р и билга— нини пари билмас (Мақол). Бу сифат асли қадимги туркий тилда 'кексай-' маъносини англатган қарï-феълидан (ДС, 426; Девон, ИИИ, 279) маъно тараққиёти ёʻли билан ажралиб чиққан: 'ҳаракат' -> 'шундай ҳа — ракат. оқибатида воқе бўладиган ҳолат'; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган, ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қарï— > қарï > қäри

1. Анча ёшга борган, қартайган; кекса. . н Дари ҳам, ёш ҳам унинг олдида одоб сақлаётгандек, аскияга ортиқ оғиз очмади. М. Исмоилий, Фарғона т

Дари киши. Дари от. Дари тол. Ёшу қари(лар). Дари бшзганини пари билмас — Мақол

2. Узоқ ўтмишга эга. Етиб келар муздай шабада.. Дари тоғнинг хўрсиникршри. Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Ёзди қари тарих саҳифасига Тарихни титратган бир сўз — ларзакор — Миртемир

Тўлиқ мақола →
қаримоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Ёши улғайиб, қарилик даврига ўтмоқ; кексаймоқ, қартаймоқ.

Қариган хотин. Қариган дарахт. Аҳмоқ ҳориганини билмас, кўса — қариганини. — Мақол

— Сиз нечага кирдингиз? — Мени сўраманг, мен энди қариб қолдим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Қариб қолишган, оғир мусибатни кўтариша олмайди. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

2. Жисмонан қарилик даврига хос ҳолатга тушмоқ.

Хадича хола умрини хорлик-зорлик тортиб ўтказган ҳамма кишилардай тез қариган — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Қалб қўрини эл хизматига бахшида қилган, юртини яшнатиб-яшартирган киши қаримайди. — Газетадан

3. Эскириб, ўз умрини тугатмоқ, тугатиш босқичига ўтмоқ.

Асрлардан асрларга улашган Асл санъат қаримайди. — Қ. Муҳаммадий.

4. Хазон бўлмоқ, сўлмоқ.

Боғимизга зоғ-у хазон доримасин, Гул ила гулзоримиз қаримасин. — Уйғун.

5. Ўз муддатининг тугаш палласига ўтмоқ, тугаш жараёнида бўлмоқ.

— Баҳорнинг дараги бу, — деди Унсин майин оҳангда осмонга қараб, — қиш қариб қолди. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Ҳувуллаган сариқ водийда, Қариган куз ётади беҳол. — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

  • Сафар қариди 1. Маълум жойда ёки сафарда бўлиш муддати тугади, қайтиш вақти келди. Сафар қариди. Ғуломжон ака юртини шунчалик соғинган эдики, ҳар эслаганда, юрак-бағри эзилиб кетарди. — Ж. Абдуллахонов, ТўфонМаъмура синглим, менга олам уйидан жой қолмади, сафарим қариди, муддатим битди. — Х. Султонов, Онамнинг юрти
Тўлиқ мақола →
ҚАРÏМ

ўзбекчачуқур, қабррусчаяма, ров, могилаинглизчаhole, grave

Тüкäди тириглик қазïлдï қарïм Тириклик тугади, қабр қазилди – Жизнь окончена, и могила уже выкопана– Лифе ис овер, анд тҳе граве ис алреадй дуг уп

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏН

ўзбекчақоринрусчаживот, желудокинглизчаstomach

Қарïн тоðса арпа я ҳалва бир-ул Қорин тўйса, арпа ё ҳолва бир хил – Если желудок насытится, тогда все равно–ячмень или халва – Иф тҳе стомач ис сатуратед, тҳен алл тҳе саме–барлей ор ҳалва

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏŠ=

ўзбекчақоришмоқ, аралашмоқрусчасмешиваться, вмешиватьсяинглизчаmix

Некüкä қарïšтïŋ бу иšкä ўčüн Нима учун бу ишга ёмонлик билан аралашдинг? – Зачем ты вмешался в это дело так ревностно (букв. зло)?– Вҳй дид ёу интерфере витҳ тҳис ворк со зеалоуслй?

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏТ=

ўзбекчақаритмоқрусчастаритьинглизчаmake old, age

Неčä бег қарïттï қарïмаз ўзüн (Бу дунё) қанчадан-қанча бекларни қаритди, ўзи эса ҳеч қаримайди – Скольких беков [этот мир] состарил, сам же он не стареет – Ҳов манй бекс ҳас бекоме олд ин тҳис ворлд, бут тҳе ворлд ҳас нот гров олд

Тўлиқ мақола →
қарич
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Ёзилган панжанинг бош бармоғи учидан жимжилоқнинг учигача бўлган масофа; шу масофага тенг эски узунлик ўлчови.

Киприк улай қаричдай. — Э. Охунова.

Тоғдан эсган шабада ердан бир ярим қарич кўтарилган ғўзаларнинг баргларини шивирлатди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Саидий Салимхоннинг ўзидан бир қарич нарига жилишини хоҳламайди. — А. Қаҳҳор, Сароб

  • Бир қарич Баъзи сўзлар билан қўлланиб, белги, ҳолатни кучайтиради. Шу қизни бир қаричлигидан тарбиялаб, едириб, кийдириб, мана вояга етказдим. — Н. Сафаров, Оловли изларХўжайиннинг лайчаси-ку, бурнини бир қарич кўтарганига ҳайронман. — Ойбек, Танланган асарлар[Кумуш] Зайнабнинг бир карт осилиб кетган қовоқ-дудоғига истеҳзоланиб, томоша қилар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Тили бир қарич Тили узун, оғзи ботир, гап билан мақтанадиган. Ҳой, ўғлим! Қилғиликни қилиб қўйиб, тағин нега тилингни бир қарич қиласан?. — Назир, Бир туп ғўзаТили бир қарич бўлиб, ундоқ қилдим, мундоқ қилдим, дея кўкрагига уради. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
қариш
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

Ёш улғая бориши билан организмнинг аъзо ва системаларида пайдо бўладиган салбий ўзгаришлар

Улар организмнинг ҳаётга мослашув имкониятларининг сусайишига, қаришга олиб келади — Газетадан

Тўлиқ мақола →
қария
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Қари(ган) киши; кекса, мўйсафид, чол.

Нуроний қариялар. Қариялар чойхонаси.

Қариялар дастурхонга фотиҳа ўқишгач, ҳамма ўрнидан турди. — С. Аҳмад, Уфқ.

Тағин нима бўлди, қария? — ҳар нарсани лўнда қилиб гапиришни севган Қоратой чидамсизлик билан сўради. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қарийб
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

рвш. Тахминан, деярли, яқин.

Қарийб бир километрча масофа.

Танк қирқ-эллик метр яқин келганда, Аҳмаджон ўша чакалакзордан чиққан қарийб бир рота немис пиёда аскарини кўриб қолди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

У қарийб доимо ҳушсиз ётар, ҳеч бир нарса емас, фақат гоҳ-гоҳ сув сўраб ичарди. — С. Айний, Эсдаликлар

Троллейбус қарийб бўш бўлгани учун, Аъзамжонни бемалол саволга тутди. — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат

Тўлиқ мақола →
қарилик
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Қари эканлик.

Унинг сарилиги билинмайди.

Жоним бобо, қарилигинг ҳурмати, Дўя бергин энди отнинг жиловин. — Рустамхон

2. Организм ҳаётининг ёшга боғлиқ муайян бир даври; умрнинг сўнгги, ёши қайтган ҳолати, даври; кексалик.

Дариликни донолик безайди.

Тиқ эца, бирор хуш-хабар кутиш, ҳамсуҳбат ёки соғинган кишиси кириб келармикан, дея кўз тикишдек қариликка хос одат отада ҳам мужассам эди. — Муштум

Тўлиқ мақола →
қаримта
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Бирор нарса ўрнига, бадалига бўладиган (қайтадиган) нарса; қайтим, эваз.

Қиш шароитида йирик бетон ишлари икки ойга тўхтатилади. Аммо март ойининг ўзидаёқ қаримтаси қайтади. — А. Мухтор, Туғилиш

2. Қасос, интиқом, ўч.

  • Қаримтаси қайтди 1. Яхшилик қайтди;
Тўлиқ мақола →
қариқиз
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Мураккабгулдошлар оиласига мансуб, зах ва соя ерларда, ёʻл ёқаларида ўсадиган икки йиллик бегона ўт (халқ табобатида ва чорвачиликда ишлатилади).

Тўлиқ мақола →
қаримсиқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

сфт. Қарига ўхшаб кўринадиган, қарилик белгилари акс этган (асосан юз ҳақида).

Унинг қаримсиқ ва сўниқ тиришиб кетган юзида ачиниш ифодаси зоҳир бўлди. — Н. Қобил, Унутилган соҳиллар

Шунинг учун башарасини ҳалитдан ажин босиб, қаримсиқ бўлиб кетган. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Тўлиқ мақола →
ҚАРÏНДАŠ

ўзбекчақариндош, акарусчабрат, родственникинглизчаbrother, relative

Қанаъатқа Одюрмиš ат бериб, вазир қарïндаšï теб аймïš (муаллиф) Қаноатга Ўзғурмиш деб от бериб, уни вазирнинг қариндоши деб айтди – [автор] удовлетворенность нарек Одгурмышем и назвал его родственником визиря – Тҳе аутҳор оф сатисфактион вас намед Одгурмуш анд намед ҳим а релативе оф тҳе Визиер

Тўлиқ мақола →
қариндош
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Бир авлод-аждодга мансуб бўлган кишилар, ота ва она томонидан бўлган шахслар (бири бошқасига нисбатан).

Ота томондан қариндош. Она томондан қариндош. Узоқ қариндош. Яқин қариндош. Чатишган қариндош. Қадр билмас қариндошдан қадр билган ёт яхши. — Мақол

Тўй, маърака — барисига аралашаман. Меҳмонларини ҳам, қариндошларини ҳам танийман. — Ойбек, Танланган асарлар

Аввал қўни-қўшнилар, кейин узоқ-яқин қариндошлар етиб келишди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Келиб чиқиш манбаи бир бўлган, бир-бирига яқин.

Турк ва мўғул тиллари қариндош тиллар эканлигини баъзи мутахассислар исботламоқчи бўладилар. — Газетадан

Тўлиқ мақола →