Қидирув

question answer (ing) systemрусчазапросно-ответная система (интеллекту- альная база данных с доступом на естествен- ном языке)ўзбекчасавол-жавоб тизими (табиий тилда фойда- ланиладиган интел- лектуал маълумотлар базаси)

сфт. 1. Уст-бошга ўтирган қалин кир қатлами, қатирма кир.

Енглари бир эллик қасмоқ. Қасмоқ сочиқ.

Шунча юриб, нима орттирдинг? Мана шу жулдур чопон билан қасмоқ дўппиними? — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

ёрғоқ бошига ёғ босган қасмоқ дўппини бостириб кийиб юрадиган бу одам — А. Ибодинов, Латофат дўконидаги қатл

2. айн. Қазғоқ 1.

Болалигимда Оппон деган бир ўртоғим бўларди. Сира бошидан қасмоқ аримасди. — С. Аҳмад, Сайланма

Бошлари қасмоқ боғлаган, оёқ яланг болалар сопол косаларда қаймоқ олиб ўтадилар. — Ғ. Расул, Адолат

3. Бирор нарсанинг қотиб қолган устки қатлами; қатқалоқ.

Шўри қалин қасмоқ бўлиб ётган бу ер ўтган йили баҳорда инсон қадами тегмагандай эди. — Й. Шамшаров, Ойдин кўллар

от 1. Албатта амалга ошириш кўзда тутилган, жазм этилган қатъий ният; азм-қарор, аҳд.

Уйдан чиқишданоқ унинг [ Отабекнинг] қасди бу кунни далада ўтказмоқ эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

У Мунисхондан уни совитиш қасдида эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

2. Ҳақорат, ёмонлик учун жавоб қайтариш (ҳисоблашиш) нияти; адоват, ўч, алам.

Қасд қилмоқ. Бировга қасд қилма.

Сен жинни бўлдингми? Ё менда бошқа бир қасдинг борми? — Латифалар

Менинг фашизмдан бўлак ҳеч кимда қасдим ёʻқ. — Уйғун.

Шермуҳаммаднинг эса хотин жўнидан менда қасди бор. — К. Яшин, Ҳамза

от 1. Подшолар, хонлар ёки мулкдорларнинг ҳашаматли саройи.

Хўжа Абдулла ўнгда, Мазидбек чапда юриб, Бобурни арк тўридаги қишлик қасрга бойлаб келдилар. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Регистон майдони подшо қасрининг олдидаги майдонга эмас, ифлосликлар билан тўлдирилган қишлоқ бозорлари майдонига ўхшарди. — С. Айний, Эсдаликлар

2. кўчма Ҳар қандай муҳташам бино, данғиллама уй, тоқ-равоқ, кошона.

Тўрт томони гумбазли қасрлар билан ўралган қалъанинг темир дарвозаси ланг очилиб Исфара чиқиб келди. — М. Маҳмудов, Мангу куй излаб

баландликдаги сарой ичидаги қасрларда ҳокимлар базм қуриб, ҳозир сархуш ухлаб ётишибди. — Мирмуҳсин, Меъмор

ўзбекчақалин маторусчаполотно, шитое золотом и сереброминглизчаsilk

Қасаб тозï руми аžун таŋсуқï, саŋа келсä толмаз айï қазнақï Бутун оламда сара қимматбаҳо, олтин ва кумуш билан тўқилган румий матолар келса ҳам, сенинг хазинанг тўлмайди – [Самые] избранные в мире [материалы] – парча тозийская и руминская – [если даже и] придут к тебе, все равно не наполнится [твоя] казна –Тҳе мост селективе материалс ин тҳе ворлд тҳа таусиан анд ром парк – эвен иф тҳей коме то ёу, ёур треасурй вилл стилл нот бе филлед

от 1. Шу каъбатуллонинг ичида ўлтириб ёлғон гапирган одам мусулмон эмас.

Кишининг қасамига ишонмаган ҳам етти мазҳабда мўмин эмас! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

ҳеч кимга айтмаслик учун оғзига келган қасамларни валдирай бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Содиқлик ҳақида расмий равишда бериладиган тантанали ваъда, қасамёд.

Майли, ёмғир, қор ёғсин, ўз постимдан кетмай-ман. Аскарлик қасамига ҳеч хиёнат этмайман. — Уйғун

Юсуфжон ака умрининг охиригача ўз қасамига содиқ қолди. — Ўзбекистон қўриқлари

сфт. Ёғоч ва шунга ўхшаш нарсаларнинг чатнашидан ёки синишидан ҳосил бўладиган товушни билдиради.

Шамолда бақатерак қасир этиб синиб тушди.

тўхтатмоқ, қолдирмоқ

ўзбекчаулуғ, буюкрусчавеличавыйинглизчаgreat

Esizlärkä qašïy keräk qorqsalar Yomonlarni qo‘rqitish uchun ularga qarshi buyuk yo‘lboshchi kerak – Против злых надо величавого военачальника, чтобы они боялись –Against the wicked one must have a great commander, so that they are afraid — ҚБК, 122₁₄

от Ёмон, номақбул иш, қилмиш учун жавоб қайтариш мақсади, шунга қаратилган ният; шу мақсаддаги иш, ҳаракатнинг ўзи; ўч.

У қасос ўтида ёнаётган кишиларни базўр тўхтатиб қолди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Ёʻқ, мен таъна қилмайман. Кўрсин, куйиб ўлсин. Шунинг ўзи қасос бўлади. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Маълум бир мақсад билан, жўрттага, атайлаб.KASTEN

от От ёки мол пешонасидаги оқжой, оқ нишона; шундай нишонали от, мол.

Ола бузоқ, қашқаси ҳам бор, Усти қора, бағри оппоқ қор. — Ғ, Ғулом

От келар яшнаб борлиқ, Қашқаси гўё ёрлиқ. — Т. Тўла.

Ўртароқда анчадан бери бир-бирига ўқрайганча елкалашиб келаётган қашқа буқача билан тарғил буқача тўсатдан сузишиб қолиб, поданинг тўс-тўполонини чиқарди. — С. Анорбоев, Оқсой

от Шарқ мумтоз адабиётидаги шеърий жанрлардан бири, кўпинча бирор шахснинг (одатда ҳукмдор ёки олий мартабали кишининг) мадҳига бағишланадиган, шунингдек, фалсафий, ахлоқий-дидактик, ижтимоий мазмундаги, кўтаринки, тантанавор оҳангли, ғазалга ўхшаб қофияланса-да, ҳажми 20 байтдан 200 байтгача бўладиган шеърий асар.

Тўйинг бўлди қасидамга баҳона, Қасидам, тонг эмас, бўлса тўёна. — Ҳабибий

Бу қасидам сенга, халқим, Оқ сут-у туз ҳурмати, Эркин ўғлингман, қабул эт, Ўзбегим, жон ўзбегим. — Э. Воҳидов, Ўзбегим

от 1. Ғалвир, элак, чирманда ва шу кабилар буюмларнинг гардиши, чамбарак.

Чирманданинг қасқони, Банди борми осгани. Ўйнасанг ўйнаб олгин, Ёринг борми тўсгани? — М. Алавия.

2. Манти, хоним кабилар териладиган махсус патнислари бўлган, шундай таомлар пишириладиган ошхона асбоб-буюми.

Юзта манти элтадиган қасқон.

Нигор ойим ошхонада мантиларни қасқонга териб, қозонга уяр, Раъно бўлса, кичкина укалари орасида ўтирар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Қасқонга димланиб, устига сариёғ суртилган ошқовоқ жуда хуш-таъм бўлади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

от Мол сўювчи ва гўшт билан савдо қилувчи шахс.

Чумчуқ сўйса ҳам, қассоб сўйсин. — Мақол

Эчкига — жон қайғуси, қассобга — ёғ қайғуси. — Мақол

Ҳовли четида қўл-оёқлари боғлоғлик қўй тепасида турган қассоб Меъморга қараб: — Фотиҳа беринг, — деди. — Мирмуҳсин, Меъмор

от кам қўлл. Бетайин, арзимас.

Бева боши билан шунчалик ўстирса-ю [қизни], у юзига тик қараса?! Тағин, келиб-келиб аллақанақа бир қасанғи йигит деб-а! — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

намеренно, умышленно, нарочно

сфт. Қасди бўлган, ёвуз ниятли.

Қасддор ёвларга Чегара бекик! — Туйғун

qaslıq, qastıyanlıq, dushpanlıq