ўрин-пайт келишиги
Қидирув
«Ўпк» бўйича 19 та натижа
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
19 та
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
от 1. анат. Одам ва қуруқликда яшовчи умуртқали ҳайвонларнинг кўкрак қафаси ичига жойлашган бир жуфт, конус шаклидаги нафас олиш аъзоси.
Ўпка касаллиги, Ўпканинг яллиғланиши.
Ўпкасига ҳаво тўлди, кўзлари ҳам ёришиб кетди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Кузнинг ёқимсиз шамоли ўпкани қичитиб, ёʻтални қистатар — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. с. т. кўчма Ўзини босолмайдиган, ҳовлиқма шахсларга нисбатан, одатда, уларнинг исмига қўшиб (тиркаб) ишлатилади.
Жумабой ўпкадан ҳар балони куца бўлади. Агар ўпкалиги қўзиб, камар билан Суярқулнинг миясига солиб қолса борми — А. Кўчимов, Ҳалқа
3. Ҳайвонларнинг шу аъзоси (овқат сифатида).
Узоқдаги қуйруқдан яқиндаги (олдингдаги) ўпка яхши. — Мақол
- Ўпкаси ёʻқ Ўта ҳовлиқма, фикр-мулоҳаза билан иш юритмайдиган. Ишқилиб, юртимиз иши мана бундай ўз қадрини билмаган, ўпкаси ёʻқ тойлоқчаларга қолмасин-да — Мирмуҳсин, Супургига сажда
- Ўпкаси кўринмоқ Бирор нарса дардида ниҳоят даражага етганлик, жуда ҳолдан тойганликни билдирувчи ибора. Маликахон деса, ўпкангиз кўринадиган бўлибди-ю, сир бой бермаганингизга ўлайми?! — Ф. Зоҳид, Ошиқ ва маъшуқБир тирноқ кўрсам, деб оҳ урса, ўпкаси кўринади. — К. Яшин, Ҳамза
- Ўпкаси (оғзига) тиқилмоқ Ниҳоятда ҳаяжонли, ҳовлиққан, ҳатто гап-сўз айтиш қийин бўлган ҳолатга тушмоқ. Ҳовлиққанимдан ҳаллослаб, ўпкам тиқилиб қолган экан, бувим жон ҳолатда дивандан туриб кетди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё— Тинчлик эмас, — дедим ўпкам оғзимга тиқилиб. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
- Ўпкаси тўлмоқ Йиғлаш даражасига келмоқ, йиғиси томоғига келмоқ. Чолнинг товуши ўзгарди, ўпкаси тўлди шекилли, бирпас тек қолиб, кейин гапирди. А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари. [Тоҳир] Негадир ўпкаси тўлиб, кўзига ёш келди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар— Азизим Ҳаётим, нима бўлди? — деди Ғуломжон ўпкаси тўлиб. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Ўпкаси шишмоқ Барчаси чарчади, ўпкаси шишди. — Баҳром ва Гуландом
- Ўпкасини босмоқ Ҳовлиқиш, жаҳл кабидан ўзини тиймоқ. У кули бир энлик сигаретини жаҳл билан чертиб ташлади-ю, ўпкасини босиброқ давом этди. — С. Сиёев, ЁруғликКўзингни шира босмасин, акаси, ўпкангни босиб олгин-у ақлингга ривож бер. — Ж. Абдуллахонов, ХонадонҲў, сал ўпкангизни босиб олинг, тинчликми ўзи? — Муштум
- Ўпкасинитутолмаслик Йиғини тия олмаслик ҳолатига келмоқ. Нормат ҳам ўпкасини тутолмади, аммо [она] бағридан чиқиб, сафга бориб қўшилди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат— Отангдан сўра, болам, — дея ўпкасини тутолмай йиғлаб юборди Жаҳон буви. — К. Яшин, Ҳамза
- Ўпкасини қўлтиқламоқ Ҳовлиқмоқ, бирор нарса дардида ҳолдан кетар даражада юрмоқ. Шу пайт куёв стол остидан эмаклаб ўтди-ю, ўпкасини қўлтиқлаганча қуён бўлди. — МуштумИсқирт бўлиб, лақиллаб юраманми, дедим-да, орқамдан ўпкасини қўлтиқлаб юрган Махзумовга турмушга чиқиб олдим. — Ғайратий, Довдираш
Ўзбекча-қорақалпоқча луғат
· яна 1 та луғатда
ókpeli, ókpelegen, renishli, giyneli
от с. т. Салга ўпкалайверадиган, гиначи.
Ўпкачи хотин.
Ўзбекча-қорақалпоқча луғат
· яна 1 та луғатда
1. ókpesiz, ókpelemegen, giynesiz
2. ókpesi joq
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от Ўпкалаш, кек сақлаш; гинахонлик.
Расулов Қишлоқларда юриб, анча ўпка-гиналарни йиғиб қўйган экан. — И. Султон, Бургутнинг парвози
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
фл. Ўпка, гина ифодаловчи гап-сўз айтмоқ, ўзини ўпка-гинали ҳолатда тутмоқ.
Башаранг қийшиқ бўлса, ойнадан ўпкалама! — Мақол
Элмурод Турдиевнинг разведкага юбормайди, деб ўпкалаб юрганини бир неча марта эшитган эди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
У [Ҳамид] ҳомиладор хотинга самовар кўтартириб қараб ўтирган поччасидан ўпкаламоқчи эди, бироқ уялди, индамади. — А. Қаҳҳор, Адабиёт муаллими
фл. айн. Ўпкаламоқ.
фл. Ўпкаламоқ феълининг биргалик нисбати.
табиий нафас олиш бузилганда ёки қасддан тўхтатилганда нафас ёʻлларига сунъий равишда ҳаво ёки кислород киритиш. Ў.с.р.ҳ.к. махсус аппаратлар ёки қўл ёрдамида амалга оширилади. Биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш вақтида қўлланиладиган Ў.с.р.ҳ.к. нинг энг оддий усули ёрдам берувчининг оғзидан жабрланувчининг оғзи («оғиздан оғизга») ёки бурни («оғиздан бурунга») орқали ўпкасига ҳаво киритиш ҳисобланади.
посл. (букв. лучше лёгкие наличными, чем бараний курдюк в долг); соотв. не сули журавля в небе, а дай синицу в руки
- хайр-маъзурни нақд ўпка яхши қилиб жўнамоқ уйти, не попрощавшись (с кем-л); уйти, удалиться молча; улизнуть.
н тиб. scrotum
Обменять курдюк на легкое., Аналогия: Выменял кукушку на ястреба., Выменять шило на мыло., Менять стрижа на ежа., Только дурак двор продаст да балалайку купит.
Ўзбекча-русча афоризмлар луғати
· яна 1 та луғатда
На зеркало нечего пенять, коли рожа крива.*, Зеркало не виновато, коли рожа кривовата.
Лучше иметь легкие, находящиеся вблизи, чем курдюк вдали.
Говорят, неловкий (джигит), не сумевший взобраться на коня, попрекал стремена., Плохой работник всегда жалуется на свой инструмент., Плохой плясун всегда музыканта хает.
— Барака бобо, ахир бизда сув...— эътироз билдирмоқчи бўлди Баринов.— Баҳона!— деб унинг сўзини кесди чол.— Биздаям... сув шарақлаб оқиб ётгани ёʻқ. Лекин фермада ҳар йили дарахт ўтқизилади! Отга минолмаган ношуд, узангидан ўпка қилган экан!.. — Барака-бобо, ведь у нас с водой...— попытался возразить Баринов.— Это предлог!— оборвал его старик.— У нас тоже вода не льется через край. И все же каждый год у нас рассаживаются деревья! Недаром говорится, что не сумевший взобраться на коня неловкий джигит ссылается на стремена. — С. Абдуқаҳҳор, Ҳаётнинг бошланиши.
погов. лучше легкие (ливер), находящиеся вблизи, чем курдюк, находящийся вдали, ≈ лучше синица в руках, чем журавль в небе.
Изоҳли луғат
· яна 1 та луғатда
от шв. айн. Улоқ ИИИ 1.
Қаерда кўпкари бўлса, отлиқларнинг кетидан юради; ўзи чополмайдиганларнинг отини миниб, қурга киради. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк
от кам қўлл. қ. Улоқчи.
Улоқни олган Содиқжон бойвачча ҳаммадан ол-динда, Сулаймон оқсоқол бошлиқ қолган кўпкаричилар уни қуюндай таъқиб қилиб келишарди. — К. Яшин, Ҳамза