Қидирув

от 1. Кишининг ёки кишиларнинг ўз хоҳиши билан иш-ҳаракат қилиш ҳуқуқи; ихтиёр, майл.

Ҳар кимнинг эрки ўзида. Уз эркига қўйиб бермоқ. Эркини бўғмоқ. Қўлингга, тилингга эрк берма,

Санъаткорда куч ва ишонч, эрк ва дадиллик бўлмас экан, у ўз мақсадига эриша олмайди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Сиёсий, иқтисодий, ҳуқуқий жиҳатдан мустақиллик; эркинлик.

Эрк учун курашмоқ.

Халққа эрк учун, нон учун, маданият учун курашга отилмоқ керак. — Ойбек, Нур қидириб

сфт. 1. Меҳр, суйиш ҳисси билан муносабатда бўлинадиган; суюкли.

Эрка қизча билан меҳрибон отанинг ўртасига рахна солиш жоҳиллик. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Булғорнинг эркаси, болам, ёʻл бўлсин — Эрали ва Шерали

Сайр этайлик, кел, бирга, эркам, Рози кецин биздан умрбод — Шодлик учун яралган олам. — Э. Воҳидов, Муҳаббатнома

2. Кўнглига келган ишни қилиш учун ихтиёр бериб қўйилган, талтайтириб юборилган, тантиқ.

Эрка туца онаси, талтаяди боласи. — Мақол

Мунис тенгқурларига ўхшамасди: жуда эрка эди, сержаҳл эди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

Фахриддин эрка ўсган тантиқ бола бўлгани учун Нисо буви: — Ҳа, ишқилиб, икковининг жони омон бўлсин, — деб қўя қолар эди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

3. Эркалик, суюмлилик ифодаловчи.

— Ёлғончи экансиз, — деди у яна эрка товушда. — С. Сиёев, Ёруғлик

Гулнор чиройли ва эрка табассум билан, хўп дегандай, бошини қимирлатди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Эрка (эркаклар ва хотин-қизлар исми).

ўзбекчаҳам, ёки, ё, эканрусчачастица для усиления вопроса, оказываться

Язуқум не эрки билüмаз ўзüм Gunohim nimaligini bilmayman o‘zim – В чем мой грех, я незнаю сам– What is my sin, I do not know myself

такарусчакозелинглизчаbilly-goat

Булар ул сüрüг қойқа эркäč санï, қоюй баšласа сüрсä ёлčа кўни Булар қўйлар отаридаги ёʻл бошловчи такага ўхшайди, қўйларни тўғри ёʻлга бошлайди – Рассматривай этих как козлов в отаре овец, пусть они будут во главе овец, и пусть ведут их по правильному пути – Консидер тҳесе ас гоац ин а шееп флокк, лет тҳем бе ат тҳе ҳеад оф тҳе шееп, анд лет тҳем леад тҳе вай

от 1. айн. Эр 1, 2.

Эркак жинси.

Доя келгандан сўнг, ичкари ҳовли эркак зотидан тозаланди. А — Қодирий, Ўтган кунлар

Билмадим, хотин тортингани учун эркак тегишгиси келадими, эркак тегишадиган бўлгани учун хотин тортинадими? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Эр жинсидаги ҳайвон, жонивор.

Эркак мушук. Эркак қўй. Эркак ғоз.

Хотиним қиз туғди, деб хафа бўлма, шернинг эркак ва урғочиси баравар. — Ёшлик

Bir topluluğun ileri gelenleri, büyükler.АРБОБ, ДАВЛАТ АРБОБИ

1. İnsan, hayvan ve bitkilerin dişiyi dölleyecek cinsten olan.ЭРКАК

2. Sperma oluşturan organizma.

1. Zamanın ilerlememiş bir anında.ЭРТА, БАРВАҚТ

2. Alışılan zamandan önce.

сфт. 1. Ҳар қандай тўсиқ, ғов, монелик ва шу кабилардан холи бўлган, эрк-ихтиёри ўзида бўлган.

Эркин ҳаёт.

Наҳот чайқовчи ўзини шунча эркин сезса! — А. Қаҳҳор, Асарлар

энди эркин қуш, боши оққан томонга учиши мумкин. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Қийналмай, қийинчиликсиз, бемалол.

Машқларни эркин бажармоқ. Эркин ҳаракат қилмоқ.

Ўрта Осиё халқлари тилларида эркин сўзлайдиган Александр Василевич Сидоров билимдон киши эди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди

3. Очиқ-ойдин, бемалол тарзда.

Мазкур китобда фуқаро ҳуқуқи ҳақида бирмунча эркин фикрлар айтилганини сарой аҳли, жумладан, аҳли фузало билар эди. — Мирмуҳсин, Меъмор

4. Қисиниш, тортинишдан холи ҳолда; бемалол.

Улар билан кўпдан танишдек эркин гаплашиб кетдим. — М. Хайруллаев, Тилла маржон

эркин, ўртоғи билан гаплашаётгандай бўлди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Аҳмаднинг ўзини эркин тутиши Толиб аканинг сал жиғига тегди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

5. Сиёсий, иқтисодий, ҳуқуқий мустақилликка эга бўлган, озод, ҳур.

6. Эркин (эркаклар ва хотин-қизлар исми).

сфт. Ўз эрки ўзида бўлган; озод, ҳур.

Эркли юрт.

Мен эрклиман, қувноқ қиз, Бахт чолғуси қўлимда. — Ғайратий

ўзбекчақудратли, ҳукмронрусчамогущественный, имеющий властьинглизчаpowerful

Билиглиг киšи тïлқа эрклиг керäк Билимли киши тилига ҳукмрон

ўзбекчакуч, қудрат, қувват, қудратлилик, ҳукмронликрусчавласть, могуществоинглизчаstrenght

Кüčиŋä теŋäšи йüдüргил йüкин, айïтя сениŋдин баят эрклигин Yuk(lar)ini kuch(lar)iga yarasha yuklagin [ya’ni kuchiga qarab ishlatgin], Xudo irodasi bilan (ular uchun) sendan so‘roq oladi – Нагружай [их] соразмерно их силам, бог своей властью заставит тебя держать ответ [по этому поводу]– Load them proportionally to their forces, God will force you to keep his answer on this matter

сфт. Ўз эрки ўзида бўлмаган, озодликдан маҳрум; эрки ёʻқ, ҳақ-ҳуқуқсиз, тобе.

Эрксизга эрк бермоқ.

Замоннинг зайли шу бўлса, ўзим эрксиз, кучсиз бир бечора бўлсам, нима қилай ахир, жон қизим! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Булар таг-томири билан ёʻқ қилинмаса, халқ эрксиз яшай беради. — Ж. Шарипов, Хоразм

от 1. Эркага хос хусусият, хислат.

Эркалатган сари эркалиги ошади.

2. Эрка одамларга хос қилиқ, иш, хатти-ҳаракат; ноз, эркаланиш.

Қизча бирдан Бектемир тиззасига бошини қўйиб, эркалик, ялинчоқлик билан деди: — Нон бер. Егим келяпти. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Эрка бўлган вақт, шароит.

Минг бора розиман она юртимдан, Кўрди у эркалик чоғларимни ҳам. — А. Орипов, Йиллар армони

Эркаликда ўсган Отабекка бу хўрлик турмушдан биринчи зарба эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

сфт. Эркалик қилиш хоҳиш-ихтиёрини қозонган, шундай эрк-ихтиёрга эга.

Бу эр-хотинга тантиқ, эркатой қизлари яйраб-яшнаса бас! — Газетадан

Қамар раис олдин секретарнинг эркатойи эди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

а men's, masculine, male

от Эркакларга хос нарса, белги-хусусият, хатти-ҳаракат ва шу кабилар

Қандайдир паривашнинг оловли жозибаси, ҳусн-малоҳати унинг эркаклик қонига ўт ташлаб юборган эди. — К. Яшин, Ҳамза

— Хотинларим, — деди бой, — менда эркакликдан бирор нарса қолмаганини биладилар, уйланишимдан улар учун бирон зарар ёʻқ. — С. Айний, Қуллар

от 1. Бирор жиҳатдан чекланиш, тазйиқ ва шу кабилардан холилик; кишининг ўз истаги бўйича иш тутиши.

Бул ерга келиб, эркинликнинг лаззатини ҳис этаётирман. М. Осим, Ибн Сино қиссаси. Ўша куни оналар, кампирлар қиз ва невараларига эркинлик беришган. — Ж. Шарипов, Хоразм

2. Эркин ҳаёт, шароит.

Эркинликда яшамоқ.

3. Озодлик, мустақиллик; ҳуррият, эрк.

Эркинлик учун кураш.

Вақтли ҳукумат илгариги оз-моз берилган эркинликни ҳам қатағон қилди. — К. Яшин, Ҳамза

сфт. Озодлик, эркинликни севувчи.

Эрксевар халқ.

Тан бердим эрксевар шу капалакка, Деразам қанотин очиб юбордим. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

ўзбекчаноилож, мажбуран, зўракирусчабессильныйинглизчаpowerless

Бу кüн мен барïр мен муну эрксизин Bugun men noiloj ketyapman – И вот сегодня я поневоле станет покорным– And today I involuntarily will be submissive