Поиск

ot 1. Jismoniy azob; ogʻriq, kasallik.

Ogʻir dard. Dard koʻrmoq Dardga chalinmoq Dardni yashirsang, isitmasi oshkora qiladi. — Maqol

Dard chekmagan dori qadrini bilmas. — Maqol

Tanasi boshqa dard bilmas. — Maqol

Kechga tomon dard kuchayib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Xudoy taolo har bir dardga bir davo yaratgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Qoʻli gul ijrochiga, oʻz kasbining ustasiga yaxshilik tilab aytiladigan ibora.

Bu nasiba sizga. Sara bugʻdoy. Qoʻlingiz dard koʻrmasin, ogʻa. — S. Siyoyev, Avaz

3. koʻchma Ruhiy azob, gʻam-gʻussa, alam-hasrat.

Ayriliq dardi. Dardida yonmoq (quymoq). Dardini ichiga yutmoq •

[Fotima domlaga:] Mening hech joyim ogʻrimaydi, faqat ishq dardim bor, uf! Hamza, — Tuhmatchilar jazosi

Nihoyat, dardim yuragimdan toʻlib-toshib, baʼzi gaplarni erimga ayta boshladim. — Oybek,Tanlangan asarlar

Yuragimning dardlari Qizil gulday qatma-qat, alla. — Boychechak

Men kimga yigʻlayman, dardimni yorib. — Shirin bilan Shakar

4. koʻchma Kishining borligʻini, butun fikri-yodini band etgan narsa, ish, tashvish, orzu, xayol va shu kabilar

Uning dardi — oʻyin. Biror narsa dardida yurmoq

Shoirlik bu — ulkan dard. Shukrullo, — Saylanma

Mirzajon koʻnglida shoirlik dardi bilan tugʻilgan bola. — P. Tursun. Oʻqituvchi.

Siz nimani bilardingiz, dardingiz pul, — dedi Zumrad oyisiga. Oybek, — Zumrad

Solih Poʻlatovich shogirdlarining dardini yaxshi tushunardi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

Qadrdoningiz Yusufbek hojining oʻgʻli Otabek bir necha kunlardan beri benihoya bir dard bilan ogʻrir edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. koʻchma Fikr-u xayol; armon, ezgu maqsad.

Uning [Atevning] qalbi hamisha xalq quvonchi, xalq dardi, hash orzu-hislari bilan yonib, olovlanib turadi. — X. Yodgorov, Hayot toʻlqinlari

Elbekning ham oʻziga yarasha dardi, sevgisi, orzusi bor edi. — N. Fozilov, Diydor

Darding maktab ochishginami desam, hali bu yoqda gap katta ekan-u! — M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.

6. koʻchma Ishq, muhabbat.

Layli dardida choʻl kezib yurgan Majnunning iztiroblariga yoz holati mutanosib edi. — Gazetadan

Zevarxon Malikai Hubbonning dardida yurgan edi. — Bahrom va Gulandom

sft. 1. Dard, kasallik alomati bor; xasta, kasal.

Dardlining dardini dardsiz na bilar. — Maqol

Uning rangi kasal odam kabi dardli. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Gʻam-alam chekkan, dard-alamga giriftor boʻlgan.

Dardliman, dardimni kimga yoraman. — Rustamxon

Gulnora aya javdirab turgan dardli koʻzlarini yerga tikdi, koʻk shoyi koʻylak ichidagi nimjon koʻksi bir koʻtarilib qoʻydi. — O. Yoqubov, Diyonat

3. koʻchma Dard, alam bilan toʻlib toshgan; gʻamli, alamli.

Bu dardli hayotda Gulnorga yagona baxt — Yoʻlchining singlisi Unsin boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shokir ota Yoʻlchining boshida choʻkka tushib, oʻzining ogʻir dardli, chuqur yarali qalbi bilan uzoq yigʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. koʻchma Dard-alamni ifodalovchi; gʻamli, mungli.

Gulnor sekin, mayin, dardli ovoz bilan ashula boshladi. — S. Zunnunova, Gulxan

Baqaterak shapaloq-shapaloq barglarini qarsillatib sado berar, chinorlar daryoday shovullar majnuntollar esa nozik ohang bilan dardli kuylar, yigʻlar edi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

ot Darillab ovoz chiqarishi uchun varrakning egma choʻpi ichiga yopishtirilgan qogʻoz.

Shabada varrakning dardaragidan chiqayotgan ovozni olib keladi. — R. Fayziy, Hazrati inson

Mening tashvishimni varrak qilsam, sizlarniki unga dardarak ham boʻlolmaydi. — Mushtum

sft. 1. Tez-tez kasal boʻlib turadigan, salga kasal boʻlaveradigan.

Komil baayni oydinda uyqusirab yuradigan dardchil odamday mavze ellikboshisining orqasidan bogʻini aylanib chiqdi. — M. Osim, Tilsiz guvoh

Otam qarib qoldi, onam dardchil qolganligini kim biladi? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻkargan taqdirda ham dardchil bola singari jonsiz va rangi sariq boʻladi. — H. Olimjon

2. Dard tortib zaiflashib qolgan, dardga chalingan.

Ne-ne umidlar bilan olingan yer, bolalari yosh va Anzirat xolaning oʻzi dardchil boʻlgani uchun, ekuvsiz qolib, qoʻriqqa qoʻshilib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Joʻra dardchil, oriq, yuvosh bola edi. H. Tursunqulov, — Hayotim qissasi

3. koʻchma Qaygʻuli, gʻamli, mungli.

— Men boʻlsam otam tugul, onamni ham eslay ol-mayman, — uning ovozi dardchil qaltiradi. Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar. Ahmad Xusain kuldi, keyin dardchil xoʻrsindi. — Oybek, Nur qidirib

ot Birovning dardiga sherik boʻluvchi; hamdard, sirdosh.

Navoiy minbarda turib, bir tuygʻu, bir hayajon bilan jim qotgan xalqqa dard-dosh koʻzlarini yugurtirib chiqdi. — Oybek, Navoiy

Mening dardim-darddoshim, ilin-jim, koʻngil tinchim siz-ku! — Mirtemir, Asarlar

awhalın bayan etiw, shağım, narazılıq, soranıw

sft. 1. Ortiqcha tashvish, daxmaza; bosh ogʻriq.

Kiyimlarni chamadonga bir amallab sigʻdirdi-yu, oq kiyimlar dardisar boʻldi. — L. Tojiyeva, Mehrim sizga, odamlar

Tagʻin, bu qiz menga dardisar boʻlar ekan, deb xavotirlanmang, oʻz kuchim bilan imtihon beraman. — M. Qoriyev, Oydin kechalar

2. Bosh qotiradigan, mashaqqatli ish.

Ahmad Husayn adabiyotni maqtab ketdi: — Orzularim bor, jurnalist boʻlishni istayman, — dedi, — lekin dardisar tirikchilik toʻsqin. — Oybek, Nur qidirib

U har kuni bir dardisar ishni oʻylab chiqaradi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

ot 1. Uzoq vaqt kasallanib yotgan; dardmand.

Uning [Nigoraning] qarshisida haftalab, oylab kasalxona karavotida qoʻzgʻalmay yotgan bir dardkash inson turar edi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Dard-alamga duchor boʻlgan; dard-alam koʻrgan; alamli.

Polvon oʻzini erkinroq his qildi, oldida bika emas, oddiy bir dardkash, mazluma bir ayol oʻtirganday boʻldi. — J. Sharipov, Xorazm

Sevimli gazetamiz dardkashlarga hamdard ekanligini yaxshi bilganimdan ushbu maktubni yozayotirman. — Gazetadan

3. Kimsaning gʻami, qaygʻusiga sherik boʻluvchi, birgalikda qaygʻuruvchi; hamdard.

Dardim koʻp, dardkashim yoʻq mening. — K. Yashin, Hamza

Dilfuzaning koʻngli yarimta edi. Uyda dardini eshitadigan dardkashi yoʻq edi. — Yoshlik

Ayniqsa, er-u xotin inoq, bir-biriga dardkash, mehr-oqibati boʻlsa, bundan ortiq baxt yoʻq. — Gazetadan

sft. ayn. Dardli.

ot Qaygʻu-hasrat va ular qoldirgan asorat, taʼsir.

Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan yozardilar. — J. Sharipov, Xorazm

Yaqindagi dard-alamlarni esladi. Xomushlandi. — Sh. Xolmirzayev, Bodom qishda gulladi

ot Dard-u gʻamlar, tashvishlar.

Goʻyo qalbidagi butun sevgisini, aytmoqchi boʻlib yurgan dard-hasratlarini gapirdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Haddin oshdi notavon koʻnglimda dard-u hasrati. — Habibiy

Keyin dard-hasrati, ishqi va umid-orzulari bilan toʻlib, sekin yurib ketdi. — Oybek, Nur qidirib

погов. (букв. болезнь — гость) болезнь — временное явление.

ot Kimsaning gʻam-u qaygʻusiga sherik boʻlishlik.

Ahmad Husayn qizni chuqur diqqat bilan tingladi, yuragi uning gʻami bilan toʻldi va qiz otasining qamalish sababini darddoshlik bilan soʻradi. — Oybek, Nur qidirib

fl. Bir-biriga koʻnglidagi gʻam-u tashvishlarini, qaygʻu-hasratini izhor qilmoq, hasratlashib koʻngil yozmoq, hasratlashmoq.

Koshki u ham Yoʻlchiga hamrohlik qilgan boʻlsa, u bilan dardlashib, gʻamlariga sherik boʻlib u bilan birga tepalar, jarlar oshsa. — Oybek, Tanlangan asarlar

Siz bilan bir dardlashib, yuragimni boʻshatib olmoqchiman. — Mushtum

Ergash bilan Yoʻldosh uzoq dardlashib oʻtirdilar. Ergash juda ezilgan, choʻkkan edi. — A. Muxtor, Chinor

ot Dard va falokatlar, kulfatlar, musibatlar.

Bu suv qishloqning butun dard-falokatini, butun qashshoqligini yuvib ketayotganday, hamma shod-xurram edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

fl. Dardlanmoq feʼlining orttirma nisbati.

погов. (букв. к болезни добавился еще и чирей) не было печали, да черти накачали, этого еще не хватало.

погов. меньше болезни — меньше канители.

погов. не всяк умирает, кто хворает.