Қидирув

İçine alacağı şeye oranla ölçüleri yetersiz olan, geniş ve bol karşıtı.ТОР

от Икки тоғ оралиғидаги узун, нисбатан тор, чуқур жой; жарлик.

От чопса, гумбурлар тоғнинг дараси. Ботирни ингратар найза яраси. — Алпомиш

Хотинларнинг кулгисидан Оғажон дараси жаранглаб кетди. — Н. Сафаров, Танланган асарлар

Машина ўйдим-чуқур ёʻлаклардан ўтиб, энсиз дарага кириб борди. — Э. Усмонов, Ёлқин

от 1. Жисмоний азоб; оғриқ, касаллик.

Оғир дард. Дард кўрмоқ Дардга чалинмоқ Дардни яширсанг, иситмаси ошкора қилади. — Мақол

Дард чекмаган дори қадрини билмас. — Мақол

Танаси бошқа дард билмас. — Мақол

Кечга томон дард кучайиб кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Худой таоло ҳар бир дардга бир даво яратган. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Қўли гул ижрочига, ўз касбининг устасига яхшилик тилаб айтиладиган ибора.

Бу насиба сизга. Сара буғдой. Қўлингиз дард кўрмасин, оға. — С. Сиёев, Аваз

3. кўчма Руҳий азоб, ғам-ғусса, алам-ҳасрат.

Айрилиқ дарди. Дардида ёнмоқ (қуймоқ). Дардини ичига ютмоқ •

[Фотима домлага:] Менинг ҳеч жойим оғримайди, фақат ишқ дардим бор, уф! Ҳамза, — Туҳматчилар жазоси

Ниҳоят, дардим юрагимдан тўлиб-тошиб, баъзи гапларни эримга айта бошладим. — Ойбек,Танланган асарлар

Юрагимнинг дардлари Қизил гулдай қатма-қат, алла. — Бойчечак

Мен кимга йиғлайман, дардимни ёриб. — Ширин билан Шакар

4. кўчма Кишининг борлиғини, бутун фикри-ёдини банд этган нарса, иш, ташвиш, орзу, хаёл ва шу кабилар

Унинг дарди — ўйин. Бирор нарса дардида юрмоқ

Шоирлик бу — улкан дард. Шукрулло, — Сайланма

Мирзажон кўнглида шоирлик дарди билан туғилган бола. — П. Турсун. Ўқитувчи.

Сиз нимани билардингиз, дардингиз пул, — деди Зумрад ойисига. Ойбек, — Зумрад

Солиҳ Пўлатович шогирдларининг дардини яхши тушунарди. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Қадрдонингиз Юсуфбек ҳожининг ўғли Отабек бир неча кунлардан бери бениҳоя бир дард билан оғрир эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. кўчма Фикр-у хаёл; армон, эзгу мақсад.

Унинг [Атевнинг] қалби ҳамиша халқ қувончи, халқ дарди, ҳаш орзу-ҳислари билан ёниб, оловланиб туради. — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари

Элбекнинг ҳам ўзига яраша дарди, севгиси, орзуси бор эди. — Н. Фозилов, Дийдор

Дардинг мактаб очишгинами десам, ҳали бу ёқда гап катта экан-у! — М. Исмоилий, Фарғона т.о.

6. кўчма Ишқ, муҳаббат.

Лайли дардида чўл кезиб юрган Мажнуннинг изтиробларига ёз ҳолати мутаносиб эди. — Газетадан

Зевархон Маликаи Ҳуббоннинг дардида юрган эди. — Баҳром ва Гуландом

в /deə(r)/ даъват қилмоқ, чақирмоқ, таклиф қилмоқ

Buğdaygillerden, bir bitki.ТАРИҚ

ўзбекчатўқрусчатемный

в /dɑːn/ ямамоқ, тўрлаб ямамоқ

Vurma, dövme.УРИШ, ДЎППОСЛАШ

от 1. Таълим муассасаларида илм, маълумот бериш мақсадида ўтказиладиган ўқув машғулотлари, сабоқ.

Дарс олмоқ. Дарс бермоқ. Дарс қилмоқ (тайёрламоқ).

Насиба дарсда экан, айтдим, ҳозир, дарс тамом бўлиши билан келади. — А. Қаҳҳор, Саодатнинг қиссаси

— Қизлар дарсларини тайёрлашганми? — қайин онасига қаради Саодатхон. — С. Зуннунова, Олов

Яқинда синфдан ташқари дарс ўтамиз. — А. Кўчимов, Ҳалқа

2. кўчма Ҳаётий тажрибадан келажак учун чиқарилган фойдали натижа, ибрат, сабоқ.

Бу унга яхши дарс бўлди. Рост айтдим — дарс айтдим. — Мақол

Сенга менинг берадиган дарсим бор, Икки оғиз сўзлагани эдимзор. — Ҳ. Олимжон

н /dɑːt/ К найза, ниш, ўқ

• darts Уўйин тури дротик, стрела

ўзбекчадори, даво, шифорусчалекарство, средствоинглизчаdrug, cure

Сениндä турур кўр буларнïŋ эми, отайïл дару бирлä болйïл қамï Буларнинг давоси сенинг қўлингдадир, дори бериб даволагин, уларнинг шифоси бўл – Средства от всех этих недугов находятся в твоих руках (букв. у тебя), лечи их лекарствами, стань их нецелителем – Меанс фром алл тҳесе аилменц аре ин ёур ҳандс, треат тҳем витҳ медикинес, бекоме тҳеир нон-ҳеалер

от 1. Ёриқ, ёрилган.

Дарз ойна. Дарз кетмоқ.

У [

чойхоначи] зинғиллаб бориб, бир чойнак чой билан дарз пиёлани Алижоннинг олдига дўқ этиб қўйиб кетди. — Мирмуҳсин, Чиниқиш

2. Ёрилган жой; ёриқ.

Дарз бўлмоқ.

Ичкаридан қилт этган товуш эшитилмас, фақат эшик дарзидан қинғир чироқ ёруғи тушиб турар эди. — Ж. Абдуллахонов, Ёʻл

кичик дарз катта кемага ҳам ҳалокат келтиради. — Мирмуҳсин, Умид

Олимов бу ўсимликларнинг уруғи шамолда учиб келиб, тошларнинг дарзларига жойлашишини, ундаги намлик ва тузлардан уруғ озиқланиб ўсишини тушунтира кетди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

от 1. Бирор ердан, бирор кимса, нарса ҳақида олинган хабар, маълумот.

Дарак қашшоқ. Дарак келмоқ.

Исмоилдан ҳамон дарак ёʻқ эди. — Ёшлик

Қоронғи тушди ҳамки, Отахўжа акадан дарак бўлмади, Зумрад опа хавотир ола бошлади. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

Ғунча очган сўлим навбаҳор Кутганимдан келтирди дарак. — Миртемир, Асарлар

2. Бирор нарса ёки хусусиятдан далолат берувчи нишона, белги.

Ёшлик —ҳаёт, келажак. Ёшлик — қудратдан дарак. — Ё. Мирзо

Оқ булутлар ферузаланган самода енгил сузади. Кузнинг дараги, деймиз буни. — Газетадан

1. Vuruş, çarpış.ЗАРБА

2. Bir ülkede zor kullanarak yönetimi devirme işi.ТЎНТАРИШ

от 1. эск. Кема бошқарувчиси; капитан.

Кема тумшуғида турган дарға кўксини чангаллаганча дарёга йиқилди. — Ёшлик

Дарға ёʻлдан тойса, кема ағдарилади. — Қанотли сўзлар

Дарёнинг бўйида қарғалар бўлсам, Энг катта кемага дарғалар бўлсам — Қўшиқлар

2. кўчма Машинани бошқарувчи, юргизувчи.

Зангори кема дарғалари.

3. кўчма Ёʻлбошчи, раҳбар, етакчи.

Унинг юз ёшгача соғ-саломат ва яна узоқ йиллар келажак сари шиддат билан бораётган улкан кеманинг дарғаси бўлиб қолишини тилайдилар. — Газетадан

Сиз бўлдингиз шеъриятнинг дарғаси. — Отаёр, Оқ фасл

айн. Дариғо.

Дорга қараб, Эралихон йиғлаб: — Э дариғ, шунинг тагига қоним тўкилар экан-да, — деб афғон қилиб сўзлагани — Эрали ва Шерали

— Во дариғ! — деб Тоҳирнинг отаси оғир уҳ тортди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

от 1. Баланд бўйли, новча, бўйчан.

Дароз одам. Дароз терак. Ақлли пакана аҳмоқ дароздан яхши. — Мақол

Содиқжон йигирма ёшлардаги дароз, оғиркарвон, камгап йигит. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Кун ботиб қолгани учун болаларнинг бўйи дароз кўринади. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

Лекин бу ҳовлидаги чучмомалар жуда дароз, поялари сип-силлиқ ва оқ. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

2. Узундан-узоқ, узун.

Айта берса барча нутқин, Бўлажак сўзи дароз. — Шайхзода

Сидқи билан қип эдим сизларга ихлос, Ўғлимнинг умрини дединглар дароз. — Эрали ва Шерали

Defense Advanced Research Projects Agency

от 1. тар. Хон-амирлар даврида жазога маҳкум этилган кишиларни савалаш учун қайишдан ўриб ёки тикиб ясалган қалин энли қамчи.

Захзиндонларда дарра еб, баданлари қаварган бегуноҳ кишилар, пок дийдалар ётар эди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Зум ўтмай бир ўрам чилвир билан тўрт энлик қалин дарра олиб чиқди. — С. Сиёев, Аваз

2. Халқ ўйинларидан бири ва шу ўйинда ютқазган кишини уриш учун рўмол ёки белбоғдан эшиб қилинган қамчи, арқонча.

3. кўчма Куч, қурол; восита.

Замонавий қизиқчилар кўпроқ эскиликнинг кишилар турмуши ва тушунчасидаги кўринишларини сатира дарраси билан аямай савалайдилар. — М. Қодиров, Ҳажв, ханда ва қаҳқаҳа

от 1. Манбаидан қуйилиш жойи томон табиий ўзандан доимий равишда оқиб турадиган катта сув.

Зарафшон дарёси. Азим дарё. Дарё суви. Дарё бўйи. Ўтирган — бўйра, юрган — дарё. — Мақол

Томчи тошиб бўлгунча, дарё оқиб бўлар. — Мақол

Пастликда Чорвоқдан фаввора бўлиб отилиб чиқаётган сув дарё ҳосил этиб, олға боряпти. — Газетадан

Кечаси дарё шунақа чиройли бўладики, Канизакхон! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. кўчма Кўп миқдордаги нарсалар ҳақида.

Хаёл дарёси.

Ботир ёрим, биламан, сиз қайғу дарёсига мендан чуқурроқ ботдингиз. — Ойбек, Танланган асарлар

Одамлар дарёси янги шаҳар томонга оқарди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Қуёш ботган. Лекин унинг олов дарёси турли ранглар билан товланиб, чексиз бир парда каби уфқларда мавжланади. — Ойбек, Танланган асарлар

3. кўчма Битмас-туганмас; бой; кенг.

Тақсиримнинг илмлари жуда дарё, ўзлари Бухорода хатми китоб қилганлар! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Худойимнинг бир дарёси ғазаб бўлса, минг дарёси раҳмат. — Ҳамза, Танланган асарлар

4. эск. айн. Денгиз.

5. ёки Шўр дарё Дарёйи шўр Каспий денгизи.

Бу арғумоғингиз билан Дарёйи шўргача етасиз. — Ойбек, Навоий

6. кўчма Бойлик, хазина.

Санъаткор халқ тили дарёсидан ўринли фойдалана олса, бир қатраси билан серзавқ, анча бақувват гуллар кўкартира олади. — ЎТА

7. кўчма Ўтиб кетувчи, ўткинчи.

Ҳайҳот! Ёшлик, болалик бир дарё — оқди-кетди. Минг афсус. — К. Яшин, Ҳамза

8. кўчма Оқим, кечмиш; тарз.

Оқибатда турмуш дарёси истаган томонга оқизди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Ҳамма нарса ўз ёʻлидан борар, ҳаёт дарёси уни ўзининг ўйноқи тўлқинларига миндириб, ҳамон олға сурарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол