Поиск

kese, qadaq

Avtomobillarga yoqilgʻi quyish shoxobchasi

ot Sharob quyuvchi, kosagul.

Mehmonlar bellarini mahkam tangʻib olgan koʻk sallali ayoqchilar qoʻlidan qadahni olib, sharob ichib — M. Osim, Karvon yoʻllarida

ot 1. Kemalarga yoʻl koʻrsatish uchun dengiz qirgʻogʻi yoki orollarga qurilgan va signal vositalari bilan jihozlangan minora koʻrinishidagi navigatsiya qurilmasi.

Kema uchun mayoq, sayyoh uchun kompas, Yer uchun Quyosh aziz boʻlgani kabi — Gazetadan

2. koʻchma Yoʻl koʻrsatib turadigan, oʻrnak, namuna, ibrat boʻladigan narsa; mashʼal.

Keng, bepoyon Sharqqa mayoq Gul-gul yongan Oʻzbekiston. — X. Rasul

olm. ayn. Qayer.

sft. 1. Har yerda sanqib, daydib yuradigan; daydi.

Sayoq yursang, tayoq yeysan. — Maqol

Kecha-kunduz koʻcha-koʻyda tentirab yurdim sayoq, Soʻzlasa jon kuydirib kim, solmadim hargiz quloq. — Habibiy

Hamma yoq jimjit. Soy tarafdagi sayoq itlarning ham ovozi oʻchgan. — S. Siyoyev, Otliq ayol

2. Yomon yoʻllarga yuradigan; axloqi buzuq.

Sayoq ayol. Sayoq odam.

ot 1. Daraxt shoxining urish, haydash va shu kabilar uchun ishlatiladigan boʻlagi, undan maxsus ishlangan qismi; kaltak.

Uzun tayoq. Quruq tayoq.

Kal oʻlikni darvozaga olib chiqib, belini bogʻlab, qoʻliga tayoq berib ketibdi. — Ertaklar

2. Shunday yogʻoch (tayoq)dan teggan zarb.

Kimlarning orqasida tayoq izlari, Hali ham toʻlqinlanar qon dengizlari. — Gʻayratiy

3. Hassa vazifasidagi yogʻoch; hassa.

Oyoq charchasa, tayoq yaraydi. — Maqol

Ota zalvarli tayogʻini qorga niqtab bosib, bardam qadam tashlardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

ot 1. Biror ishga yaroqlilik, qodirlik; qobiliyat.

Oʻqishga layoqat. Ishga layoqati yoʻq odam

Boy togʻaning hamma yumushlarini yaxshi bajargani va mehnatga layoqatini, uquvini yaqqol koʻrsatgani uchun boy unga [Yoʻlchiga] katta yerga chiqib, paxtada ishlashga buyruq bergan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. ayn. Isteʼdod.

Olimlik uzib yesa boʻladigan olma emas. Bunga layoqat kerak — I. Raxim, Hilola

olm. 1. ayn. Qayerda 1.

U qayoqda? Oʻrda qayoqda?

2. Inkorni, aks holat mavjudligini bildiradi.

— Endi tamom boʻshatdilarmi seni? — Boʻshatish qayoqda! Qochdik. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kambagʻalga maktab, oʻqish qayoqda edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Qiyoslash, taqqoslash maʼnosini bildiradi.

Boʻta qayoqda-yu, Nizomiddin qayoqda. — S. Ahmad, Hukm

Traktorist tanqid qilganiga sanʼatkor asti chiday olmas edi; traktor qayoqda-yu, masalan, chorzarb qayoqda, traktorist qayoqda-yu, ashulachi qayoqda! — A. Qahhor, Sanʼatkor

olm. ayn. Qayerga.

Qayoqqa qarasang, qovun.

Ot koʻchaning ayrilishiga yetib, endi qayoqqa yuramiz, degandek toʻxtagan edi, egasi yana chuh, deb javob berdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

sft. Tayogʻi bor, tayoq koʻtargan.

Ark darvozasidan yugurgan bir necha tayoqlilar dehqonni yoqasidan ushlab sudrab olib bordilar — S. Ayniy, Qullar

• qayoqdan kun chiqdi какими судьбами; каким ветром занесло; явился, как красное солнышко (говорится редкому гостю)

ot 1. Sanqib yurishlik, daydilik.

— Darbadarlikdan, oʻzimning simobday beqaror sayoqligimdan juda oʻkinar edim, — dedi Shum bola. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

2. Axloqan buzuqlik.

U [Fotima] singlimga har zamon yozgan xatida eri haqida lom-mim demas, oʻzi xohlab tegganining sayoqligidan nolishga, ochigʻi, or qilardi. — X. Nazir, Oʻtlar tutashganda

ot Sayoq soʻzidan erkalatish shakli.

Qayerda tentirading, sayoqtoy? — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

ot 1. Kichkina tayoq.

2. ayn. Sterjen.

Temir tayoqcha.

3. Baʼzi kasalliklar mikrobi.

Kox tayoqchalari (sil kasalini tarqatuvchilar).

Kasallikni juda mayda boʻlgan koʻkyoʻtal tayoqchalari paydo qilishi maʼlum boʻldi. — A. Habibov, Koʻkyoʻtal

sft. 1. Biror ishga qobiliyati bor.

Bu mahalda jang qilishga layoqatli yolgʻiz oʻzi qolgan edi. — Shuhrat, Shinelli yillar

2. ayn. Isteʼdodli.

Layoqatli bola.

3. Foydalanishga, ishlatishga yaraydigan, yaroqli.

Elmurod daraxt kesib, botqoqlikka yotqizishga buyruq berdi. Boltadan boshqa kesishga layoqatli asbob yoʻq edi. — Shuhrat, Shinelli yillar

qayaqtaǵı

adj yaroqsiz, layoqatsiz, ishga yaramaydigan, nobop :: ineligible¹ /ɪnˈelɪdʒəbl/ adj yaroqsiz, layoqatsiz, ishga yaramaydigan, nobop

sft. 1. Biror ishni bajarish qoʻlidan kelmaydigan; qobiliyatsiz.

Mehnatga layoqatsiz kishi.

2. ayn. Isteʼdodsiz.

qayaqqadur