Поиск

ot Tarkibida vodorod boʻlgan va shu vodorod oʻrnini biror metall egallaganda, tuz hosil qiladigan, nordon kimyoviy birikma; suv hamda tuz hosil qiladigan murakkab moddalar.

sft. Tarkibida kislota bor.

Kislotali birikmalar.

yonilgʻining yonishi natijasida atmosferaga ajralib chiqadigan, kislorod va namlik bilan reaksiyaga kirishib kislotalar (sulfat va azot) hosil qiladigan, oʻzida ifloslantiruvchi moddalar eriganligi sababli 5,6 dan kam rN vodorod koʻrsatkichiga ega yomgʻir yoki qor koʻrinishidagi nordonroq atmosfera yogʻinlari. K.yo. oʻsimliklar va hayvonot dunyosiga agressiv taʼsir koʻrsatadi, suv havzalari, tuproqning kislotaligi oshishiga, oʻrmonlar oʻsishining pasayishiga, ichimlik suv sifatining yomonlashuviga va h.k. olib keladi.

bir asosli kuchli kislota. Kimyoviy formulasi HNO₃, rangsiz. Suvsizlantirilgandagi zichligi 1522 kg/m³, -41,6°S da eriydi, 82,6°S da qaynaydi. A.k. ning massa miqdori 68,4%, 121,9°S da azeotrop hosil qiladi, suvda yaxshi aralashadi. A.k. xalq xoʻjaligida azotli va murakkab tarkibli oʻgʻitlar olishda, rangli metallurgiyada metallarni eritishda, kimyo sanoatida oltingugurt kislotasini tayyorlashda, har xil azot birikmali organik moddalar olishda, raketa texnikasida yoqilgʻini oksidlovchi sifatida va xalq xoʻjaligining boshqa tarmoqlarida ishlatiladi. A.k. ammiakni 750°S temperaturada kislorod bilan oksidlab yoki 875—900°S temperatura va yuqori bosimda platinali katalizatorlar ishtirokida hosil boʻlgan NO ni NO₂ gacha oksidlab olinadi. Shuningdek, azotni oksidlab va oksidlarni suv bilan shimdirib ham A.k.ni olish mumkin. Laboratoriya sharoitida nitratlarni parchalab olinadi. A.k.ning massasi miqdori 97—98%, 58—60% li va 47% li turlari ham ishlab chiqariladi., Azot kislotasi

odatda boshlangʻich manbadan uzoqda atmosferadagi kimyoviy jarayonlar tufayli oʻzgargan oltingugurt, azot birikmalari va boshqa moddalarning yerga suyuq yoki quruq holda tushganida roʻy beradigan kompleks kimyoviy va atmosfera holati. Suyuq shakli odatda “kislota yomgʻiri” deb nomlanadi va yerga yomgʻir, koʻrinarli toʻsiqlar yoki tuman shaklida tushadi. Quruq shakllari – kislota gazlari yoki makrozarralardir.

tarkibida kislotalar hosil qiluvchi sanoat ifloslantiruvchi moddalari: SO₂, NOₓ, HCl va h.k. eritmalar boʻlgan nordon (rN koʻrsatkichi 5,6 dan kam) yomgʻir yoki qor shaklidagi atmosfera yogʻinlari.

suvli eritma yoki tuproqning suyuq fazasidagi vodorod ionlarining miqdori. K.k. rN (vodorod ionlari faolligining manfiy logarifmi) birliklarida oʻlchanadi.

Abssizat kislota — oʻsimlik gormoni. Oʻsimlik bargi va mevalarining toʻkilishini tezlashtiruvchi, urugʻlarning tinim davrini vujudga keltirib, uzaytiruvchi, shuningdek oʻsishni sekinlashtiruvchi modda. Dastlab gʻoʻza koʻsaklaridan ajratib olingan.

suvda eriydigan vitamin. Asosan oʻsimliklarda, ayniqsa naʼmatak, bulgʻor qalampiri, sitrus mevalari va boshqalarda koʻp. Organizmning noqulay sharoitlarga chidamliligini oshiradi. Askorbat kislotaning yetishmasligi lavsha (singa) kasalligiga sabab boʻladi., Askorbat kislota, S vitamini

muhim aminokislotalardan biri, koʻpchilik oqsillar tarkibida uchraydi., Glutamat kislota

toʻyingan yogʻ kislotasi. Barcha yogʻlar tarkibida uchraydi. U ayniqsa palma (35 %) va paxta (25 %) moylarida, shuningdek hayvon yogʻlarida (30 %) koʻp boʻladi. Yogʻlarning qattiqligi koʻp jihatdan palmitinat kislotaga bogʻliq., Palmitinat kislota

Pantotenat kislota, V₅ vitamini

yashil oʻsimliklar va mikroorganizmlarda sintezlanadi.

Koferment A ning tarkibiy qismi.

aromatik oksikarbonat kislota. Koʻpchilik oʻsimliklar tarkibida erkin holda uchraydi. Masalan, moychechakda., Salitsilat kislota, aspirin

dikarbon aminokislota, oqsil tarkibida uchraydi. Amidlarning hosil boʻlishida va transaminlanish reaksiyalarida muhim ahamiyatga ega., Aspartat kislota

mikroorganizmlarning oʻsishiga taʼsir qiluvchi omil., Paraaminobenzat kislota, N vitamini

murakkab organik birikma; adenin, fosfat kislotaning ikki qoldigʻi va ribozadan iborat nukleotid. Hujayra energetikasida muhim ahamiyatga ega., Adenozindifosfat kislota (ADF)

полимерное вещество, макромолекула которого представлена спиралевидной полинуклеотидной цепочкой, входящее в состав цитоплазмы клетки и ядрышка клеточного ядра.латинскийacidum ribonucleicumузбекскийRIBONUKLEIN KISLOTA (RNK) — polimer modda boʻlib, katta molekulasi polinukleotid spiralsimon zanjirlardan iborat. RNK hujayra sitoplazmasi va yadrochasi tarkibiga kiradi.

adenin, riboza va fosfat kislotaning uchta qoldigʻidan tashkil topgan birikma. Tirik organizmlarda universal energiya tarqatuvchi va asosiy kimyoviy energiya manbaidir., Adenozintrifosfat kislota (ATF)

аминокислотаasab sistemasining qoʻzgʻatgichlaridan biri.

tarkibi adenin, riboza va fosfat kislotaning bitta qoldigʻidan iborat murakkab organik birikma. Nuklein kislotalar, kofermentlar tarkibida va erkin holda uchraydi., Adenozinmonofosfat kislota (AMF)