Қидирув

тил Кишилар ўртасида, жамиятда ўзаро фикр алмашишнинг муҳим воситаси; тилшуносликнинг асосий ўрганиш объекта Одам тилидан топар, ҳўкиз - мугузидан Хотиннинг бу

ёʻқот Ёʻқ қилмоқ. Буларни таг-туги билан ёʻқотмагунимизча, бизга тинчлик ёʻқ. Ойбек, Улуғ ёʻл Муайян мақсадга монелик қиладиган тўсиқни олиб ташламоқ; барҳам б

чува Ёзмоқ, бўшатмоқ (коптокка, ғалтакка ўралган ёки калаваланган ип, сим ва шу кабилар ҳақида). Ғалтакдаги ипни чувамоқ. Ҳакимжон акамлар актни гумдон қилибдил

аррала Арра билан кесмоқ, бўлмоқ. Ёғоч арраламоқ. кўчма Тинч қўймай, гап-сўз билан жонга тегмоқ. Бу ёқда қариб қуйилмаган хотин арралаб турса М.М. Дўст, Лолазо

қудағай Хотин қуда. Қиз билан йигитни кўрган қудағайлар гап-сўз чувалмаслиги учун тез орада унашиб қўйишга эрларини қистай бошладилар. Ҳ. Нуъмон ва А. Шораҳмед

маза-бемаза Бўлар-бўлмас, бемаъни, бўлмағур (иш, гап-сўз ҳақида). Зумрад опа маза-бемаза гапларга қулоқ солмас рўзғор ишларидан бўшолмасди. С. Нуров, Кутилмага

шовур-шувур тақл. с. Мазмуни ноаниқ бўлган гап-сўз товушларини билдиради. Оломон орасида бирдан шовур-шувур кўтарилди. Х. Султонов, Бир оқ-шом эртаги

жиртак Жиртак отмоқ (ёки чалмоқ) 1. Гап-сўз қилмоқ; майна қилмоқ. Мен ҳам юра берсам, тирикчилигимни қила берсам, биров жиртак чаладими? А. Мухтор, Туғилиш; Лекин

ян Айбситувчи гап-сўз айтмоқ. Сардоров, шахсан берган кўрсатмасини вақтида бажармай, комиссия олдида уятга қолдиргани учун, раисни яниб қўйган. Ҳ. Назир, Кўкте

фисқ Бировнинг орқасидан ёмонлаб тарқатилган уйдирма гап-сўз; ғийбат, иғво. [ Қодиров билан Султонов] Даъволарини исбот қилиш учун далил тополмай, энди фисқ, туҳмат

гипнозла Гипноз ҳолатига келтирмоқ ва шу ёʻл билан даволамоқ. Гап-сўз, авраш, муайян руҳий ҳолат ёки таъсир билан бирон кишининг инон-ихтиёридан айирмоқ, уни ўз

маҳмадоналик Маҳмадоналар каби гап-сўз қилиш, гапириш. Ёрмат қизининг бундай маҳмадоналигига ғазабланиб, қош-қовоғини солди. Ойбек, Танланган асарлар Энди катта бо

тегин кам қўлл. Дахл қилмоқ, тутинмоқ; гап-сўз ёки қўл билан тегмоқ. Эшикни очса ҳам, идиш-товоқларга тегинса ҳам, тарс-турс, қарс-қурс қилиб, кимдандир ўч олаё

маза-матра Маза, маза деган нарса. Лекин уларда тайёрланаётган таомларда маза-матра ёʻқ. Газетадан кўчма шу замонда гап-сўз қайнаб кетган, лекин бировининг ҳам маъ

лўнда Қисқа, ихчам ва аниқ (гап-сўз, фикр-мулоҳаза ҳақида). Халқ ибораси лўнда бўлади. Ю. Шомансур, Қора марварид — Лўнда қилиб айтганда, менга ҳам, сизга ҳам ўқ

ипириски Кир-чир, исқирт. Тузукроқ кийиниб бор, манави ипириски нарсаларингни ташлаб. Ёки яхшироқ костюм-шиминг ёʻқми Н. Аминов, Суварак кўчма Ёқимсиз, бўлмаг

истеҳзо Кимсанинг устидан кулиш, масхара қилиш; масхара, мазах ва унинг, одатда, гап-сўз, мимика ва шу кабилар замирида ётувчи ифодаси. — Балки, бегингизнинг тамала

ҳазилкашлик Ҳазилкашга хос гап-сўз, хатти-ҳаракат; ҳазилкаш бўлиш, ҳазил қилиш. Воси ака кулгисини босолмай, ҳазилкашлик билан деди: — Ўзинг яна битта қиз туғи

ўпкала Ўпка, гина ифодаловчи гап-сўз айтмоқ, ўзини ўпка-гинали ҳолатда тутмоқ. Башаранг қийшиқ бўлса, ойнадан ўпкалама! Мақол Элмурод Турдиевнинг разведкага ю

аччиқ-тиззиқ Аччиқ-алам ифодали, жаҳл-зардали (гап-сўз, хатти-ҳаракат ҳақида). Никоҳ куни ниманинг жўнидандир қуданг билан аччиқ-тиззиқ айтишибсан. Ойбек, Олтин