Қидирув

табиий

туғма ақл

табиий газ

ўзбекчаТабиий асфалтқорақалпоқчаТәбийғый асфальтинглизчаNatural asphalt

совокупность природных предметов, явлений или свойств, образующих одно целое. П.к. - исторический предшественник понятия природная система. Термин применяется для обозначения: 1) любых взаимосвязанных явлений природы, 2) закономерных пространственных сочетаний (мозаик) почв, растительности, ландшафтов и т.д.Табиат мажмуаси [лот. комплехус - алоқа, қўшилмоқ] - бир бутунликни ташкил этувчи табиат предметлари, ҳодисалари ва хоссаларининг йиғиндиси. Т.м. табиат тизими тушунчасининг тарихий ўтмишдошидир. Атама табиатдаги 1) ўзаро боғлиқ бўлган ҳодисаларни; 2) тупроқ, ўсимлик, ландшафтларнинг қонуний фазовий бирлиги ва ҳ.к. ифодалаш учун қўлланилади.

қатламдаги нефт ёки газни ишлаётган қудуқ тубига ёʻналтирадиган табиий кучлар йиғиндиси. Нефт уюмларида қатламдаги нефтни ҳаракатга келтирувчи кучларнинг асосий манбаларига қуйидагилар киради: суюқлик таранглиги ва жинс қовушқоқлиги; чегара суви оғирлигидан ҳосил бўладиган босим; тоғ жинси ва сувнинг қайишқоқ кенгайишидан ҳосил бўладиган чегара суви босими; газ қалпоғидаги газ босими; нефтдан ажралиб чиқаётган эриган газнинг қайишқоқлиги; нефтнинг оғирлик кучи ва ҳ.к. қайд этилган энергия манбаларининг биронтаси устунлигига кўра, нефт уюмларининг қуйидаги режимлари ажратилади: сувбосимли, қайишқоқ сувбосимли, газбосимли (ёки газ қалпоғи режими), эриган газбосимли ва гравитацион режимлар. Газ ва газконденсат уюмларида сиқилган газнинг кенгайишидан ва чекка қатлам сувлари таъсиридан ҳамда суюқлик ва жинсларнинг қайишқоқлигидан ҳосил бўладиган босимлар энергия манбаи ҳисобланади. Шунга мувофиқ газли ва қайишқоқ сувбосимли режимлар фарқланади. Қайишқоқ сувбосимли режимда чекка сувлар босими доимо газнинг қайишқоқлик кучларига қўшилиб кетади, шу сабабли бундай режим соф ҳолда учрамайди ва газли сувбосимли режим деб аталади. Табиатда қатламдан нефт ва газ икки ёки уч кўринишдаги энергиялар таъсирида олиниши кўп учрайди. Бун, Уюмнинг табиий режими