Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«униси» бўйича 1263 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

1248 та
у
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

олм. 1. (жўналиш, ўрин-пайт, чиқиш келишикларида — унга, унда, ундан)

2. 3-шахс бирлик Сўзловчи ва тингловчидан бошқа шахсни, нутқ жараёнида қатнашмаётган шахс (ўзга)ни билдиради.

У мендан бир ёш катта. Ундан ёшар ўрнак олишади.

У кетгандан кейин, Сидиқжон шу ернинг ўзида чўкка тушди. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари

Мана, бошқарма бўлимида уни [Искандаровни] роса қизартиришди. — С. Аҳмад, Бош оғриғи

Унинг овози ўзига жуда узоқдан эшитилаётганга ўхшарди. — С. Аҳмад, Юлдуз

3. Сўзловчидан наридаги ёки узоқдаги кимса, нарсани кўрсатиш учун қўлланади.

Бу китобни эмас, у китобни беринг. У йигитни танийсанми? Дарёнинг у ёғи.

У ерда нима кўп — паст-баландлик. — Шуҳрат, Олтин зангламас

Мен бўлсам унинг ёʻлини аллақачон топиб қўйганман. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

  • Бошини (ёки ўзини) у ёққа урмоқ, бу ёққа урмоқ Бирор нарса ҳаракатида ўзини минг алфозга солмоқ, астойдил уринмоқ. [Мирзакаримбой :] Бошни у ёққа урдим, бу ёққа урдим, ахир бир эвини топдим, жиян. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Ё у ёқлик, ё бу ёқлик қилмоқ Масалани кўндаланг ҳал қилмоқ, ишни бир ёқлик қилмоқ, ажрим қилмоқ.
  • У дунё Тақдирга шукур қил, номусли камбағал бўл. У дунёда фойдасини биласан. — Ойбек, Танланган асарлар
  • У дунё-бу дунё, у дунё-ю бу дунё
  • У ёқда турсин Очилиш у ёқда турсин, очиқ хотинларнинг юзини ҳам кўрмайман, деб онт ичганман. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин
  • У ёвда қолиб Ёддан кўтарилиб, эсдан чиқиб, унутилиб. Канизак кўзи жиққа ёшга тўлди-ю, узр у ёқда қолиб, ҳасратга тушиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • У ёғини суриштирсанг Аниғини билмоқчи бўлсанг, очиғини айтганда, аслида. У ёғини суриштирсанг, қишлоқда ҳамманинг рўзғори танг. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Уни қуй, буни қўй Уни қўй, буни қўй, қачон бизникига келасан?
Тўлиқ мақола →
уд
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Катта ноксимон косахонали, калта дастали, кўп торли, чертиб чалинадиган мусиқа асбоби.

Уд чалмоқ.

Уд [барбат] — қадимги Ўрта Осиёда чертма торли мусиқа асбоби. — Фан ва турмуш

Тўлиқ мақола →
уф
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

унд. с. Бирор нарсадан шикоят, ранжиш, бўғилиш каби туйғуларни ифодалайди.

Уф, ҳаво жудаям дим! Уф, саримсоқ иси келяпти! Уф, ҳамма ёқни тутун босиб кетди!

— Уф! Сувсадим, — деди Фотима елпиғичини силкитар экан. — П. Турсун, Ўқитувчи

Хотин паранжиси билан айвоннинг олдига ўтириб олгач, уф, деб чайқалди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Йигит ичкари кирди; қўлидаги портфелини диванга улоқтирди; уф тортиб, пешонасига урди. — А. Қаҳҳор, Қайғулар

Тўлиқ мақола →
уҳ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

унд. с. Чарчаш, бўғилиш каби руҳий-жисмоний ҳис-туйғуларни ифода этади.

[Марям:] Уҳ! Жуда қийин ҳолда қолдим-да!Ҳамза, Ким ўғри?

— Уҳ, бу Говнинг қилаётган найранги! — деди-да, Абдурасул токчага суяб қўйилган қўшотарни қўлига олди. — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Уҳ тортмоқ У [Қобил] ғамгин ва хаёлчан гапириб, ҳикояси давомида неча-неча марта уҳ тортди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Тўлиқ мақола →
ул
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

(у — чўзиқ) Ўғил.

Бежой билдим, тўрам, Ёдгор улингни, Аймоқнинг юртига талаб қилибди; Қандай жўнатасан жон-у дилингни?! — Ёдгор

Армон билан мен улдан айрилдим дер, Кетганингни, болам, билмай қолдим дер. — Равшан

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 1248 →

Таърифлар ичида

6 та
биланг-биланг

биланг-биланг айн. Билангламоқ. Балиқдай биланг-биланг қилиб, гоҳ униси ўзиб кетади, гоҳ буниси. Ҳ. Назир, Ёнар дарё

ғалва

ғалва Шовқин-сурон кўтариб қилинган жанжал, тўполон. Мунча ғалва қиласан? Нақ ғалвалар бўлардики, қўни-қўшни ўртага тушарди. С. Аҳмад, Юлдуз Қутбиддинов эрт

шерик

шерик Бирор иш-ҳаракатни бирга бажарувчи; ҳамкор. Аҳмаджон шериги билан гранаталарни чоғлаб, ҳаёт-мамот пайтини кутиб туришди. А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз [Қодирқул:]

тугмоқ

туг Тугун солмоқ; тугун солиб уламоқ, боғламоқ. Рўмолнинг учини тугмоқ. Ипнинг икки учини тугиб боғламоқ. Сочин тугиб, саллани ўрай берди бошига. Ойсулув (жўнали

учмоқ

уч Қанот воситасида ҳавода ҳаракатланмоқ, қанот қоқиб, бирор томонга ёʻналмоқ; парвоз қилмоқ. Қуш қаноти билан учиб, қуйруғи билан қўнар. Мақол Баҳор ҳидидан бесара

учмоқ

уч Қанот воситасида ҳавода ҳаракатланмоқ, қанот қоқиб, бирор томонга ёʻналмоқ; парвоз қилмоқ. Қуш қаноти билан учиб, қуйруғи билан қўнар. Мақол Баҳор ҳидидан бесара

Эртаклар

9 та
Доно йигит ва унинг қайлиғи
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда доно йигитнинг ўзига муносиб умр ёʻлдошини топиш саргузаштлари ҳикоя қилинади. У ёʻлда учраган турли саволлар орқали бўлажак рафиқасининг ақ

Гаранг
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда тўрт нафар гаранг кишининг тушунмовчиликлари ва уларнинг қозига мурожаат қилиши тасвирланган. Воқеа кулгили вазиятлар билан ривожланиб, кути

Жонон пиёла
Халқ оғзаки ижоди

Қўқон подшосининг қимматбаҳо пиёласи синиб қолади ва уни тузатишга ҳеч ким қодир бўлмайди. Фақатгина бир кал шогирд ўзининг ақл-заковати билан бу муаммо

Қирқ ёлғон
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда бойнинг уч о'г'лидан кенжаси отасидан қолган меросга қаноат қилмай, мусофирчиликка отланади. У о'зининг зукколиги ва топқирлиги билан турли қийи

Қорасоч пари
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз Қорасоч пари ўзининг ақл-заковати ва сеҳрли қобилиятлари билан мамлакатни бошқаради. Унинг донолиги ва адолати туфайли мамлакат обод бўлади, аммо

Сусамбил
Халқ оғзаки ижоди

Эртакда хўжайинларининг зулмидан қочиб, бахтли ҳаёт излаб Сусамбилга ёʻл олган жониворларнинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Улар ёʻлда бир-бирларига қўс

Ҳаммасини кўриш · 9 →