Қидирув

от 1. тар. Эксплуататорлик жамиятининг илк даврларида хусусий мулк, мол қатори олиб-сотилган, бутунлай хўжайинга қарам бўлган, ҳеч қандай ҳақ-ҳуқуқ ва мол-у мулкка эга бўлмаган хизматкор.

— Ойжамол, мана бу ер қул бозори бўлган, — Шерниёз сандиқсозлик дўкони қаршисидаги майдончани кўрсатди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Хафа бўлманг, биз ҳақ олмасдан ҳам ишлаймиз. Ахир биз қулмиз-ку, ҳақ талаб қилишга ҳаддимиз борми?! — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Умуман, синфий жамиятда эксплуатация ҳамда сиёсий-иқтисодий қарамлик асоратида ҳар қандай ҳуқуқдан маҳрум бўлган, эзилувчи киши.

Қизлар бунда чўри, тул эди, Йигитлар хўр, гадо, қул эди. — Э. Раҳим

3. кўчма салб. Кимсага кўр-кўрона хизмат қилувчи, бўйсунувчи; итоатгўй, малай, хизматкор.

— Маши, — деди Фазлиддин, — лекин шундай яхши қулни улар бизга беришмас, дейман. — Ойбек, Танланган асарлар

— Бизнинг Қамишкапада кўпчилик аёллар ҳали ҳам тўрт девор ичида эрларига қул бўлиб келмоқдалар, — деди Гулсум. — П. Турсун, Ўқитувчи

4. кўчма Бирор кимсага, нарсага қаттиқ берилган, дарди, хаёли ўшанда бўлган киши, унинг фидойиси.

Яхши гапнинг қулиман. Ўз қарашларининг қули.

Сен ҳам от қулига ўхшайсан. — Ойбек, Танланган асарлар

орамизда Мирҳайдар деган кеча-кундуз фақат овқатни ўйлайдиган, қорнининг қули бўлиб қолган бир йигит бор эди. — О. Ёқубов, Излайман

Мангуга қолай, дея шуҳрат қули Искандар Юксак тоққа ўзининг суратини солибди. — А. Орипов, Юртим шамоли

5. Банда.

Худо хабар олсин жами қулидан — Ҳасанхон

Ё худо, бу гуноҳкор ўғлимга ўзинг тавфиқ бер ва мен қулингни кечир. — Ойбек, Нур қидириб

шв. Сайҳон, кенг, чексиз

Кийикнинг юраги қула чўлмиди? — "Гўрўғли"

от 1. Эшик, сандиқ, жавон ва шу кабиларни калит билан беркитиш ва очиш учун ишланган махсус буюм ёки мослама.

Найча қулф. Осма қулф. Ич қулф. Дарвоза қулфи. Эшикка қулф солмоқ. Қулфни очмоқ.

Кутубхона эшигидаги қулфни кўриб, ҳайрон бўлди. — Ёшлик

Санобархон дарвозани устидан кичкина босма қулф билан шарқ этиб беркитди-да, Адолатга эргашди. — С. Зуннунова, Гулхан

2. Турли нарсаларнинг, буюмларнинг беркитиладиган қисми.

Соат занжирининг қулфи.

Ҳаммага маълум икки қулф, икки белбоғли сариқ портфелини кўтариб, мактабга жўнади. — Мирмуҳсин, Умид

3. кесим взф. Қулфлаб қўйилган, берк.

Дарвоза қулф. Магазин қулф. Бордик — —

эшик қулф эди.

Ишхонангга бордим, аллақаёққа кетган, дейишди. Уйларингда ҳеч ким ёʻқ, қулф. — С. Зуннунова, Олов

тақл. с. 1. Суюқликни ютганда ёки оғзи тор идишдан қуйганда эшитиладиган товушни билдиради (асосан, этмоқ ёрдамчи феъли билан ёки такрор ҳолда қўлланади).

Қулт этиб пиёладаги сувдан ичди.

Мирёқубнинг қовоғи солинди, у анча вақтгача гапирмай, қулт-қулт чой ичди. — Мирмуҳсин, Тунги чақмоқлар

Шишани бурнига яқинлаштириб, қизиқсиниб тикилди-ю, даст кўтариб, қулт-қулт ича бошлади. — А. Кўчи-мов, Ҳалқа

2. Умуман, томоғидаги бир нарсани ютмоқ; ютинмоқ.

Алишер алланимани қулт этиб ютиб, ақлининг сўзига киришга жазм қилди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

Юзини четга буриб, чуқур уф тортди, қулт этиб ютинди. — А. Кўчимов, Ҳалқа

3. шв. айн. Қултум.

— Мен ўйлайманки, — деди Эргаш, яна бир қулт сув ичгандан кейин — С. Айний, Қуллар

қулочрусчамера длины в размерах рукинглизчаdiametr of one's arms around smth.

Қулаč ер алïндï ятур ïнčïқïн U o‘ziga yerdan bir quloch olib, qayg‘uda yotibdi - Он получил себя [лишь] сажень земли и лежит в горести -He received himself [only] the ground and lies in grief

қулонкулан, дикий азиатский осел.

Кўр арслан керäк кез қулан тутюқа Qulon tutish uchun arslondek epchil bo‘lish kerak - Смотри, нужно [быть] львом для того, чтобы поймать быстрого кулана -Look, you need [to be] a lion in order to catch a quick kulan