Қидирув

от 1. Фарзандли, бола-чақали эр киши (ўз болаларига нисбатан).

Ота бўлмай, ота қадрини билмас. — Мақол

отамисиз, нимасиз ахир, ўғлингизни тийиб олиш сира эсингизга келадими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тожиддиннинг отаси ҳам кампирининг ўлимидан кейин кўп ўтмай вафот этган эди. — С. Зуннунова, Олов

2. Ёши катта кишиларга мурожаат қилишда ёки уларни ҳурматлаш учун ишлатилади.

Оталар сўзи — ақлнинг кўзи. — Мақол

Юнусали ота қаёққа боришни билмай, ҳардамхаёл бўлиб тургандан кейин идора тарафга ёʻл олди. — С. Аҳмад, Уфқ

Қоратой Ўрозни дарров Шокир отага юборди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ўғил болани эркалатиш учун ишлатилади.

4. кўчма Бирор иш ёки ҳаракатни бошлаб берган, унга асос солган киши ҳақида.

Абдулла Қодирий ўзбек романчилигининг отасидир. Жуковский рус авиациясининг отасидир.

5. кўчма Меҳрибон бошлиқ, раҳнамо ҳақида.

У [Михаил Маркович] колхозчиларга ота бўлди, ғамхўрлик қилди, иш ўргатди. — Ойдин, Мардлик — мангулик

6. Эл-юртга бошчилик қилувчи, ёши ёки мансаби улуғ зот ҳақида

[Ёрмат:] Тайёрлан, қизим, Сенга юрт отаси, элликбошимиз гапирадилар. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. 1. Кўлни силтаб ёки қулочкашлаб, қўлидаги нарсани узоққа ёки мўлжалга ирғитмоқ, улоқтирмоқ.

Тош отмоқ. Гранат отмоқ. Кўпга кесак отма. — Матал

Ёрмат пичоқни суғуриб олиб, узоққа отди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ташламоқ, ирғитиб юбормоқ.

Тантибойвачча кўрпачага бемалол ўтириб, дўпписини бир чеккага отди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Шиддат билан бирор томонга, жойга ташламоқ ёки ташланмоқ, отилмоқ.

Гулнор ҳушсизланган каби, бошини онанинг тиззасига отди. — Ойбек, Танланган асарлар

Болакай, ястаниб ётган поёнсиз лолазордан югуриб келиб, ўзини унинг қучоғига отди. — Шарқ юлдузи

4. Кўтариб ерга урмоқ, йиқитмоқ (курашда).

У [Сиддиқжон] ҳозир курашда рақибини ёнбошга олиб отган. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари

Қўтосни отмади, зўр билан уни майдоннинг четига — қаттиқ ерга судради. — А. Қаҳҳор, Сароб

5. с. т. Чекмоқ; тортмоқ.

Чори ота бармоқлари титраб, нос отди. — С. Нуров, Нарвон

Шу вақтда кимдир, бурнаки отгандек, қайта-қайта апшурди. — Ойбек, Навоий

6. Тортмоқ, ичмоқ (ичимлик ҳақида).

Эсонбой чорпояга чиқиб, у билан ёнма-ён ўтирганда, чол жиндай отиб олганини сезди. — Ёшлик

7. кўчма кам қўлл. Улоқтириб ташламоқ, тарк этмоқ, йиғиштирмоқ.

Қўлингдан келганча чиқар яхши от, Яхшилик қил, болам, ёмонликни от! — Эргаш Жуманбулбул ўғли

8. кўчма Чиқармоқ, ёзмоқ, ёймоқ (асосан ўсимлик ҳақида).

Чечак отмоқ. Палак отмоқ. Куртак отмоқ.

Ҳадемай карнай-гуллар, жуда ҳафсала билан чиройли қилиб тортилган ипларга чирмашиб, катта-катта япроқлар отди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Зилол сувли шаршара ёнида икки баҳайбат чинор, Бобур замонидан гувоҳлик бериб, шох отиб турибди. — Ҳ. Ҳасанов, Экватордан ўтганда

9. Бирор қурол воситасида ўқ, тош, снаряд ва шу кабилар узмоқ.

Сопқон отмоқ. Камалак отмоқ. Миномёт(дан) отмоқ. Отган ўқ қайтмас. — Мақол

Ётиб қолгунча, отиб қол. — Мақол

Танкларимиз душманнинг олдинги окопларидан ўтиб, танкка қарши отадиган батареяни тўпга тута бошлади. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

10. Отиш қуроли воситасида уриб шикастламоқ ёки ўлдирмоқ.

Ўрдак отмоқ. Қуён отмоқ.

[Ёʻлчи] Тишини қисирлатиб деди: — Тўпнинг оғзига қўйиб, отиб юборинглар мени, қонхўрлар! — Ойбек, Танланган асарлар

Баъзан қизиқсиниб, биз ҳам каптар отиб кўрмоқчи бўлардик. — Шукрулло, Сайланма

11. Куч билан итариб, итқитиб чиқармоқ; учириб юбормоқ.

Шиша пробкасини отиб юборди. Вулқон юз тонналаб оловланган тоғ жинсларини ҳавога отди.

Сув дам оқизиб кетади, дам четга отади. — С. Аҳмад, Уфқ

12. кўчма Қўймоқ, ташламоқ.

Шиор отмоқ. Масалани ўртага отмок-

Дастлаб бу гапни дадангиз ўзлари ўртага отдилар. — Ойбек, Танланган асарлар

13. Учмоқ, сирғанмоқ.

Яхмалак отмоқ. Конки отмоқ Менинг ёшлигимда бирга ошиқ ўйнаб, яхмалак отиб ўсган бир оғайним бор. — Шукрулло, Сайланма

1. махс.эск.айн.айн. Якка туёқлиларга мансуб ўтхўр, сутемизувчи йирик иш-улов ҳайвони. От заводи - от наслини яхшилаш ва наслдор, юқори сифатли отларни кўпайтириш билан шуғулланувчи махсус хўжалик, корхона. От кучи - 75 кг/м секундга ёки 0,736 квтга тенг қувват. От спорти - отда юриш, машқ қилиш мусобақаларининг умумий номи. От ўйин - 1) сирк. 2) карусел

Оқ

Қашқа

Ёʻрға

От абзали

Отга тақа қоқмоқ

Отга минмоқ

Яхши отга бир қамчи, ёмон отга минг қамчи — Мақол

Сидиқжон эгарга яхшироқ ўрнашиб, отнинг жиловини силкиди — Абдулла Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Узоқдан от елдириб келувчи отлиқни кўрган Содиқ кўчанинг ўртасида тўхтади — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

80 от кучига эга бўлган трактор

Олимпиада ўйинлари дастурига от спортининг бир неча турлари киритилган

-Шу, театр дегани нима, от ўйиними? — Абдишукурдан сўради чойфуруш Садриддин бойвачча — Ойбек, Танланган асарлар

2. Отнинг бошига ўхшатиб ясалган шахмат донаси, асп

Отни юрмоқ. От бшган шоҳ бермоқ

3. қ.айн.қ. Мучал йил ҳисобида еттинчи йил номи. От йили - мучал йил ҳисобида еттинчи йил ( мучал). От миндирмоқ - от совға қилмоқ, от билан мукофотламоқ. От солмоқ - от қўймоқ 2. От қўймоқ - 1) отнинг жиловини бўш қўйиб елдирмоқ; 2) минган отини бирор кимса томон ёʻналтириб ҳужум қилмоқ. Отдай бўлиб кетмоқ - соғаймоқ, касалликни унутиб юбормоқ. Отдан тушса ҳам, эгардан тушмайди - илгариги мавқеи ёки мартабасидан тушгандан кейин ҳам такаббурлигини ташламаган киши ҳақида. Отни қамчиламоқ - қамчиламоқ

Унинг йили

Эшитганлар шоирга раҳмат айтиб, бири тун кийдириб, бири от миндирибди — Шукрулло, Сайланма

Бугун биз канал қазиш муддатини тезлатишга ташаббускор бўлган икки донгдор қурувчига от миндирмоқчимиз — Саид Аҳмад, Уфқ

Кеча-кундуз тоғма-тоғ душманга қарши от қўйиб, йпюи очамиз — М. Муҳамедов, Машқ

Ота, ташвиш тортманг, сал ўтмай отдай бўлиб кетасиз — "Шарқ юлдузи"

фл. Бегона ўтларни юлиб ташламоқ, ўтоқ қилмоқ.

[Бувим] Томорқада сабзи-пиёз ўтайди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

Чўлқуварлар ёз бўйи ғўзанинг ичидан чиқишмади, чопиқ қилишди, ўташди. — Ўзбекистон қўриқлари

от 1. Отмоқ феълидан сифатдош.

Тонг отар чоғи. Олти отар миномёт.

2. от , с.т. Катта базм, тўй.

Қирмизхон ҳали ҳам гоҳ-гоҳида хуфиёна тўйга чиқар, отардан тушган тўн, кўйлак, дўппи, ҳеч бўлмаганда, бир жуфт ароқ ёки коняк билан бошлиғининг кўнглини олиб турар эди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа