Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ўрмоқ» бўйича 466 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

421 та
ўрмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. Ғалла ўсимлиги, ўт, беда ва бошқалар ўсимликни чалғи, ўроқ, комбайн ва шу кабилар билан қирқиб олмоқ.

Арпа ўрмоқ. Қамиш ўрмоқ. Янтоқ ўрмоқ.

Бекбой: Ўроқ яса-тиб беринг, мен ҳам буғдой ўраман, деб жони-ҳолимга қўйдими бу қизча. — Н. Сафаров, Дон

Қоровул шўра ва ялпизларни ўриб, сув урган жойга тиқа бошлади. — Ёшлик

  • Арпангни хом ўрдими?
  • Ўроқ ўрмоқ Ўроқ билан ўрмоқ, ўроқ билан ишламоқ. Машраб индамай, ўроқ ўраётган жойига қараб кетди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушсаСизнинг молларингизга қараган, ўроғингизни ўрган, хирмонингизни янчган бир инсонни биламан — П. Турсун, Ўқитувчи
Тўлиқ мақола →
ор
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Ўзига номуносиб ёки эп кўрилмаган ишдан, нарсадан хижолат тортиш, уялиш туйғуси; уят, номус.

Хато қилмоқ бордир, тузатмаслик ордир. — Мақол

Қишлоқда бировдан калтак ейиш азал-азалдан эр йигит учун ор саналади. — Н. Норқобилов, Тўқнашув

2. Обрў, фахр.

Нори борнинг ори бор. — Мақол

Сен менинг чин ёримсан. Дилда ёʻғ-у боримсан, Ғам номус-у оримсан, Ой бориб, омон келгил. — Т. Тўла

  • Ор билмоқ Ўзига эп кўрмаслик. Мирзакаримбой билан пул юзасидан хириллашини, ёқа бўғишни [Ёʻлчи] ўзига ор билди. — Ойбек, Танланган асарлар
  • Ор қилмоқ (ёки этмоқ) Уялмоқ, номус қилмоқ, ўзига эп кўрмаслик. [Раъно:] Агар ор эца Лайли ҳақлидир Қайснинг жунунидин. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
  • Ори келмоқ Уялмоқ, номус қилмоқ. — Ёʻқ, тоға, ўрганиб олдим, — деди уқувсизлигидан ори келган Қўзибой. Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар.
Тўлиқ мақола →
ора
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Икки нарса ёки нуқта ўртасидаги масофа.

Москва билан Тошкент ораси 3500 километр. Колоннада машиналар ораси.

Ора узоқ, қарийб бир километрча келар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Нарсалар ўртасидаги жой, бўшлиқ, майдон; очиқ ёки тешик жой.

Ғўза қаторлари орасини юмшатиш.

Сени унда, мени мунда яратди. Орамизда оқар дарё яратди. — Қўшиқлар

Супаларнинг ораларига, атрофига анвои гуллар экилган. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Булутлар орасидан ойнинг бир парча кумуши кўриниб қолди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Нарсаларнинг бир-бирига туташган жойи, ўртаси.

Этаги эшик орасига қисилиб қолди.

Саман отлиқ, қамчисини буклаб, пиёзи чакмонининг ёқаси билан гардан орасига қистирди-да, отини қистаб, деворга яқинлашди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Нарсаларнинг ичи, ўртаси.

Беда ораси жуда иссиқ, гўё қуёшнинг бутун олови беда ичига яширингандай. — Ойбек, Танланган асарлар

5. Қатор, саф; тўда, давра.

Орамизда ҳар хил одамлар бор. Орамиздан яқин дўстимиз кетди.

Буни ҳайданг орадан, жўралар! Яна ёлғонлар ила кўп Сизни сарсон қиладир. — Ҳамза

Қўшин Тошкентга етган баъдида бизлар ташқаридан ва сизлар ичкаридан бўлиб, Мусулмонқулни орадан кўтаргаймиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. Икки воқеа, ҳодиса ёки пайт ўртасида ўтган, ўтадиган вақт, фурсат

Меҳмонлар жўнаб, орадан сал вақт ўтмай Асрорқул келди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Орадан тўққиз йил ўтди. Булар тўрт бола кўришди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

7. Кишилар ўртасидаги ўзаро муносабат, алоқа.

Бу ҳақда энди бизнинг орамизда гап бўлмасин, ўртоқ Нурмонов. — С. Зуннунова, Олов

— Ҳалиги гаплар ёлғонми! Орада ҳеч нарса бўлган эмасми? — сўради юмшоқланиб она. — Ойбек, Танланган асарлар.

8. 3-шахс эгалик ва ўрин-пайт келишиги қўшимчалари билан кўмакчи вазифасида ишлатилади.

  • Тирноқ орасидан кир қидирмоқ
  • Бу (ёки шу) 1. Орада Иккала хатга ҳам тезда жавоб кела бермади. Бу орада жанглар бўлиб, Мирзаевнинг қисми — гвардиячи қисм, ўзи гвардиячи сержант бўлди. — А.Қаҳҳор, Кўк конверт;— Бу орада Ҳомид нима қилиб юрибдир, ўзига тузуккина бой киши эмасми эди? — деди Офтоб ойим. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Кун ора Кун оша, икки кунда бир, орадан бир кун ўтиб. Мулла Муҳсин, шу ҳовуздан кун ора сув ўтадими ё ёʻқ? — А. Қодирий, Кичик асарлар
  • Тез орада
  • Яқин орада 1. Яқин вақт ичида, яқин кунлар ичида, шу кунларда. Агар яқин орада ҳаво очилмай, сурункасига ёмғир ёғиб берса, нима қиламиз? — Н. Сафаров, Хадича АҳророваЯқин орадаги обжувоз пойкўпининг зарби ерни силкитиб, тўлқин берар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ора очиқ (қилмоқ) 1. Ўзаро ҳисоб-китоб тугади. [Бой Ғофирга:} Тўй баҳонасида мендан сенга ўтиб қолган арзимаган нарсалар бор. Шуларни пулга чақиб, орани очиқ қилиб қўйсак, деган эдим. — Ҳамза, Бой ила хизматчи;Сен хато қилган бўлсанг, мен ҳам хато қилдим, ора очиқ, — деди Тўлаган қистаб келаётган кулгидан лаби пирпираб. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Орага одам (ёки киши) қўймоқ Икки томонни битиштириш, улар ўртасидаги иш ҳақида келишиш учун учинчи бир шахсни воситачи қилиб юбормоқ. Мендан ўзи хафа бўлган бўлса, орага киши қўйса ҳам бўлар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Орага суқилмоқ Бошқаларнинг гапига, суҳбатига ёки ишига аралашмоқ. Дув орага суқилибди неча даллол: Барака де, барака де, сен сот, сен ол! — Ғ, Ғулом
  • Орага тушмоқ (ёки кирмоқ) Ўзаро мунозара қилаётган, тортишаётган ёки уришаётган кишилар орасидаги ихтилофни бартараф қилиш учун уринмоқ. Эр-хотиннинг орасига эси кетган тушибди. — МақолЭр-хотиннинг орасига тушган киши баъзан ўша тобда, аксари кейинчалик сўкиш эшитади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Орада қолмоқ Маълум кишилар ўртасидаги воқеалар ёки гапдан бошқалар хабар топмаслигига аҳдлашмоқ. — Назар ака, — деди биринчи ёрдамчи босиқлик билан. — Гап орамизда қолди, деб ваъда бердингиз. — М. М. Дўст, Лолазор
  • Орада (ёки орага)
  • Орада(н) гап ўтди (ёки қочди) Икки томон ўртасида нохуш, бир-бирига қаттиқ тегадиган, айил ботадиган гап бўлди. Сиз пайқамабсиз Орада жиндай гап қочди. — А. Қаҳҳор, Миллатчилар
  • Ораларидан қил (ҳам) ўтмайди
  • Ора(ни) бузмоқ Кишилар ўртасидаги алоқани, муносабатни ёмонлаштирмоқ, ўртага адоват солмоқ, дўстни душманга айлантирмоқ. Бинойидек бош қўшиб турган икки элатнинг ораси яна бузилди-қуйди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
  • Ораси яқин бўлмоқ Ўзаро муносабати, алоқаси яхши бўлмоқ. Яхшибоев раисни лақаби билан айца ҳам, раиснинг ўзи заррача хафа бўлмасди, шундан билдимки, буларнинг ораси яқин. — М.М. Дўст, Лолазор
  • Ора ойи Қамария йил ҳисобидаги шаввол ва зулҳижжа оралиғидаги ой; зулқаъда.
Тўлиқ мақола →
оро
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Оройиш.

2. Баъзи отларга қўшилиб, безак, безовчи, қизитувчи, шодлик бағишловчи каби маънолар беради. Масалан,

жаҳоноро, мажлисоро, суҳбаторо.

  • Оро бермоқ Зеб бермоқ, безамоқ; пардозламоқ. Франсузлар дунёда хунук аёллар ёʻқ, фақат ўзига оро бермаган, парваришсиз аёлларгина бор, деб ҳисоблашади. — СаодатТўлган ойдек, тўлғаниб, ул қомати зебо яна, Ўз жамолига бериб пардоз ила оро яна. — ҲабибийҚир бағрига қўйин ёяр чўпонлари, Боғларига оро берар боғбонлари. — Я. Қурбон
Тўлиқ мақола →
орт
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ОРТ ъорқа томонъ. Юк машиналари о р т д а ҳолди. Бу от қадимги туркий тилдаги ъорқа қисмъ маъносини англатган ар отидан ўрин маъносини ифо — даловчи —т қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ЭСТЯ, И, 180; Девон, И, 77); ўзбек тилида а унлиси â унлисига ал— машган: ар + т = арт > âрт

1. Кимса ёки нарсанинг юз, бет, олд томонига тескари томон; орқа, кет

Ортга қарамоқ. Ортга тисарилмоқ. Ортда қолмоқ. Ортидан бормоқ. Юк машинанинг ортидаги прицеп

Ёрмат бошини ортга, хотини томонга буриб, ўқрайди — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бирор нарсадан нариги томон; нариги, у ёқ

Девор ортида бир одам бор

Қуёш олтин баркаш бўлиб, уфқ ортига яшириниши билан салқин тушади — Газетадан

3. 3-ш. эгалик ва ж.к., ў.-п. к. ва ч.к. қўшимчалари билан кўмакчи вазифасида қўлланади (қ. ортига, ортида, ортидан)

Муаммони ҳал қилиш учун бу иш ортидан кўп югурди. Бормаган ташкилоти қолмади — Газетадан

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 421 →

Таърифлар ичида

20 та
ўриш

ўриш Ўрмоқ И фл. ҳар Давлатбе-ков.. пичан ўриш графигини ошириб бажаришга жон-жаҳди билан ҳаракат қиляпти

беда

беда Дуккакдошлар оиласига мансуб, бир ва кўп йиллик ўсимлик. Ҳўл беда. Беда сепмоқ. Беда ўрмоқ. Супа, чорпоя атрофларида янги ўрилган беда ҳиди гупуриб анқиди.

Ҳаммасини кўриш · 20 →

Эртаклар

10 та
Бузоқ, эчки ва қўзи
Халқ оғзаки ижоди

Эртакда дангаса эр ва унинг меҳнаткаш хотини ҳақида ҳикоя қилинади. Хотинининг саъй-ҳаракатлари туфайли улар мол-мулкка эга бўлишади ва кутилмаган хавфдан қ

Душманнинг катта-кичиги бўлмас
Халқ оғзаки ижоди

Бир карвон билан кетиб қолган сичқон маликасини озод қилишни истамаган подшоҳга қарши сичқонлар подшоси уруш э'лон қилади ва унинг хазинасини бо'шатиб,

Кўрпангга қараб оёқ узат
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда бир камбағал йигитнинг хон қизига ошиқ бўлиши ва унинг севгиси ортидан юзага келган воқеалар тасвирланади. Эртак инсоннинг ташқи кўриниши эма

Момир билан Сомир
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда шоҳнинг икки ўғли Момир ва Сомирнинг бошидан кечирган саргузаштлари, уларнинг ажралишлари ва қайта топишишлари ҳикоя қилинади. Эртак қаҳ

Ўйнанг, кучугим, ўйнанг!
Халқ оғзаки ижоди

Уч қизнинг энг кичиги отасини даволаш учун хавфли сафарга отланади. У ёʻлда турли қийинчиликларга дуч келади ва ўзининг аёл эканлигини яширишга мажб

Қалдирғоч
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак дунё яратилганидан сўнг илоннинг пайдо бўлиши ва унинг одам гўштига бўлган иштаҳаси ҳақида ҳикоя қилади. Қалдирғочнинг жасорати туфайли ило

Ҳаммасини кўриш · 10 →

Шева материаллари

15 та
ағйз исқамақ
Қорақалпоғистон Республикаси · синаб кўрмоқ

Синаб кўрмоқ, бирор нарсани билиб олмоқ

барламақ
Қорақалпоғистон Республикаси · текшириб кўрмоқ; ахтармоқ; разм солмоқ, кузатмоқ
бäллä-
Қашқадарё вилояти · аниқ кўрмоқ

аниқ, равшан кўрмоқ

бäлä тäп-
Қашқадарё вилояти · бола кўрмоқ

бола кўрмоқ, фарзанд кўрмоқ

чäрмäмäк
Хоразм вилояти · ўрамоқ

ўрмоқ (шимармоқ)

этлäнмоқ
Тошкент шаҳри · отланмоқ

оциз ҳам умуман бирор ёққа жўнашга тайёргарлик кўрмоқ, жўнамоқ

Ҳаммасини кўриш · 15 →