Қидирув

от 1. Баъзи ўсимликлардан кимёвий ёʻл билан ажратиб олинадиган кўк бўёқ, олтин ранг билан товланадиган кўк кристалл модда.

2. яна қ. Кўзга сурма, юзга ясама хол қўйиш учун қўлланадиган мис сурмачўп (мил В).

Чиройлироқ хотин-қизларни ва ёш ўғлонларни чўмилтирганда, жуда катта аҳамият берилар қошлари терилар, кўзларига сурма ва юзларига нил билан ясама холлар қўйшшр эди. — С. Айний, Қуллар

3. яна қ. Маълум бир нарсанинг учи (мил И).

Юсупов милтиқнинг нилини осмонга қаратди-да, тепкини босди. Ёруғ осмон гумбурлаб кетди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

сфт. айн. Нилгун.

Бола ҳар кун келар оқшомда, Тут тагига бориб ўтирар Ва сарҳадсиз нилий осмонга — Кўк гумбазга боқиб ўй сурар. — Х. Даврон

от Ҳар хил бўёқ, дори-дармон, портловчи моддалар тайёрлаш учун ишлатиладиган бадбўй, заҳарли, туссиз суюқлик; нил бўёғи.

сфт. Маънога эга (

У мулойим табиати, соддалиги маънили гапи, куч-қуввати билан одамларга ёқди. — Ойбек, Танланган асарлар

Анча тадбиркор, маънили кўринади бу Дониёров деганлари. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

от эск. кт. Нилранг; мовий, кўк, нилий.

Полвонлар қадамига осмон поя, Жаранглар бош устида нилгун фазо. — Ғ. Ғулом

ўзбекчатўғрилик, ростгўйлик, ҳақиқийликрусчаправдивость, праведностьинглизчаstraightness

Қатïйлан яŋïлма кўнилик ёлïн Qat’iy bo‘l, to‘g‘rilik yo‘lidan og‘ishma – Крепись, не заблуждайся на пути правдивости – Be strong, do not deviate in the path of truthfulness — ҚБН, 38₃; ҚБН, 354; 20а3