Qidiruv

ot 1. Biror narsa sathida (yuzasida) boshqa narsaning tegishi, bosilishi va shu kabilar natijasida undan qolgan, uni bildiruvchi aksi.

Barmoq izi. Oyoq izi. Gʻildirak izi.

Bu yerda giyoh ham qolmabdi. Faqat mol tuyoqlarining tartibsiz izlari koʻrinadi. — I. Rahim, Chin muhabbat

[Sodiq:] Boʻynidan boʻgʻilgan.

[Nodir:] Panja izlari bor. — N. Safarov, Hayot maktabi

Tunda qalin yoqqan qor izlarni berkitishga ulgurgan edi. — Gazetadan

2. Biror narsadan yoki kimsadan qolgan asar, belgi.

Hamma yoqda dahshatli zilzila izlari koʻrinadi: yiqilgan uylar, urilmagan devorlar, vayrona jinkoʻchalar — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

— Samarqandda har qadamda asrlarning izi bor, — dedi Ahrorov. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Qotillar murdaning shagʻal tagida qolib ketib, umrbod izi yoʻqolishini moʻljallagandilar. — Gazetadan

Rahim Saidov surishtirishga qaror qildi Balki izi chiqib qolar. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

3. koʻchma Biror narsaning (uni ifodalovchi) kichik bir aksi; nishonasi.

Yuzida eski goʻzallikning izlari hali saqlangan qirq yoshli xotin mehribonlik bilan qiziga qaradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

yuzlarida tabassum izlari koʻrina boshladi-yu, bir zumda tarqalib ketdi. — Oydin, Hikoyalar

4. Maʼlum yoʻnalishdagi harakat (yurish) tufayli yer sathida qoladigan uzun iz, yoʻl.

U, oʻng tomonga qiyshaygancha ingrab, tepalikka koʻtarilayotgan mashina izidan odimlab ketdi. — S. Karomatov, Oltin qum

Soylik daryoning bahorgi toshqin vaqtidagi izi boʻlib, Kichik daryo nomini olgan, kichik daryo paydo boʻlganda, haligi toʻqay orolga aylanar ekan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Bosib oʻtilgan (oʻtilayotgan yoki kelinadigan) tomon, yoʻl.

Poyezdning qorasi oʻchguncha, moʻltirab qarab turdim, keyin yigʻlab-yigʻlab, izimga qaytdim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Izingda termilib qoldi keksa chol, Koʻzda tavajjuhi, duosi tilda. — A. Oripov, Yillar armoni

Koʻzim izingga, qulogʻim tovushingga zor boʻlib oʻtiribman. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

6. Ish-harakat, faoliyatdagi yoʻl, yoʻnalish.

Men ham siz oʻsha tasvirini qilgan tabarruk zotlar izidan boryapman. — K. Yashin, Hamza

Bu uyda ikki xotin olish bir rasm boʻlib qolgan ekan. Erim otasi, akasi izidan ketib, ustimga xotin olsa-ya. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. Tramvay, poyezd va shu kabilar gʻildiraklari ostiga (yurish uchun) yotqiziladigan maxsus qurilma.

bu yigitlar olomonning oldiga tushib, temir yoʻlni bosdilar va bir soatda bir necha chaqirim temir yoʻlning iz va shpallarini buzib tashladilar. — S. Ayniy, Qullar

ot Ruxsat, ijozat.

Izn bermoq. Izn olmoq.

Sigirsizlar biror hafta mardikor ishlab, besh-oʻn soʻm topib qaytish uchun izn istaydilar. — A. Qodiriy, Obid ketmon

U mening vositamda toʻyni boshlash uchun izn olgani kelgan ekan. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Shu vaqtgacha oʻzini bosib, indamay turgan Gʻulomjon mingboshidan bir-ikki savolga izn soʻradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

ot 1. Boshqarishda, biron-bir ishni bajarishda va shu kabilarda ixtiyor, erk.

-Yakshanba kuni toʻyi, — dedi u birkesarlik qilib. — Qizning izmi otada. — I. Rahim, Chin muhabbat

Qurilishda men boshliqman, Boʻriyev. Mablagʻ ham, odamlar ham, jumladan, siz ham mening izmimdasiz. — A. Muxtor, Tugʻilish

Hoji bobo doʻkonning izmini menga topshirib, ichkariga kirib ketdi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

2. esk. Amr, farmon; ijozat, ruxsat.

-Janoblari ham keldilar, — ellikboshi oʻtirgan joyidan eʼlon qildi va mirzoning izmini kutdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

ot esk. kt. Azoblash, ranjitish; ozor, alam.

Zolimlardan koʻrding izo, Boʻlmay maqsad ishi bajo. — Tohir va Zuhra

Mushtumzoʻrlik omboriga gʻalla berilmas, Uning igʻvo, izosidan hech bir qoʻrqilmas. — Gʻ. Gʻulom

n bot. creeping kochia