Поиск

междометие, выражающее удивление, порицание или недоверие, э, ну

be qoʻysangchi! э, оставь!; э, брось!

suv havzasi, daryo yoki kanalning oqimi boʻylab suv bosimini hosil qiluvchi inshootlarning (toʻgʻon, shlyuz) yuqori (yuqori B.) yoki quyi (quyi B.) qismi.

узбекскийbek, hukmdorрусскийправитель, беканглийскийruler, nobleman

Beg atï bilig birlä baylïγ turur Bek oti bilim bilan bogʻliqdir – Слава бека связана с [его] знанием – The glory of the bek is connected with his knowledge

sft. esk. kt. Yaxshi, durust; afzal.

Ularning oldida mening gumrohligim behroq! — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ot 1. tar. Turkiy xalqlarning baʼzilarida xonliklar davrida davlat arboblariga, shahar yoki viloyat hokimlariga, ularning bolalariga berilgan faxriy unvon hamda shunday unvonga sazovor boʻlgan shaxs.

Boshlab hudaychi ot ustidan bir kimxob toʻnni olib, qoʻrgʻon begiga kiydirdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Atrof shahar va qishloq beklari aksar Musulmonqulning oʻz odamlaridan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Aslida bu otni, Ulugʻbek Mirzo Samarqand taxtiga chiqqanda, Buxoro begi tuhfa etgan edi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Erkaklar ismining tarkibiy qismi, masalan,

Yoʻldoshbek, Otabek, Yusufbek.

3. (1-shaxs egalik shaklida) Oʻz begi yoki xoʻjayiniga murojaatda yoki ular haqida gapirganda ishlatilgan soʻz.

Qaygʻurma, begim! Hasanali otang bu toʻgʻrida ham seni yodidan chiqarmaydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Eski vaqtda yer-suv egalarining xizmatkorlari xonlar zamonidagi rasm-rusumni qilib, oʻz xoʻjayinlarini “begim“, “xonim“, oyim deb hurmatlar edilar. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

ot 1. Orqa suyakning (umurtqa pogʻonasining) pastki qismi.

Odamning beli. Otning beli. Beli bukchaygan. Bel muskullari. Bel ogʻrigʻi.

Beli sinib yotgan sarboz ham oyga tikilar, undan najot yoʻq. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Gavdaning koʻkrak qafasi bilan boʻksa oʻrtasidagi eng xipcha qismi; biqin.

Beli yoʻgʻon odam. Beli xipcha qiz.

Tortishmachoq boshlandi: qiz tomondan gupchakdek yum-yumaloq xotin belini belbogʻ bilan mahkam bogʻlab, oʻrtaga tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ular qizning boʻyi, beli, yelkasi va qoʻllarini oʻlchab yozib olishdi. — I. Rahim, Ixlos

Buviniso ikki qoʻli bilan belini ushlab, qaddini koʻtardi. — Oydin, Hikoyalar

3. koʻchma Yon, choʻntak yoki belbogʻ maʼnosida.

Belimda pul, boshimda savagʻichdan toʻqilgan katta qafasda kukkulab turgan bir juft qumri. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Besh-oʻn qogʻozni belimga tugib, ust-boshimni but qilib yurtimga joʻnab ketay degandim. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Belimdagi zogʻora nonni suvga botirib yeb, kunni kech qildim, — dedi qalandar yigit Avazga. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Biror narsaning oʻrta qismi, oʻrtasi.

Shoʻxsoy qishloqning qoq belidan ayqirib oqadi. — H. Nazar, Soʻnmas chaqmoqlar

Poʻlat abzal, nayzalar sinib borar belidan. — Nurali

U [Qoʻqon J Soʻx daryosi va undan tara-lib chiqadigan koʻplab ariqlardan sugʻoriladigan vohaning oʻrta belida joylashgan. — K. Yashin, Hamza

5. koʻchma Jismoniy yoki moddiy kuchning ramzi.

Yomonga el boʻlguncha, Yaxshiga bel boʻl. — Maqol

6. geogr. Togʻ va tepaliklarning egarsimon eng baland joyi.

Boʻz yigitlar bir gʻayrati toshib, Necha togʻdan, necha bellardan oshib — Yodgor

Seni mingan beklar daryoday toshdi, Necha bel-u necha togʻlardan oshdi. — Malikayi ayyor

7. Belini sindirmoq Katta moddiy, jismoniy yoki maʼnaviy zarar yetkazmoq.

Behuda harakat belni sindiradi. — Maqol

Gapning belini sindirmanglar, jim turing, Haydarcha gapiraversin. — S. Ayniy, Jallodlar

hosil nobud boʻldi, ishimizning beli sindi. — S. Ayniy, Qullar